Με αέρα ισχύος απέναντι στον Τραμπ: Ο Σι επιστρέφει στις ΗΠΑ ως ηγέτης «μιας άλλης Κίνας» σε σχέση με το 2017

Σε εντελώς διαφορετική θέση σε σχέση με την τελευταία φορά που οι δυο τους είχαν βρεθεί σε τετ-α-τετ στις ΗΠΑ, πριν από περίπου μια δεκαετία, θα βρίσκεται ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ όταν συναντηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον μέσα στις επόμενες ώρες.

Τότε, το 2017 στο θέρετρο Μαρ-α-Λάγκο του Τραμπ στη Φλόριντα, η Κίνα βρισκόταν σε πιο αδύναμη θέση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η οικονομία της υστερούσε σε αρκετούς κρίσιμους τομείς, ενώ το Πεκίνο ήταν ευάλωτο - όπως αποδείχτηκε - στις τεχνολογικές και εμπορικές πιέσεις που η κυβέρνηση Τραμπ θα εξαπέλυε εναντίον του τα επόμενα χρόνια.

Σήμερα, όμως, ο Σι φτάνει στην αμερικανική πρωτεύουσα ως ηγέτης μιας χώρας που έχει μεταμορφωθεί.

Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο έχει εξελιχθεί σε παγκόσμια τεχνολογική δύναμη. Κινέζικες εταιρείες τεχνολογίας αναπτύσσουν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που πλησιάζουν τα αντίστοιχα της Silicon Valley, προκαλώντας ανησυχία στην Ουάσινγκτον, ενώ διαστημικές εταιρείες με έδρα το Πεκίνο πραγματοποιούν εκτοξεύσεις και προσγειώσεις επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων, με στόχο να ανταγωνιστούν κολοσσούς όπως η SpaceX.

Την ίδια στιγμή, επιχειρήσεις από τους κλάδους της ενέργειας, της τεχνητής νοημοσύνης, της ρομποτικής και των ημιαγωγών έχουν πραγματοποιήσει εντυπωσιακές εισαγωγές στα χρηματιστήρια μέσα στον τελευταίο χρόνο.

Η κινεζική βιομηχανική μηχανή κατέγραψε πέρυσι εμπορικό πλεόνασμα ύψους 1,2 τρισ. δολαρίων παγκοσμίως, ενισχυμένο από τη ζήτηση για ηλεκτρικά οχήματα, φωτοβολταϊκά πάνελ και τσιπ. Παράλληλα, ο έλεγχος που διατηρεί η Κίνα σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ιδιαίτερα στις σπάνιες γαίες, έχει προσφέρει στο Πεκίνο ένα σημαντικό πλεονέκτημα απέναντι στην Ουάσινγκτον και την πολιτική «Πρώτα η Αμερική» του Τραμπ.

Σταθερή και αξιόπιστη παγκόσμια δύναμη

Την ώρα που οι ΗΠΑ συγκρούονται με συμμάχους τους και δεν έχουν ακόμη βρει λύση στον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει την εικόνα της ως μιας σταθερής και αξιόπιστης παγκόσμιας δύναμης.

Στους κύκλους που χαράσσουν πολιτική στο Πεκίνο, επικρατεί πλέον η άποψη ότι η εποχή κατά την οποία οι ΗΠΑ μπορούσαν να θέτουν μονομερείς απαιτήσεις στην Κίνα έχει τελειώσει. «Η Κίνα είναι πολύ πιο σίγουρη σε σχέση με πριν από εννέα χρόνια και, το σημαντικότερο, έχει βρει έναν αποτελεσματικό τρόπο να κρατά τις ΗΠΑ υπό έλεγχο», δήλωσε ο Γου Σινμπό, κοσμήτορας του Ινστιτούτου Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fudan στη Σαγκάη, προσθέτοντας πως η Ουάσινγκτον πρέπει πλέον να αντιμετωπίζει το Πεκίνο «με μεγαλύτερη ισότητα και σεβασμό».

Η τεχνολογική αυτονομία της Κίνας

Η αυξανόμενη αυτοπεποίθηση του Πεκίνου βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην προσπάθεια να μειώσει την εξάρτησή του από τις ΗΠΑ, τόσο στο εμπόριο όσο και στην τεχνολογία.

