Τούρκοι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν το αρχαιότερο ναυάγιο στον κόσμο: «Είμαστε οι πρώτοι που αγγίζουν αυτά τα αντικείμενα έπειτα από 5.000 χρόνια»

Το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο στον κόσμο υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν αρχαιολόγοι στα ανοιχτά της Τουρκίας, με την ηλικία του να υπολογίζεται μεταξύ 4.400 και 4.700 ετών. Το πλοίο χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, περίπου την περίοδο κατά την οποία κατασκευαζόταν η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας στην Αίγυπτο.

Η ανακάλυψη έγινε κοντά στις ακτές του νησιού Κέκοβα, στην περιοχή της Αττάλειας, σε βάθος περίπου 30 μέτρων. Αν και το ξύλινο σκαρί του πλοίου δεν έχει διασωθεί, στον βυθό εντοπίστηκαν περισσότερα από 30 κεραμικά αγγεία μεταφοράς και αποθήκευσης προϊόντων, καθώς και τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες. Ορισμένα από τα αγγεία διατηρούν ακόμη ίχνη από τις ουσίες που περιείχαν πριν από χιλιάδες χρόνια.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το πλοίο είχε μήκος περίπου δέκα μέτρα και χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά εμπορευμάτων στη Μεσόγειο. Επικεφαλής της αποστολής της Ένωσης Μεσογειακής Αρχαιολογίας ήταν ο καθηγητής Χακάν Ονίζ, από το Πανεπιστήμιο Akdeniz της Τουρκίας, ο οποίος χαρακτήρισε το ναυάγιο «χρονοκάψουλα στον βυθό της θάλασσας».

Mavi Vatan’da, dünyanın en eski batığının izlerini gün yüzüne çıkarıyoruz. Kekova’da yürüttüğümüz su altı kazılarında çıkarılan, 4.700 yıl öncesine uzanan amforalar, Anadolu kıyılarının deniz ticaretindeki köklü geçmişine ışık tutuyor. Zeytinyağı ya da şarap taşımak için kullanıldığı düşünülen bu kaplar, Doğu Akdeniz’deki ticaretin ve kültürler arası etkileşimin önemli izlerini taşıyor. Kil analizleri, amforaların muhtemelen Ürdün Vadisi’ndeki atölyelerde üretildiğine işaret ediyor. Benzer örneklerin Mısır, Troya ve Girit’te de bulunması, farklı coğrafyaları deniz yoluyla birbirine bağlayan ticaret ağlarını anlamamız açısından büyük önem taşıyor. Buluntular arasında, üzerinde dokuz farklı işaret ve gövdesinde iki delik bulunan bir amfora da dikkat çekiyor. Peynir ya da tereyağı yapımında yayık olarak kullanılmış olabileceği düşünülen bu kap, denizcilerin uzun yolculuklarda kendi yiyeceklerini üretmiş olabileceklerine dair ipuçları sunuyor. Anadolu’nun denizcilik tarihini yeni bulgularla aydınlatmaya, su altındaki kültürel mirasımızı koruyarak gelecek nesillere aktarmaya devam ediyoruz. Kazıların bilimsel sorumluluğunu üstlenen Doç. Dr. Hakan Öniz’i ve emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımızı kutluyorum.

— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) October 14, 2026

Πώς υπολόγισαν την ηλικία του ναυαγίου

 Το γεγονός ότι δεν είχε απομείνει καθόλου ξύλο από το πλοίο σήμαινε ότι τεχνικές όπως η χρονολόγηση με ραδιοάνθρακα - η οποία μετρά μια μορφή άνθρακα σε οργανικά υλικά - δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον προσδιορισμό της ηλικίας του.

Για τον λόγο αυτό, βασίστηκαν στη μελέτη των κεραμικών αγγείων και στη σύγκρισή τους με αντίστοιχα ευρήματα από άλλες περιοχές.

Τα αγγεία που βρέθηκαν στην Κέκοβα έχουν χαρακτηριστικό σχήμα, με δύο λαβές, μια προεξοχή στο μέσο και επίπεδη βάση. Όπως εξήγησε ο Ονίζ, παρουσιάζουν σημαντικές ομοιότητες με αγγεία που έχουν ανακαλυφθεί στην Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή και χρονολογούνται πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια.

«Συγκρίνοντας τις τεχνικές διακόσμησης, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το ναυάγιο ανήκει στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Είμαστε 100% σίγουροι», δήλωσε ο καθηγητής. Οι δύτες της αποστολής ανέσυραν τα αγγεία από τον βυθό και πλέον βρίσκονται σε διαδικασία συντήρησης, έπειτα από χιλιάδες χρόνια παραμονής τους στη θάλασσα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένα αγγεία βρέθηκαν άθικτα και εξακολουθούν να περιέχουν σημαντικές ποσότητες μιας παχύρρευστης, γυαλιστερής ουσίας, η σύσταση της οποίας δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί.

Η αρχαιολόγος Κάριν Σοάντα, από το Πανεπιστήμιο Macquarie της Αυστραλίας, η οποία εξέτασε τα ευρήματα μετά την ανέλκυσή τους, περιέγραψε την έκπληξή της όταν διαπίστωσε πόσο από το αρχικό περιεχόμενο είχε διατηρηθεί. «Κοίταξα μέσα και παραλίγο να λιποθυμήσω. Δεν μπορούσα να πιστέψω πόσο υλικό ήταν ακόμη ορατό. Δεν επρόκειτο απλώς για μερικά σημάδια. Είχε απομείνει μεγάλη ποσότητα», ανέφερε.

Οι επιστήμονες προσπαθούν τώρα να διαπιστώσουν ποια προϊόντα μετέφερε το πλοίο. Μεταξύ των πιθανών περιεχομένων περιλαμβάνονται το ελαιόλαδο, το κρασί και οι φυσικές ρητίνες δέντρων.

Η Σοάντα επισήμανε, πάντως, ότι τα υπολείμματα ενδέχεται να προέρχονται και από μεταγενέστερη επαναχρησιμοποίηση των αγγείων. Όπως εξήγησε, επρόκειτο για μεγάλους αποθηκευτικούς περιέκτες που δεν χρησιμοποιούνταν απαραίτητα μόνο για ένα ταξίδι. Μετά την παράδοση του φορτίου, μπορούσαν να αδειάσουν και να χρησιμοποιηθούν ξανά για πολλά χρόνια.

Η ανακάλυψη προσφέρει επίσης νέα στοιχεία για τα εμπορικά δίκτυα που συνέδεαν τους πολιτισμούς της ανατολικής Μεσογείου κατά την Εποχή του Χαλκού.

Ο Ονίζ ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια των καταδύσεων σκέφτεται συχνά τους ανθρώπους που συνδέονταν με το συγκεκριμένο πλοίο, από τους ναυτικούς μέχρι όσους κατασκεύασαν και μετέφεραν τα αγγεία.

«Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που αγγίζουν αυτά τα αντικείμενα έπειτα από 5.000 χρόνια», δήλωσε. «Σκεφτόμαστε πάντα τους ναυτικούς, εκείνους που κατασκεύασαν τα αγγεία, τον άνθρωπο που τα κουβάλησε, μέχρι το πλοίο, αλλά και τις γυναίκες που περίμεναν τους συζύγους τους, οι οποίοι δυστυχώς δεν κατάφεραν να επιστρέψουν».