Η νέα ειδική μονάδα του Πούτιν που συντονίζει τις δολιοφθορές στη Δύση: Τα δύο πρόσωπα που «χρησιμοποίησε» για την επίθεση στη Λειψία

Πριν από περίπου 16 χρόνια, την άνοιξη του 2010, ο Όλεγκ Λ. βρισκόταν με τη σύζυγό του σε ένα τελεφερίκ στις αυστριακές Άλπεις. Αφού ανέβασε μια selfie στο ρωσικό κοινωνικό δίκτυο OK, μία φίλη του σχολίασε αστειευόμενη: «Τρομοκράτης» για να πάρει άμεσα πληρωμένη απάντηση από τη σύζυγό του: «Για τρομοκράτης έχει πολύ φιλικά μάτια».

Σήμερα, το στιγμιότυπο αυτό αποκτά πολύ διαφορετική διάσταση. Ο Όλεγκ Λ., κάτοχος διπλής υπηκοότητας, ρωσικής και λετονικής, βρίσκεται στο μικροσκόπιο των γερμανικών αρχών ως ύποπτος για συμμετοχή στην προετοιμασία επίθεσης με εκρηκτικά στη Γερμανία.

Συγκεκριμένα, ερευνητές της Ομοσπονδιακής Εγκληματολογικής Υπηρεσίας της Γερμανίας (BKA) και της Ομοσπονδιακής Εισαγγελίας εκτιμούν ότι συνδέεται με την επιχείρηση με drone που έφερε εκρηκτικά και σημειώθηκε στις αρχές Αυγούστου στο αεροδρόμιο της Λειψίας. Μάλιστα, υπηρεσίες πληροφοριών αρκετών δυτικών χωρών τον θεωρούν, σύμφωνα με κοινή έρευνα που έχουν πραγματοποιήσει το Der Spiegel και η ρωσική ερευνητική πλατφόρμα The Insider, μέλος δικτύου σαμποτάζ της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GRU.

Το Βερολίνο δείχνει τη Μόσχα και τη νέα αιχμή δόρατος του Πούτιν

Για τη γερμανική κυβέρνηση, η ευθύνη της Μόσχας για την απόπειρα επίθεσης θεωρείται δεδομένη.

«Η 4η Αυγούστου ήταν μια ένοπλη επίθεση στο αεροδρόμιο της Λειψίας, η οποία προερχόταν αποκλειστικά από τη Ρωσία», ξεκαθάρισε χωρίς να αφήνει περιθώρια αμφισβητήσεων ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κατά την τελευταία επίσκεψή του στο Κίεβο.

Σύμφωνα με τις έρευνες των δύο προαναφερθέντων μέσων (του γερμανικού και του ρωσικού), πίσω από την επίθεση φέρεται να βρίσκεται η λεγόμενη «Διεύθυνση Ειδικών Αποστολών» (SSD) της GRU, μια μονάδα που δημιουργήθηκε το αργότερο το 2023 με στόχο επιχειρήσεις σαμποτάζ στη Δύση.

Οι δημοσιογράφοι ανέλυσαν διαρρεύσαντα δεδομένα μετακινήσεων και επικοινωνιών, καθώς και στοιχεία από προηγούμενες δικαστικές και αστυνομικές έρευνες. Τα δεδομένα αυτά φέρονται να συνδέουν όχι μόνο τον Όλεγκ Λ., αλλά και δεύτερο ύποπτο, τον Λευκορώσο Αντρέι Κ., με το συγκεκριμένο δίκτυο.

Το drone που κατευθυνόταν σε ουκρανικό Antonov

Αργά το απόγευμα της 4ης Αυγούστου, περίπου στις 19:20, κάτοικοι μιας δασικής περιοχής κοντά στο Κούρσντορφ, δίπλα στο αεροδρόμιο της Λειψίας, άκουσαν μια έκρηξη.

Περίπου δέκα λεπτά αργότερα ένα drone πέταξε σε χαμηλό ύψος πάνω από τον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών του αεροδρομίου. Στόχος του, σύμφωνα με τις εικόνες των καμερών ασφαλείας που εξέτασε το Der Spiegel, ήταν ένα από τα μεγάλα ουκρανικά μεταγωγικά Antonov, τα οποία βρίσκονται σταθμευμένα στο νότιο τμήμα του αεροδρομίου.

