Ο Τραμπ πρότεινε ενεργειακή εκεχειρία σε Μόσχα και Κίεβο ενόψει χειμώνα, όμως αμφιβάλει αν Πούτιν τη δεχτεί

Αμφιβολίες για το εάν ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα συμφωνήσει σε κατάπαυση των επιθέσεων κατά των ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας και της Ρωσίας πριν από τον χειμώνα, εκφράζει ο Ντόναλντ Τραμπ σε κατ' ιδίαν συζητήσεις με κοντινούς του ανθρώπους, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν γνώση του θέματος και μίλησαν στην Kyiv Independent.

Οι αμφιβολίες του Αμερικανού προέδρου εκφράζονται την ώρα που η Ουάσινγκτον πιέζει τόσο το Κίεβο όσο και τη Μόσχα να σταματήσουν τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές η μία της άλλης ενόψει χειμώνα, ένα από τα βασικά ζητήματα που τέθηκαν επί τάπητος στις συνομιλίες του και με τις δύο πλευρές.

Ο Τραμπ έχει δημοσίως καλέσει την Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ η Μόσχα δεν έχει μέχρι στιγμής δείξει ότι είναι έτοιμη να αποδεχθεί μια αντίστοιχη αμοιβαία παύση. «Ο Ζελένσκι πρέπει να κάνει ένα πράγμα. Πρέπει να σταματήσει να καταστρέφει τα αποθέματα ντίζελ στη Ρωσία», δήλωσε ο Τραμπ στον πρόεδρο της Ουκρανίας στις 13 Σεπτεμβρίου.

Ο Ζελένσκι έχει πει, από την πλευρά του, ότι το Κίεβο θα στήριζε μια κατάπαυση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές, ενώ και η Ρωσία έχει χαρακτηρίσει την πρόταση «καλή ιδέα», χωρίς ωστόσο να έχει δηλώσει δημοσίως ότι είναι έτοιμη να την αποδεχθεί.

Οι αμφιβολίες του Τραμπ έρχονται σε αντίθεση με την πιο αισιόδοξη εκτίμηση που έχει μεταφέρει η ομάδα του.

Μετά την τελευταία επίσκεψή τους στη Ρωσία, οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, επέστρεψαν με την εντύπωση ότι μια κατάπαυση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές ήταν εφικτή, δήλωσε στην Kyiv Independent πρόσωπο που γνωρίζει τις ειρηνευτικές συνομιλίες. «Ο Ντόναλντ δεν είναι τόσο αισιόδοξος όσο η ομάδα του», ανέφερε η ίδια πηγή.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε, πάντως, στο ίδιο μέσο ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «παραμένει αισιόδοξος» για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας, χωρίς να αναφερθεί στις αμφιβολίες του για μια εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να διαδραματίζουν εποικοδομητικό ρόλο στις συνομιλίες και με τις δύο πλευρές, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου», είπε χαρακτηριστικά.

Η ουκρανική πλευρά έχει επίσης λάβει «ορισμένες ενδείξεις από τη Ρωσία» ότι η Μόσχα είναι έτοιμη να εξετάσει μια κατάπαυση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές, δήλωσε πρόσωπο με γνώση του θέματος. Η ίδια πηγή αρνήθηκε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τις ενδείξεις αυτές.

Τι προσπαθούν να πετύχουν οι ΗΠΑ

Τόσο η Ουκρανία όσο και η Ρωσία έχουν βάλει επανειλημμένα στο στόχαστρο ενεργειακές υποδομές η μία της άλλης καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.

Η Ουκρανία έχει πλήξει ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποδομές που συνδέονται με τις εξαγωγές ενέργειας, επιδιώκοντας να περιορίσει μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας. Η Ρωσία, από την άλλη, έχει επιτεθεί σε ουκρανικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και υποσταθμούς, επιδιώκοντας να αφήσει τον άμαχο πληθυσμό χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση.

Για το Κίεβο, μια αμοιβαία παύση των επιθέσεων θα μπορούσε να προστατεύσει το ενεργειακό του σύστημα ενόψει του επερχόμενου χειμώνα.

Για την Ουάσινγκτον, η πρόταση συνδέεται επίσης με την ευρύτερη προσπάθεια να καταγραφεί πρόοδος στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Πρόσωπα του περιβάλλοντος του Τραμπ εξακολουθούν να του επισημαίνουν τον αντίκτυπο που έχουν οι ουκρανικές επιθέσεις στις τιμές της ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι ο περιορισμός των επιθέσεων στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές είναι σημαντικός για την ενεργειακή αγορά.

