Κριστίν Λαγκάρντ: Το παρασκήνιο της παραίτησης από την ΕΚΤ, οι γαλλικές εκλογές και οι προκλήσεις για τον διάδοχό της

Η απόφαση της Κριστίν Λαγκάρντ να αποχωρήσει πρόωρα από την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), στις 7 Φεβρουαρίου 2027, κλείνει έναν επταετή κύκλο σε έναν θεσμό, του οποίου την ηγεσία αρχικά δεν αναμενόταν να αναλάβει.

Σύμφωνα με το Reuters, η πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας και επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ανέλαβε την ηγεσία της ΕΚΤ το 2019, χωρίς να διαθέτει ακαδημαϊκή εκπαίδευση στα οικονομικά ή προηγούμενη εμπειρία σε κεντρική τράπεζα. 

Η ίδια είχε παραδεχθεί αργότερα ότι, όταν αποδέχθηκε τη θέση, πίστευε πως η θητεία της προέδρου της ΕΚΤ διαρκούσε πέντε χρόνια και όχι οκτώ.

«Τα επτά χρόνια της στην ΕΚΤ ήταν, συνολικά, αρκετά καλά» δήλωσε στο Reuters ο οικονομολόγος και πρώην αξιωματούχος της Τράπεζας της Αγγλίας Βίλεμ Μπάιτερ, επισημαίνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατάφερε να περιορίσει τον πληθωρισμό ταχύτερα από τις αντίστοιχες αρχές στη Βρετανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η πρόωρη αποχώρηση και οι γαλλικές προεδρικές εκλογές

Η απόφαση της Λαγκάρντ να εγκαταλείψει την προεδρία της ΕΚΤ εννέα μήνες πριν από την ολοκλήρωση της οκταετούς θητείας της έχει προκαλέσει συζητήσεις για τις πολιτικές προεκτάσεις της.

Η αποχώρησή της επιτρέπει στους Ευρωπαίους ηγέτες να επιλέξουν τον διάδοχό της πριν από τις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας την άνοιξη του 2027, στις οποίες η Μαρίν Λεπέν εμφανίζεται ισχυρή στις δημοσκοπήσεις.

Η συγκυρία έχει προκαλέσει επικρίσεις από οικονομολόγους και παρατηρητές της κεντρικής τραπεζικής, καθώς η ΕΚΤ επιδιώκει να διατηρεί την ανεξαρτησία της από πολιτικές παρεμβάσεις. «Αυτό υποβαθμίζει τον θεσμό και ακολουθεί αποκλειστικά τους πολιτικούς υπολογισμούς του Γάλλου προέδρου» δήλωσε ο Πολ Ντε Γκράουβε, καθηγητής στο London School of Economics, αναφερόμενος στον Εμανουέλ Μακρόν.

Ούτε η Λαγκάρντ ούτε ο Μακρόν έχουν απαντήσει ευθέως σε αυτές τις επικρίσεις.

Η απερχόμενη πρόεδρος της ΕΚΤ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν σκοπεύει να είναι υποψήφια για την προεδρία της Γαλλίας. Έχει ωστόσο δηλώσει ότι επιθυμεί να υπερασπιστεί τις φιλοευρωπαϊκές αξίες στη χώρα της, από όποια θέση θεωρήσει ότι μπορεί να είναι περισσότερο αποτελεσματική.

Από τη δικηγορία στη γαλλική κυβέρνηση και το ΔΝΤ

Η επαγγελματική διαδρομή της Λαγκάρντ χαρακτηρίστηκε από την ικανότητά της να αναλαμβάνει θέσεις ευθύνης σε διαφορετικούς τομείς, παρά την απουσία παραδοσιακής οικονομικής εκπαίδευσης. Πριν στραφεί στην πολιτική, εργάστηκε ως δικηγόρος επιχειρήσεων και πέρασε αρκετά χρόνια στο Σικάγο, αποκτώντας εμπειρία στον διεθνή επιχειρηματικό χώρο.

Το 2005 εισήλθε στη γαλλική πολιτική σκηνή χωρίς προηγούμενη κοινοβουλευτική διαδρομή. Τα πρώτα της λάθη τής είχαν χαρίσει στη Γαλλία το ειρωνικό προσωνύμιο «Madame Lagaffe», όμως σύντομα αναδείχθηκε σε σημαντικό στέλεχος της κυβέρνησης του Νικολά Σαρκοζί.

Ως υπουργός Οικονομικών διαχειρίστηκε τις επιπτώσεις της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 στον γαλλικό τραπεζικό τομέα.

Αργότερα, ανέλαβε την ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη βρισκόταν αντιμέτωπη με την κρίση δημόσιου χρέους. Η Λαγκάρντ συμμετείχε στη διαχείριση του ελληνικού προγράμματος διάσωσης, το οποίο συνοδεύτηκε από αυστηρά μέτρα λιτότητας.