Μετά τις πιέσεις της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ (2017-2021), η Κίνα διοχέτευσε τεράστιους πόρους στην ανάπτυξη εγχώριων τεχνολογιών σε κρίσιμους τομείς, όπως η ρομποτική, η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία, το διάστημα, οι νέες πηγές ενέργειας και οι ημιαγωγοί.

Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή δεν έχει φτάσει ισότιμα σε όλη την κινεζική κοινωνία. Η ανεργία των νέων βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζόμενοι εξαρτώνται από τις περιστασιακές εργασίες, ενώ η κατανάλωση παραμένει υποτονική και η κρίση στην αγορά ακινήτων συνεχίζεται.

Παρά τα οικονομικά προβλήματα, πολλοί Κινέζοι εκφράζουν υπερηφάνεια για την τεχνολογική πρόοδο της χώρας τους, ιδιαίτερα απέναντι στους αμερικανικούς περιορισμούς.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Huawei, η οποία είχε μπει στη «μαύρη λίστα» της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ. Κινέζοι χρήστες στα κοινωνικά δίκτυα πανηγύρισαν πρόσφατα συγκρίνοντας το πρώτο αναδιπλούμενο κινητό της Apple με το αντίστοιχο μοντέλο της Huawei, το οποίο είχε κυκλοφορήσει επτά χρόνια νωρίτερα.

Λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη Σι στις ΗΠΑ, η Huawei ανακοίνωσε επίσης ότι η επόμενη γενιά τσιπ τεχνητής νοημοσύνης Ascend θα κυκλοφορήσει νωρίτερα από το αναμενόμενο, δείχνοντας πρόοδο σε έναν τομέα όπου η Κίνα αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια και περιορισμούς. «Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ένα μέλλον στο οποίο η μοίρα μας καθορίζεται από άλλους, ανάλογα με το αν θα μας πουλήσουν ή όχι τσιπ», δήλωσε ο εκ περιτροπής πρόεδρος της Huawei, Έρικ Σου.

Μια νέα ισορροπία ισχύος

Η επίσκεψη Σι πραγματοποιείται εν μέσω της παγκόσμιας συζήτησης για τους κινδύνους και τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη της τεχνολογίας για λόγους ασφαλείας, οι οποίοι τους υποχρεώνουν να παραμείνουν μπροστά από την Κίνα.

Ένας από τους βασικούς στόχους του Πεκίνου στις επικείμενες συνομιλίες είναι να αποτρέψει νέους αμερικανικούς τεχνολογικούς περιορισμούς, που θα μπορούσαν να περιορίσουν περαιτέρω την πρόσβαση κινεζικών εταιρειών στην αμερικανική τεχνολογία και τις αγορές.

Οι δύο πλευρές γνωρίζουν ότι νέες κυρώσεις ή περιορισμοί θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν την εμπορική σύγκρουση που πέρυσι - ελέω των δασμών που ανακοίνωνε κατά κόρον ο Ντόναλντ Τραμπ - έφερε τις δύο οικονομίες κοντά σε πλήρη αποσύνδεση.

Η προσωρινή εκεχειρία στον εμπορικό πόλεμο επιτεύχθηκε όταν το Πεκίνο απείλησε με μεγάλη επέκταση των ελέγχων στις εξαγωγές στρατηγικών σπάνιων γαιών, απαντώντας σε αμερικανικά μέτρα που θα διεύρυναν σημαντικά τη λίστα των κινεζικών εταιρειών που τελούν υπό κυρώσεις.

Σύμφωνα με τον Κερτ Τονγκ, πρώην γενικό πρόξενο των ΗΠΑ στο Χονγκ Κονγκ, οι δύο πλευρές βρίσκονται πλέον σε μια κατάσταση «ισορροπημένης αντιπαράθεσης», όπου καμία δεν διαθέτει απόλυτο πλεονέκτημα. «Στον οικονομικό τομέα δεν υπάρχει πραγματικά ένας ανώτερος παίκτης. Και οι δύο πλευρές διαθέτουν μοχλούς πίεσης», ανέφερε στο CNN.