Ως εκ τούτου, οι απεσταλμένοι του Τραμπ επιχειρούν να μεσολαβήσουν για μια συμφωνία βάσει της οποίας και οι δύο πλευρές θα σταματήσουν να πλήττουν ενεργειακές εγκαταστάσεις, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.

Η Ουάσινγκτον φαίνεται να επιδιώκει μια περιορισμένη συμφωνία που θα μπορούσε να καταδείξει πρόοδο, χωρίς να απαιτείται πρώτα η επίλυση του συνόλου των διαφορών στις ειρηνευτικές συνομιλίες.

Η πρωτοβουλία για την ενέργεια, μαζί με το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας του διαδρόμου μεταφοράς σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα, αναμένεται να συζητηθούν σε τριμερή συνάντηση μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ, η οποία ίσως πραγματοποιηθεί ακόμη και την επόμενη εβδομάδα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. «Είμαστε η μόνη χώρα στον κόσμο που μπορεί να διαδραματίσει αυτόν τον διαμεσολαβητικό ρόλο», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος αναφερόμενος στις τριμερείς συνομιλίες.

Ουκρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη μεταφέρει στη Ρωσία το σχέδιό τους για τα επόμενα βήματα, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα, προσθέτοντας ότι «η μπάλα βρίσκεται στη ρωσική πλευρά».

Η προσπάθεια αυτή συνεχίστηκε μέσω του Κίριλ Ντμίτριεφ, απεσταλμένου του Πούτιν, ο οποίος επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα τις ΗΠΑ και είχε συνομιλίες με τους Γουίτκοφ και Κούσνερ. Κατά τη συνάντηση συζητήθηκαν προτάσεις για εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που γνωρίζει τις συνομιλίες.

Οι ΗΠΑ και η Ουκρανία αναμένουν πλέον από τον Ντμίτριεφ να ενημερώσει ανώτερους Ρώσους αξιωματούχους και να μεταφέρει την ακριβή θέση της Μόσχας σχετικά με το ενδεχόμενο διεξαγωγής τριμερών συνομιλιών.

Το Κίεβο έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να σταματήσει μονομερώς τις επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές, δήλωσαν Ουκρανοί αξιωματούχοι. Οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να είναι αμοιβαία, με τη Ρωσία να σταματά επίσης τις επιθέσεις στις ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα για το Κίεβο

Εάν επιτευχθεί συμφωνία, η Ουκρανία θα εξασφάλιζε προστασία για το δικό της ενεργειακό σύστημα, αλλά ταυτόχρονα θα εγκατέλειπε ένα εργαλείο που της έχει επιτρέψει να περιορίσει τις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας. «Υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Το προφανές πλεονέκτημα για εμάς είναι η προστασία του ενεργειακού μας συστήματος και η σωτηρία ανθρώπινων ζωών», δήλωσε στην Kyiv Independent ο Ολεξάντρ Μερέζκο, επικεφαλής της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του ουκρανικού κοινοβουλίου.

«Από την άλλη πλευρά, όμως, τα πλήγματα μεγάλης εμβέλειας που πραγματοποιούμε είναι πολύ επώδυνα για τη Ρωσία και την πολεμική της μηχανή. Επομένως, υπάρχουν και ορισμένα μειονεκτήματα... Παρ’ όλα αυτά, κλίνω υπέρ μιας τέτοιας εκεχειρίας», πρόσθεσε.

Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει μια νέα εκεχειρία

Μια πιθανή λύση θα ήταν η συμφωνία να περιοριστεί αρκετά, ώστε να είναι ευκολότερη η παρακολούθηση της τήρησής της.

Η Ντάρα Μασικότ, ανώτερη ερευνήτρια στο Πρόγραμμα για τη Ρωσία και την Ευρασία του Carnegie Endowment for International Peace, δήλωσε ότι μια περιορισμένη εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα θα μπορούσε να είναι ευκολότερο να συμφωνηθεί, προειδοποίησε ωστόσο ότι και οι δύο πλευρές θα μπορούσαν απλώς να μεταφέρουν τις επιθέσεις τους σε άλλους στόχους. «Μια πλήρης κατάπαυση των αεροπορικών επιθέσεων θα καθιστούσε πολύ ευκολότερη την παρακολούθηση της συμμόρφωσης» είπε χαρακτηριστικά.