Τα αεροσκάφη είχαν μεταφερθεί από το Κίεβο στη Λειψία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 και έκτοτε χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού και πυρομαχικών στην Ευρώπη, ενώ αξιοποιούνται επίσης και από το ΝΑΤΟ.

Το drone φέρεται να κατευθύνθηκε προς έναν από τους κινητήρες του Antonov, κάτω από την πτέρυγα. Συγκρούστηκε με το αεροσκάφος και κατέπεσε.

Το Semtex που δεν εξερράγη

Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, οδηγός λεωφορείου εντόπισε το μικρό drone στο έδαφος και το πάτησε, πιθανώς για να το ακινητοποιήσει. Δεν γνώριζε ότι λίγα μέτρα μακριά οι ερευνητές θα εντόπιζαν αργότερα ένα μεταλλικό δοχείο που περιείχε πλαστική εκρηκτική ύλη Semtex.

Το δοχείο ήταν προσαρμοσμένο στο drone, μετατρέποντάς το ουσιαστικά σε «ιπτάμενη βόμβα». Σύμφωνα με την έρευνα, η έκρηξη πιθανότατα αποφεύχθηκε επειδή είχε αποκολληθεί ο πυροκροτητής.

Όπως εύκολα καταλαβαίνει κανεις, μια έκρηξη πάνω ή δίπλα στο ουκρανικό μεταγωγικό θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές ζημιές και, σύμφωνα με το Spiegel, να δημιουργήσει ακόμη και ζήτημα ενεργοποίησης των μηχανισμών συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ.

Τα ηλεκτρονικά ίχνη προς ρωσικούς servers και το τρίτο drone

Οι ερευνητές εξέτασαν ενδελεχώς το drone, έναν τετρακόπτερο με εξαρτήματα που είχαν κατασκευαστεί μέσω τρισδιάστατου εκτυπωτή. Στο εσωτερικό του βρέθηκαν router 5G και δύο κάρτες SIM με γερμανικούς τηλεφωνικούς αριθμούς. Αυτή η σύνθεση εξαρτημάτων θα επέτρεπε στον χειριστή να ελέγχει το drone μέσω Διαδικτύου από μεγάλη απόσταση.

Η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών BND κατάφερε, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που επεξεργάστηκε το Spiegel, να ανασυνθέσει τη διαδρομή των δεδομένων. Τα ίχνη οδήγησαν σε servers που οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες φέρονται να είχαν χρησιμοποιήσει και σε άλλες επιχειρήσεις.

Ωστόσο, λόγω της μικρής διάρκειας της μπαταρίας του, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το drone είχε απογειωθεί σχετικά κοντά στο αεροδρόμιο.

Στο δάσος κοντά στο Κούρσντορφ εντοπίστηκαν υπολείμματα ενός δεύτερου drone (η έκρηξη που είχαν ακούσει οι κάτοικοι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω), ενώ ευρήματα υπήρχαν και δυτικά του αεροδρομίου, στην περιοχή Καμπελσκετάλ.

Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι ενδέχεται να είχε σχεδιαστεί μεγαλύτερη επίθεση με τρία drones - ιπτάμενες βόμβες.

Ο ρόλος του Όλεγκ Λ.

Οι έρευνες επικεντρώθηκαν γρήγορα στον 54χρονο Όλεγκ Λ., ο οποίος γεννήθηκε στη νήσο Σαχαλίνη, στον Βόρειο Ειρηνικό Ωκεανό και ήταν ήδη γνωστός στη γερμανική αντικατασκοπεία. Επισήμως δραστηριοποιείται ως επιχειρηματίας, ωστόσο σε κύκλους ασφαλείας θεωρείται πιθανός συνεργάτης της GRU.

