Το σχέδιο Φον ντερ Λάιεν για μια πιο ανεξάρτητη Ευρώπη: Τι είπε στην ομιλία της για τις πυρκαγιές, την άμυνα, την ενέργεια και την Ελλάδα

Μια περισσότερο ανεξάρτητη Ευρωπαϊκή Ένωση σε τομείς όπως οικονομία και βιομηχανία, ενέργεια, άμυνα, κλιματική κρίση, μετανάστευση, κρίσιμες πρώτες ύλες, τεχνολογία και AI καθώς και στις διεθνείς συμμαχίες, ζήτησε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης ετήσιας ομιλίας της για την «Κατάσταση της ΕΕ».

Μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, παρουσία και του πρωθυπουργού του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν παρουσίασε το πλαίσιο το οποίο σύμφωνα με την ίδια θα μειώσει τις εξαρτήσεις της ΕΕ από τρίτες χώρες, καθορίζοντας η ίδια την πορεία της.

«Ήταν οι καλύτερες εποχές, ήταν οι χειρότερες». Έτσι περιγράφει ο Κάρολος Ντίκενς την Ευρώπη την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Και είναι επίσης μια δίκαιη περιγραφή του κόσμου στον οποίο ζούμε. Η ταχύτητα της αλλαγής είναι απίστευτη. Οι προκλήσεις εξαιρετικές. Έτσι, αν κοιτάξω την Ευρώπη σήμερα, η άποψή μου είναι η εξής: η κατάσταση της Ένωσής μας είναι η ισχυρότερη που υπήρξε ποτέ. Η κατάσταση της Ένωσής μας μπορεί επίσης να φαίνεται τόσο επισφαλής όσο ποτέ», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την έναρξη της ομιλίας της, λίγο πριν αναφερθεί στις βασικότερες προκλήσεις της ΕΕ. Ήτοι την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και τη μείωση εξαρτήσεων. Την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς και τη δραστική μείωση γραφειοκρατίας. Την ενεργειακή ανεξαρτησία και τη μεγάλη αύξηση της ηλεκτροδότησης. Τη μείωση της εξάρτησης από την Κίνα, ιδιαίτερα σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας, με νέους μηχανισμούς αντιμετώπισης υβριδικών απειλών. Την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, με ιδιαίτερη έμφαση σε καύσωνες, νερό και πυρκαγιές.

Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την AI, με έμφαση στην ασφάλεια αλλά και στην αξιοποίηση της τεχνολογίας στην πραγματική οικονομία. Και τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα social media μέσω του EU KIDS ACT.

Οικονομία: επιτάχυνση και ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς

Η επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας παρουσιάστηκε ως «νούμερο ένα προτεραιότητα» με τις βασικές κατευθύνσεις της προέδρου της Κομισιόν να είναι η ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης της Ενιαίας Αγοράς, οι ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης, η μείωση της γραφειοκρατίας, η διευκόλυνση επενδύσεων, και η καλύτερη διασύνδεση κεφαλαίων, δικτύων και αγορών,

«Η οικονομία μας έχει αντέξει τις επιπτώσεις των πολέμων στη Μέση Ανατολή καλύτερα από το αναμενόμενο. Και η ανεργία βρίσκεται σε σχεδόν ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, οι πιέσεις από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας και το κόστος δανεισμού είναι οξείς για τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις. Θα πρέπει να γίνουν σαφείς δημοσιονομικές επιλογές για να διασφαλιστεί η δημοσιονομική βιωσιμότητα, προστατεύοντας παράλληλα τις επενδύσεις. Επομένως, η τόνωση της ευρωπαϊκής οικονομίας είναι η πρώτη μας προτεραιότητα» τόνισε η πρόεδρος της Επιτροπής.

Σύμφωνα με την ίδια «έχουμε μια τεράστια αγορά, βιομηχανία και υπηρεσίες παγκόσμιας κλάσης, μια πλούσια δεξαμενή αποταμιεύσεων και ένα από τα κορυφαία νομίσματα στον κόσμο. Κι όμως, εξακολουθούμε να κατακερματίζουμε το κεφάλαιό μας, τα δίκτυά μας και την αγοραστική μας δύναμη. Γι' αυτόν τον λόγο, όταν αναλάβαμε τα καθήκοντά μας, θέσαμε σε εφαρμογή ένα τολμηρό σχέδιο. Να οικοδομήσουμε μια οικονομία όπου η καινοτομία και η ενέργεια ρέουν πέρα από τα σύνορα. Όπου οι εταιρείες ανταγωνίζονται και αναπτύσσονται σε όλη την Ευρώπη, και οι αποταμιεύσεις χρηματοδοτούν το μέλλον μας. Αυτή είναι η λογική των εκθέσεων Ντράγκι και Λέτα. Και μαζί τα καταφέρνουμε. Αλλά πρέπει να είμαστε πιο γρήγοροι - όλα τα θεσμικά όργανα. Τώρα έχουμε την πολιτική συμφωνία για τον Χάρτη Πορείας «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά». Και μαζί, μέχρι το τέλος του επόμενου έτους, μπορούμε και πρέπει να ολοκληρώσουμε αυτήν την ιστορική αναθεώρηση της Ενιαίας Αγοράς».