Μία από τις πιθανές προσεγγίσεις, σύμφωνα με την ίδια, θα ήταν να απαγορευθούν τα πλήγματα βαθιά πίσω από τη γραμμή του μετώπου, για παράδειγμα οι επιθέσεις σε απόσταση μεγαλύτερη των 200 χιλιομέτρων από τη γραμμή επαφής.

Η Μασικότ αναφέρθηκε επίσης στον πρόσφατα υπογεγραμμένο νόμο περί κυρώσεων ως μοχλό πίεσης. «Εάν οι Ρώσοι τηρήσουν μια συμφωνία, τότε, για παράδειγμα, δεν θα μπορούν να επιβληθούν επιπλέον κυρώσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας», είπε. «Εάν δεν τηρήσουν τη συμφωνία, τότε ο συγκεκριμένος νόμος περί κυρώσεων καθιστά εύκολη την άσκηση πρόσθετης πίεσης».

Η Ουκρανία έχει ξαναζήσει το ίδιο σενάριο

Το Κίεβο έχει ζήσει ξανά και μάλιστα πρόσφατα αυτή την ιστορία.

Στις αρχές του 2025, η Ρωσία και η Ουκρανία συμφώνησαν σε μια περιορισμένη, με αμερικανική διαμεσολάβηση, παύση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές. Η συμφωνία επρόκειτο να διαρκέσει 30 ημέρες, όμως κατέρρευσε γρήγορα, καθώς οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβιάσεις.

Η συμφωνία προέκυψε από ξεχωριστές αμερικανικές συνομιλίες με τη Μόσχα και το Κίεβο τον Μάρτιο του 2025 και προέβλεπε την αναστολή των επιθέσεων σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, υποσταθμούς, αγωγούς, διυλιστήρια και άλλες ενεργειακές υποδομές.

Η συμφωνία ήταν εύθραυστη από την αρχή. Η Ρωσία υποστήριξε ότι η παύση των επιθέσεων εξαρτιόταν από συγκεκριμένες προϋποθέσεις και ότι θα μπορούσε να ακυρωθεί εάν οποιαδήποτε από τις δύο πλευρές την παραβίαζε. Η Ουκρανία, από την πλευρά της, κατηγόρησε τη Μόσχα ότι «χειραγωγούσε» τους όρους.

Μέχρι τα μέσα Απριλίου, η Ουκρανία υποστήριζε ότι η Ρωσία είχε πλήξει τις ενεργειακές υποδομές της περισσότερες από 30 φορές από την επίτευξη της συμφωνίας.

Η εμπειρία αυτή επηρεάζει, πλέον, τις συζητήσεις για οποιαδήποτε νέα συμφωνία.

Η Οξάνα Κουζάν, συνιδρύτρια και επικεφαλής του τμήματος ανάλυσης του Ουκρανικού Κέντρου Ασφάλειας και Συνεργασίας, δήλωσε ότι μια νέα εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα θα απαιτούσε συνεχή, 24ωρη παρακολούθηση και σαφείς μηχανισμούς για την επιβεβαίωση τυχόν παραβιάσεων.

Ευρωπαϊκές χώρες και οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συμβάλουν στην παρακολούθηση της τήρησης της συμφωνίας, ανέφερε. «Από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να αναμένεται δορυφορική παρακολούθηση της κατάστασης, ενώ και άλλοι στενοί διεθνείς εταίροι έχουν ενημερωθεί και έχουν καταθέσει τις προτάσεις τους σχετικά με την εφαρμογή της συγκεκριμένης συμφωνίας», δήλωσε η Κουζάν.

Ακόμη και με την ύπαρξη τέτοιων μηχανισμών, Ουκρανοί αξιωματούχοι παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το εάν η Ρωσία θα τηρήσει μια νέα συμφωνία. Ο Μερέζκο επικαλέστηκε, μάλιστα, το καταγεγραμμένο ιστορικό του Πούτιν στην παραβίαση συμφωνιών.

«Υπάρχει 100% βεβαιότητα, με βάση την εμπειρία, ότι ο Πούτιν δεν τηρεί ποτέ τις συμφωνίες. Ανά πάσα στιγμή, εφόσον τον συμφέρει, μπορεί εύκολα να τις παραβιάσει», δήλωσε ο Μερέζκο.