Ο κόσμος του Σι

Και σε διεθνές επίπεδο, ωστόσο, η εικόνα της Κίνας έχει διαφοροποιηθεί. Δημοσκόπηση που πραγματοποίησε το Pew Research Center και η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο, έδειξε ότι σε πολλές χώρες η Κίνα αξιολογείται πλέον θετικότερα σε σχέση με τις ΗΠΑ, ενώ ο Σι εμφανίζεται να συγκεντρώνει υψηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης από τον Τραμπ σε κάποιες από τις μετρήσεις.

Το Πεκίνο επιχειρεί να ενισχύσει τη λεγόμενη «ήπια ισχύ» του μέσω της τεχνολογίας, του πολιτισμού και της οικονομικής επιρροής. Κινέζικα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται διεθνώς, ηλεκτρικά αυτοκίνητα κινεζικών εταιρειών κερδίζουν ολοένα και περισσότερες αγορές συνδυάζοντας τεχνολογία και προσιτές τιμές, ενώ προϊόντα όπως η σειρά Labubu και κινεζικές τηλεοπτικές παραγωγές σε δημοφιλείς πλατφόρμες αυξάνουν το ενδιαφέρον για τη χώρα.

Την ίδια στιγμή, ο Σι έχει εντείνει τη διπλωματική του δραστηριότητα, προβάλλοντας το όραμα της Κίνας για έναν διαφορετικό παγκόσμιο ρόλο. Στη σύνοδο των BRICS στο Νέο Δελχί υποσχέθηκε βοήθεια προς τις χώρες-μέλη για την ανάπτυξη «έξυπνων εργοστασίων» και μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, ενώ κατά την επίσκεψή του στην Αίγυπτο παρουσίασε προτάσεις για μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή χωρίς κεντρικό ρόλο των ΗΠΑ.

Ο παράγων «Ιράν»

Στο επίκεντρο των συνομιλιών Τραμπ-Σι αναμένεται να βρεθεί και το Ιράν. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τεχεράνης και η Ουάσινγκτον έχει απειλήσει με κυρώσεις χώρες που συνεχίζουν τις συναλλαγές μαζί της.

Σύμφωνα με Κινέζους αναλυτές, το Πεκίνο θα επιδιώξει να καταστήσει σαφές ότι η πίεση στις κινεζικές εταιρείες που συνεργάζονται με το Ιράν θα έχει κόστος, ενώ θα υποστηρίξει ότι η λύση στη σύγκρουση δεν μπορεί να είναι στρατιωτική ή μέσω κυρώσεων, αλλά μόνο μέσω διαπραγματεύσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, εξάλλου, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι συναντήθηκε την περασμένη εβδομάδα με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί στο Πεκίνο. Σκοπός των συνομιλιών ήταν, μεταξύ άλλων, να «διασαφηνιστούν ορισμένα ζητήματα, ώστε οι δύο ηγέτες (Σι και Τραμπ) να μπορέσουν να έχουν μια πιο ουσιαστική συζήτηση για το θέμα αυτό στην Ουάσινγκτον», σύμφωνα με τον Γου, τον σύμβουλο πολιτικής.

Και με δεδομένη την επαφή που διατηρεί με την Τεχεράνη, το Πεκίνο θα επιδιώξει να δώσει στους Αμερικανούς να καταλάβουν πως οποιαδήποτε κίνηση για την επιβολή κυρώσεων στις εταιρείες του θα στερήσει από την Ουάσινγκτον κάθε ευκαιρία να επωφεληθεί από την ικανότητα της Κίνας να επικοινωνεί και με τις δύο πλευρές.

«Η Κίνα θα πει στις ΗΠΑ δύο πράγματα», δήλωσε ο Γου και συνέχισε: «Πρώτον: μην προσπαθήσετε να επιβάλετε κυρώσεις σε κινεζικές τράπεζες ή εταιρείες επειδή συνεργάζονται με το Ιράν… Δεύτερον: ξεχάστε τις στρατιωτικές λύσεις ή τις οικονομικές κυρώσεις (για τον τερματισμό της σύγκρουσης), πρέπει να καθίσετε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να καταλήξετε σε μια λογική ειρηνευτική συμφωνία».