Ενέργεια: λιγότερη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα

Η ενεργειακή ανεξαρτησία της ΕΕ κατέλαβε ένα πολύ σημαντικό μέρος της ομιλίας της προέδρου φον ντερ Λάιεν, με την ίδια να ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε εγχώρια καθαρή ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων: ανανεώσιμων πηγών, πυρηνικής ενέργειας, βιομεθανίου και άλλων τεχνολογιών. Ο στόχος είναι ο διπλασιασμός του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2040.

Σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μειώσει το κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων κατά €260 δισ. ετησίως. Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη για περισσότερα δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας και ταχύτερες συνδέσεις στο ηλεκτρικό σύστημα.

«Πέρυσι, εγκαταστήσαμε περισσότερα από 80 γιγαβάτ από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ισχύος. Ωστόσο, εξαπλάσια ισχύς απομένει να συνδεθεί. Γι' αυτό χρειαζόμαστε τόσο επειγόντως το πακέτο για τα δίκτυα. Πρέπει να επενδύσουμε πιο γρήγορα. Να επιταχύνουμε τις συνδέσεις με το δίκτυο. Να αναπτύξουμε την αποθήκευση. Με λίγα λόγια, ας κάνουμε το μέλλον της Ευρώπης ηλεκτρικό», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Χρηματοδότηση και επενδύσεις

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο ζήτημα της χρηματοδότησης και των επενδύσεων με στόχο να να μετατραπούν οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε επενδύσεις με βασικά εργαλεία την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ένα νέο τραπεζικό πακέτο βάσει του οποίου οι τράπεζες δεν θα εγγυώνται απλώς τη σταθερότητα αλλά και τις επενδύσεις, την απλοποίηση του τραπεζικού συστήματος και την αντιμετώπιση του κατακερματισμού. Σε αυτό το πλαίσιο η πρόεδρος της Επιτροπής έκανε και μια αναφορά στην Ελλάδα χρησιμοποιώντας το παράδειγμα της εταιρείας ICEYE, την οποία παρουσίασε ως ευρωπαϊκή επιτυχία στον χώρο της διαστημικής τεχνολογίας, και η οποία έχει γραφεία μεταξύ άλλων στην Ελλάδα, μαζί με Φινλανδία, Πολωνία και Ισπανία. Η αναφορά αυτή χρησιμοποιήθηκε ως παράδειγμα του πώς η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, η ιδιωτική επένδυση και η τεχνολογική καινοτομία μπορούν να οδηγήσουν σε εταιρείες παγκόσμιας εμβέλειας.

Κλιματική αλλαγή, διαχείριση υδάτων ενίσχυση των μέσων πυρόσβεσης

Ένα βασικό σημείο της ομιλίας της για την “Κατάσταση της ΕΕ”, εστίασε στο ζήτημα της κλιματικής κρίσης και της αντιμετώπισης της λειψυδρίας και των φυσικών καταστροφών, ζητώντας ενίσχυση της ευρωπαϊκής πρόληψης, καλύτερο συντονισμό πολιτικής προστασίας και στρατιωτικών δυνατοτήτων, νέες δυνατότητες πυρόσβεσης, μελέτη για μια μελλοντική ευρωπαϊκή δύναμη πυρόσβεσης. Ειδική αναφορά έκανε και για την ιστορία του Δανού πιλότου πυροσβεστικών ελικοπτέρων Rune Kyndal, ο οποίος συμμετείχε σε αποστολές πυρόσβεσης στην Ελλάδα και σκοτώθηκε στο δυστύχημα με τη σύγκρουση των ελικοπτέρων κατά τη διάρκεια της προσπάθειας κατάσβεσης της πυρκαγιάς στην Ψάθα. Παρόντες μάλιστα στην αίθουσα της Ολομέλειας ήταν και γονείς το αδικοχαμένου πιλότου.



«Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, αυτό το καλοκαίρι ήταν το καλοκαίρι της αλήθειας. Σχεδόν κανένα μέρος της ηπείρου μας δεν γλίτωσε. Οι πυρκαγιές ξέσπασαν από τα βουνά της Ιρλανδίας μέχρι τα νησιά της Ελλάδας και της Κροατίας. Στις Άλπεις, οι αρχαίοι παγετώνες υποχωρούν καθημερινά. Ο αντίκτυπος όλων αυτών είναι απλώς καταστροφικός: 660.000 εκτάρια κάηκαν ολοσχερώς. Περίπου 12 εκατομμύρια τόνοι καλλιεργειών χάθηκαν. Βασικά ποτάμια όπως ο Δούναβης, ο Ρήνος και η Γκαρόν εξαφανίζονται μπροστά στα μάτια μας. Περισσότεροι από 35.000 επιπλέον θάνατοι κατά τη διάρκεια των καυσώνων. Οίκοι ευγηρίας και νοσοκομεία υπερθερμάνθηκαν σε επικίνδυνο βαθμό. Και όλα αυτά είναι απλώς μια προεπισκόπηση. Αυτοί ήταν οι πιο ζεστοί καλοκαιρινοί μήνες όλων των εποχών - αλλά πιθανώς οι πιο δροσεροί των επόμενων ετών» δήλωσε η πρόεδρος της Επιτροπής.

Παράλληλα έκανε λόγο για μια νέα πρωτοβουλία για το νερό, καθώς όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, οι ευρωπαϊκοί αγωγοί χάνουν σχεδόν 1 στα 4 λίτρα νερού, κυρίως λόγω διαρροών. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τη γεωργία, την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιομηχανία, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την επισιτιστική ασφάλεια.

«Θα παρουσιάσουμε ένα νέο πλαίσιο για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή τον επόμενο μήνα. Θα εντοπίσουμε 100 από τις πιο ευάλωτες περιοχές στην Ευρώπη. Και θα αξιολογήσουμε τους κινδύνους - και σε ποιο επίπεδο θα πρέπει να τύχουν διαχείρισης. Αυτό θα μας δώσει μια προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη ολόκληρη την κοινωνία – μέχρι και το τοπικό επίπεδο, όπου η προσαρμογή έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Και θα στοχεύσει στο να καταστήσει την Ευρώπη πρωταθλήτρια στις τεχνολογίες προσαρμογής – μια τεράστια αναδυόμενη αγορά. Είτε πρόκειται για καλλιέργειες ανθεκτικές στην ξηρασία, είτε για πρόληψη πλημμυρών είτε για ενεργειακά αποδοτική ψύξη, η Ευρώπη είναι ήδη ηγέτης. Και πρέπει να κατακτήσουμε αυτήν την αγορά.

Σήμερα, μόνο περίπου το 25% των ζημιών από καταστροφές στην Ευρώπη καλύπτονται από ιδιωτική ασφάλιση. Αυτό σημαίνει ότι, πολύ συχνά, οι εθνικοί προϋπολογισμοί καθίστανται ο ασφαλιστής έσχατης ανάγκης. Πρέπει να αναλάβουμε δράση για να κλείσουμε αυτό το κενό», υπογράμμισε η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν.

Άμυνα και στρατηγικές συμμαχίες

Εκτος από το ζήτημα της εξάρτησης της ΕΕ από πηγές και σπάνιες γαίες από την Κίνα και εν μέσ ενός όλο και πιο ασταθούς διεθνούς περιβάλλοντος, η πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε την ανάγκη η ΕΕ να ενισχύσεις το διεθνή της ρόλο μέσω νέων συνεργασιών, προτείνοντας ευθέως ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ.

«Σε αυτόν τον νέο κόσμο, πρέπει επειγόντως να επαναπροσδιορίσουμε τις συνεργασίες μας. Και να οικοδομήσουμε παγκόσμιους συνασπισμούς για την ανθεκτικότητα και τις δημοκρατίες μας. Και εδώ μόνο η Ευρώπη – με το μέγεθος και τη δύναμή της – μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχω προσκαλέσει τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ να είναι εδώ σήμερα», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν.

Απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό του Καναδά η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η παρουσία του εδώ αποτελεί σύμβολο της διαρκούς φιλίας μεταξύ των λαών μας.