Το δάνειο των 57 δισ. δολαρίων στην Αργεντινή

Μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις της κατά τη θητεία της στο ΔΝΤ ήταν η έγκριση χρηματοδοτικού προγράμματος ύψους 57 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Αργεντινή το 2018.

Η συμφωνία, που αποτελούσε τη μεγαλύτερη δανειακή δέσμευση στην ιστορία του Ταμείου, είχε στόχο τη στήριξη της κυβέρνησης του τότε προέδρου Μαουρίσιο Μάκρι και τη σταθεροποίηση της οικονομίας της χώρας.

Το πρόγραμμα, ωστόσο, δεν κατάφερε να αποτρέψει την κατάρρευση του αργεντίνικου νομίσματος ούτε τη βαθιά ύφεση που ακολούθησε. 

Η δήλωση για τα spreads που αναστάτωσε τις αγορές

Οι δυσκολίες της Λαγκάρντ στην προσαρμογή της στον κόσμο της κεντρικής τραπεζικής έγιναν εμφανείς τον Μάρτιο του 2020, όταν η πανδημία του κορωνοϊού προκαλούσε έντονες αναταράξεις στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων.

Σε συνέντευξη Τύπου, η τότε νέα πρόεδρος της ΕΚΤ δήλωσε ότι η τράπεζα «δεν βρίσκεται εδώ για να περιορίζει τα spreads», αναφερόμενη στη διαφορά μεταξύ του κόστους δανεισμού της Ιταλίας και της Γερμανίας.

Σύμφωνα με το Reuters, η τοποθέτηση προκάλεσε άμεσες ρευστοποιήσεις στις αγορές ομολόγων, αναγκάζοντάς την να ανασκευάσει σύντομα τη δήλωσή της.

Παρά το αρχικό επεισόδιο, η ΕΚΤ προχώρησε υπό την ηγεσία της σε έκτακτες αγορές ομολόγων, με στόχο τη σταθεροποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών καθώς η πανδημία εξαπλωνόταν στην Ευρώπη.

Η παρέμβαση αποτέλεσε βασικό εργαλείο για τη διατήρηση ευνοϊκών συνθηκών χρηματοδότησης των κρατών της ευρωζώνης κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης.

Η ενεργειακή κρίση και οι αυξήσεις επιτοκίων

Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία ήρθε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας συνέβαλε στη μεγαλύτερη πληθωριστική κρίση που είχε αντιμετωπίσει η ευρωζώνη.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε τότε στον ταχύτερο κύκλο αυξήσεων επιτοκίων στην ιστορία της, επιδιώκοντας να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Η ίδια η ΕΚΤ αναγνώρισε στη συνέχεια ότι είχε καθυστερήσει να εκτιμήσει πλήρως τις επιπτώσεις της εκτίναξης του ενεργειακού κόστους.

Οι σχέσεις με τους κεντρικούς τραπεζίτες της ευρωζώνης

Ένα από τα χαρακτηριστικά της διοίκησης Λαγκάρντ ήταν η προσπάθεια οικοδόμησης συναίνεσης μεταξύ των επικεφαλής των 21 εθνικών κεντρικών τραπεζών της ευρωζώνης.

Σε αντίθεση με τον προκάτοχό της, Μάριο Ντράγκι, του οποίου το περισσότερο συγκεντρωτικό διοικητικό ύφος είχε προκαλέσει δυσαρέσκεια σε ορισμένους κεντρικούς τραπεζίτες των χωρών της βόρειας Ευρώπης, η Λαγκάρντ επεδίωξε να περιορίσει τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις.

Οι προκλήσεις για τον διάδοχό της

Η αποχώρηση της Λαγκάρντ στις 7 Φεβρουαρίου 2027 ανοίγει πλέον τη διαδικασία επιλογής νέου προέδρου της ΕΚΤ, σε μια περίοδο αυξημένης οικονομικής και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Ο διάδοχός της θα κληθεί να αντιμετωπίσει, μεταξύ άλλων, τις πιέσεις στην αγορά γαλλικών κρατικών ομολόγων ενόψει των προεδρικών εκλογών, καθώς και τις οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, που δημιουργεί κινδύνους νέας ενίσχυσης του πληθωρισμού.

Ο Φρέντερικ Ντικροζέ, επικεφαλής στρατηγικής και μακροοικονομικής έρευνας στην Pictet Wealth Management, εκτιμά ότι η επιλογή της Λαγκάρντ για την προεδρία της ΕΚΤ είχε εξαρχής σαφή πολιτικά χαρακτηριστικά: «Τοποθετήθηκε εκεί για έναν λόγο: για να είναι περισσότερο πολιτική από τον προκάτοχό της. Και σε αυτή την αποστολή πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό πέτυχε», δήλωσε.