Στις 26 Ιουλίου, περίπου μία εβδομάδα πριν από την επίθεση, έκλεισε εισιτήριο για πτήση από τη Μόσχα προς το αεροδρόμιο Σαμπιχά Γκιοκτσέν της Κωνσταντινούπολης και από εκεί για το Βερολίνο. Σύμφωνα με το Spiegel, χρησιμοποιεί δύο διαβατήρια, ένα ρωσικό και ένα λετονικό. Και αυτή η λετονική υπηκοότητά του είναι που του επιτρέπει να εισέρχεται χωρίς ιδιαίτερα εμπόδια στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αφού έφτασε στο Βερολίνο νοίκιασε ένα αυτοκίνητο. Οι γερμανικές αρχές κατάφεραν αργότερα να ανακτήσουν δεδομένα από το όχημα, τα οποία, σύμφωνα με την έρευνα, τον συνδέουν με την επίθεση.

Στις 30 Ιουλίου βρέθηκε στο Μέρσεμπουργκ, σε απόσταση μικρότερη των 20 χιλιομέτρων από το αεροδρόμιο της Λειψίας, κοντά σε σημείο που οι ερευνητές θεωρούν πως αποτελεί πιθανή υπόγεια κρύπτη για drones ή όπλα, ενώ φέρεται να επισκέφθηκε και άλλες πιθανές κρύπτες φέρεται να επισκέφθηκε κοντά σε μια γέφυρα του ποταμού Weisse Elster, στην περιοχή Σκόιντιτς.

Λίγο πριν από την επίθεση εγκατέλειψε τη Γερμανία. Συγκεκριμένα, στις 2 Αυγούστου ταξίδεψε από το Βερολίνο προς το Βελιγράδι και αργότερα κατευθύνθηκε μέσω Σκοπίων στην Κωνσταντινούπολη και τελικά στη Μόσχα. Βάσει των κινήσεών του, οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο να είχε ρόλο λογιστικής υποστήριξης και προετοιμασίας της επιχείρησης.

Ο άνθρωπος που φέρεται να συνδέει την υπόθεση με τη GRU

Κομβικό πρόσωπο στην έρευνα αποτελεί ο Ρώσος Ντένις Σμολιανίνοφ, τον οποίο οι γερμανικές αρχές θεωρούν υψηλόβαθμο αξιωματικό της SSD.

Ο Σμολιανίνοφ βρίσκεται από το 2024 στη λίστα κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω της φερόμενης συμμετοχής του σε ρωσικές επιχειρήσεις σαμποτάζ. Μεταξύ άλλων, έχει συνδεθεί με επιχείρηση δολιφθοράς κατά την οποία συνεργάτες της Μόσχας απέστειλαν, μέσω εταιρειών ταχυμεταφορών, πακέτα με εμπρηστικούς μηχανισμούς σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Ένα από αυτά πήρε φωτιά το καλοκαίρι του 2024 σε κέντρο εμπορευμάτων της DHL — επίσης στο αεροδρόμιο της Λειψίας, ενώ παρόμοια περιστατικά σημειώθηκαν, επίσης, στο Μπέρμιγχαμ και στη Βαρσοβία.

Σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές, η SSD υπάγεται απευθείας στον Αντρέι Αβεριάνοφ, αναπληρωτή επικεφαλής της GRU. Ο Αβεριάνοφ είχε παλαιότερα διοικήσει τη διαβόητη μονάδα 29155 της GRU, η οποία έχει συνδεθεί με σειρά επιχειρήσεων στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων η ανατίναξη αποθηκών πυρομαχικών στην Τσεχία το 2014 και η απόπειρα δολοφονίας του πρώην αξιωματικού της GRU Σεργκέι Σκριπάλ στη Βρετανία με τον νευροπαραλυτικό παράγοντα Νοβιτσίκ το 2018.

Σύμφωνα με το Spiegel, αρκετές ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών διαθέτουν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία ο Σμολιανίνοφ ενδέχεται να είχε την ευθύνη και για την επίθεση με drone στη Λειψία τον Αύγουστο του 2026.

Το τηλεφώνημα που εξετάζουν οι ερευνητές

Η κοινή έρευνα Spiegel και Insider εντόπισε επίσης μια πιο πρόσφατη σύνδεση μεταξύ του Όλεγκ Λ. και του δικτύου γύρω από τον Σμολιανίνοφ.