«Οι πολιτιστικοί, ιστορικοί και προσωπικοί μας δεσμοί είναι βαθιά ριζωμένοι στον ιστό των κοινωνιών μας. Και χάρη στη CETA, το εμπόριο αγαθών μας έχει αυξηθεί κατά 75% σε λιγότερο από μια δεκαετία. Αυτό δείχνει τη δύναμη των εμπορικών μας συμφωνιών. Βλέπουμε τον κόσμο με τα ίδια μάτια: από την Τεχνητή Νοημοσύνη μέχρι την κλιματική αλλαγή, από την Αρκτική μέχρι τη γεωπολιτική. Και έχουμε σταθεί μαζί: στην Ουκρανία, στην άμυνα, στις πρώτες ύλες και στις αλυσίδες εφοδιασμού. Αλλά πάνω απ' όλα, η Ευρώπη και ο Καναδάς πιστεύουν στη δημοκρατία. Πιστεύουμε ότι η εξουσία δεν ανήκει στους ισχυρότερους, στους πλουσιότερους ή στους πιο θορυβώδεις – αλλά σε όλους μας. Ότι οι δημοκρατίες έχουν την ελευθερία να επιλέγουν με ποιον θα συνεργαστούν. Εν ολίγοις, θέλουμε να φέρουμε τη σχέση με τον Καναδά στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι είναι καιρός η ΕΕ να αποκτήσει το δικό της Άρθρο 4– ή ένα Πρωτόκολλο Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια. Όταν ενεργοποιηθεί από ένα κράτος μέλος, όλα τα κράτη μέλη συνεδριάσουν για να συντονίσουν μια ευρωπαϊκή αντίδραση. Για να αποτρέψουν περαιτέρω κλιμάκωση. Και για να μετριάσουν τις επιπτώσεις. Παράλληλα ζήτησε μεγαλύτερη συνεργασία στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας με τρίτες χώρες, όπως ο Καναδάς, η Νορβηγία, η Ουκρανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ έκανε λόγο και για μια πρόταση για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας.

Μετανάστευση και εξωτερικά σύνορα

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα της διαχείρισης της παράνομης μετανάστευσης, ζητώντας την πλήρης εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, την ενίσχυση της Frontex, ταχύτερες επιστροφές, καλύτερα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, αντιμετώπιση διακινητών, ασφαλείς και νόμιμες οδούς μετανάστευσης και αντιμετώπιση των αιτιών της παράτυπης μετανάστευσης.

«Από τα ανατολικά μας σύνορα μέχρι τις ακτές της Κρήτης και απέναντι από τη Μεσόγειο. Και φυσικά, με την κρίση στη Θέουτα. Αυτά τα γεγονότα είναι διαφορετικής φύσης. Αλλά έχουν δύο κοινά χαρακτηριστικά. Το πρώτο είναι ότι ευάλωτοι άνθρωποι γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης. Από άκαρδους διακινητές και λαθρέμπορους. Από τους αντιπάλους μας. Γι' αυτό έχουμε προτείνει ένα καθεστώς κυρώσεων για να χτυπήσει τους εγκληματίες εκεί που πονάνε περισσότερο. Αυτό με φέρνει στον δεύτερο παράλληλο. Όλα τα εξωτερικά μας σύνορα είναι ευρωπαϊκά σύνορα. Θέλω, λοιπόν, να απευθυνθώ απευθείας στον λαό της Ισπανίας. Τα σύνορα της Θέουτα είναι ευρωπαϊκά σύνορα. Επειδή η Θέουτα είναι Ισπανία. Η Θέουτα είναι Ευρώπη. Και η Ευρώπη θα είναι εκεί για εσάς» δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ανήλικοι και social media

«Ένα τα πιο συγκεκριμένα νέα μέτρα που παρουσίασε κατά τη διάρκεια της ομιλίας της αφορούσε στην πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η πρόεδρος της Επιτροπής ανακοίνωσε το EU KIDS ACT, το οποίο θα προβλέπει την απαγόρευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 13 ετών και την απαγόρευση χρήσης προσωπικού λογαριασμού κάτω των 15 ετών.

Αυτό σημαίνει ότι, από την ηλικία των 13 ετών έως ότου ένα παιδί γίνει 15 ετών, θα επιτρέπονται μόνο μικροί λογαριασμοί που δημιουργούνται και επιβλέπονται από τους γονείς, με περιορισμένες λειτουργίες και χρονικό περιορισμό. Και μεταξύ 15 και 18 ετών, ο ασφαλής σχεδιασμός θα αποτελεί υποχρέωση για τις πλατφόρμες.