Στις 13 Ιουλίου, ο Όλεγκ Λ. είχε τηλεφωνική συνομιλία διάρκειας άνω των επτά λεπτών με πρώην μέλος ειδικών δυνάμεων της ρωσικής υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας, ο οποίος φέρεται αργότερα να εργάστηκε για την προσωπική φρουρά του Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο συγκεκριμένος άνδρας εμφανίζεται επίσης να έχει στενή σχέση με τον Σμολιανίνοφ, σύμφωνα με φωτογραφίες από κάμερες ασφαλείας στη Μόσχα που επικαλούνται οι δύο δημοσιογραφικές ομάδες.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την εκτίμηση πως η SSD βρίσκεται πίσω από την απόπειρα επίθεσης στη Λειψία.

Ο δεύτερος ύποπτος και το DNA

Το δεύτερο πρόσωπο που έχουν ταυτοποιήσει η γερμανική Ομοσπονδιακή Εισαγγελία και η Ομοσπονδιακή Εγκληματολογική Υπηρεσία της Γερμανίας (BKA) είναι ο 40χρονος Αντρέι Κ. από τη Λευκορωσία, ο οποίος έχει επίσης και ρωσική υπηκοότητα.

Οι αρχές θεωρούν πως είχε χαμηλότερη θέση στην επιχειρησιακή αλυσίδα. Άνθρωποι από το περιβάλλον του αναφέρουν ότι εργαζόταν επί χρόνια ως οδηγός φορτηγού. Το καλοκαίρι του 2026 φέρεται να ταξίδεψε από τη Λευκορωσία στη Λετονία και στη συνέχεια στη Γερμανία.

Καθοριστικό στοιχείο ήταν ένα ίχνος DNA που εντοπίστηκε κατά την εξέταση του drone, της συσκευασίας με το Semtex και άλλων ευρημάτων στην περιοχή του αεροδρομίου. Το γενετικό προφίλ του υπήρχε ήδη σε ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων, καθώς είχε καταγραφεί στο παρελθόν από τις αρχές της Λιθουανίας και της Φινλανδίας. Για τους ερευνητές, η ταυτοποίηση αποτελεί ισχυρή ένδειξη συμμετοχής του στην προετοιμασία της επίθεσης.

Σύνδεση και με εμπρησμό στην Πολωνία

Ο Αντρέι Κ. είχε βρεθεί στο στόχαστρο των πολωνικών αρχών και για εμπρηστική επίθεση τον Ιούλιο του 2024 σε κατάστημα της Leroy Merlin στο Λοτζ, όπου κάηκαν φυτοπροστατευτικά προϊόντα και προκλήθηκαν ζημιές περίπου 200.000 ευρώ.

Σύμφωνα με στοιχεία από δίκη που βρίσκεται σε εξέλιξη στη Βαρσοβία, πίσω από εκείνη την επιχείρηση εμφανίζεται ένας άνδρας που χρησιμοποιούσε στο Telegram το ψευδώνυμο «Warrior». Ο ίδιος φέρεται να είχε δώσει εντολή σε κατηγορούμενο να μεταφέρει εξαρτήματα drones με νοικιασμένο αυτοκίνητο στη Γερμανία και να τα αφήσει σε διαμέρισμα στο Ντίσελντορφ.

Ο «Warrior» έχει πλέον ταυτοποιηθεί, σύμφωνα με το Spiegel, ως 42χρονος πρώην οδηγός ταξί από την Ουκρανία, ο οποίος φέρεται να εργάζεται σήμερα για τη ρωσική GRU. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι δικός του εντολέας ήταν ο Ντένις Σμολιανίνοφ — ο αξιωματικός που θεωρείται πιθανός οργανωτής της επίθεσης με drones στη Λειψία.

Η υπόθεση εντάσσεται, σύμφωνα με το Spiegel και το Insider, σε ένα ευρύτερο δίκτυο επιχειρήσεων σαμποτάζ που αποδίδεται στις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών και δρα εδώ και χρόνια σε ευρωπαϊκό έδαφος, χρησιμοποιώντας συχνά μεσάζοντες και συνεργάτες χαμηλότερων βαθμίδων για την εκτέλεση των επιχειρήσεων.