«Φιάσκο επικών διαστάσεων» για ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία: Blame game κατόπιν εορτής, πώς οι Χούθι κατέλαβαν ανενόχλητοι στρατηγικά σημεία στην Ερυθρά Θάλασσα

Η αστραπιαία προέλαση των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι άλλαξε μέσα σε μόλις 36 ώρες τις ισορροπίες στην Υεμένη: κατέλαβαν το στρατηγικό λιμάνι της Μόκα και τη νήσο Περίμ, στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, ενισχύοντας την πίεση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Στο παρασκήνιο, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ αλληλοκατηγορούνται για την κατάρρευση της άμυνας, ενώ η απουσία σαουδαραβικής αεροπορικής υποστήριξης και οι τεράστιες αδυναμίες των κυβερνητικών δυνάμεων της Υεμένης ανοίγουν τον δρόμο για ένα πιθανό δεύτερο μέτωπο στον πόλεμο με το Ιράν.

Όπως γράφει το CNN, οι απεγνωσμένες εκκλήσεις των στρατηγών της Υεμένης για αεροπορική υποστήριξη άρχισαν να φτάνουν από τα μέσα του πρωινού της Πέμπτης. Η προέλαση των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι προς τη στρατηγικής σημασίας πόλη-λιμάνι Μόκα, στην Υεμένη, βρισκόταν ήδη σε πλήρη εξέλιξη, όμως η ενίσχυση από τη βασική σύμμαχο της κυβέρνησης, τη Σαουδική Αραβία, δεν φαινόταν πουθενά.

«Οι Χούθι έριξαν στη μάχη ό,τι είχαν -διαδοχικά κύματα μαχητών, μαζί με τους διαθέσιμους βαλλιστικούς πυραύλους και τον οπλισμό τους» δήλωσε υψηλόβαθμη πηγή της Υεμένης, που συνδέεται με τις στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας. Όπως ανέφερε, επικοινώνησε με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, τη CENTCOM, από την οποία έλαβε τη διαβεβαίωση ότι οι Αμερικανοί «παρακολουθούσαν στενά την κατάσταση και ότι η σαουδαραβική αεροπορική υποστήριξη ερχόταν».

«Αλλά η αεροπορική υποστήριξη δεν ήρθε ποτέ» είπε η ίδια πηγή. «Και τώρα η Μόκα έχει πέσει».

Λίγες ώρες αργότερα, την Παρασκευή, οι Χούθι κατέλαβαν ακόμη ένα κρίσιμο σημείο στις ακτές, τη νήσο Περίμ, στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Το νησί χωρίζει στα δύο το Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, δίνοντας στην Τεχεράνη στην πράξη τη δυνατότητα να ασκεί έλεγχο σε ακόμη μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη.

Η ταχύτατη προέλαση των Χούθι έχει μετατρέψει τις τελευταίες 36 ώρες σε μία εξαιρετικά κρίσιμη καμπή μιας σύγκρουσης που επί χρόνια βρισκόταν σε μεγάλο βαθμό σε παύση. Ωστόσο, οι προϋποθέσεις για την αναζωπύρωση των μαχών είχαν δημιουργηθεί εδώ και μήνες, μέσα στο πλαίσιο της σύγκρουσης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς η Τεχεράνη επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τις τιμές του πετρελαίου -και τις επιπτώσεις τους στην παγκόσμια οικονομία- ως μοχλό πίεσης.

Πλέον, η Υεμένη και η Ερυθρά Θάλασσα κινδυνεύουν να εξελιχθούν σε ένα πραγματικό δεύτερο μέτωπο στον πόλεμο με το Ιράν.

Ο ουσιαστικός έλεγχος που ασκεί το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με την ολοένα ισχυρότερη θέση του στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, απειλεί να οδηγήσει ακόμη υψηλότερα τις τιμές του πετρελαίου, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, πύλη προς τη θαλάσσια οδό της Διώρυγας του Σουέζ, μπορεί να έχει μικρότερη σημασία για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας από τα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο εξακολουθεί να αποτελεί ζωτικής σημασίας πέρασμα για τη μεταφορά αγαθών σε όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων και εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά.

Μάλιστα, η σημασία του στενού έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, καθώς η Σαουδική Αραβία έχει εκτρέψει μέρος των εξαγωγών της μέσω αυτής της θαλάσσιας οδού, προκειμένου να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.

«Οι Χούθι δεν χρειάζονται προηγμένα όπλα για να κλείσουν το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Μπορούν απλώς να χρησιμοποιήσουν ένα πυροβόλο πάνω σε ένα αυτοκίνητο» δήλωσε ο Αμρ αλ-Μπιντ, κορυφαίο στέλεχος του Νότιου Μεταβατικού Συμβουλίου της Υεμένης (STC). Το STC έχει πολεμήσει στο παρελθόν τόσο τους Χούθι όσο και τις υποστηριζόμενες από τη Σαουδική Αραβία δυνάμεις και επιδιώκει τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους στη νότια Υεμένη.

«Είναι ένας μοχλός πίεσης που διαθέτουν χωρίς καν να χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν προηγμένα όπλα» είπε ο αλ-Μπιντ στο CNN. «Και θα τον κρατήσουν».

«Στρατός-φάντασμα» και καμία υποστήριξη

Ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν συνομίλησε δύο φορές την Πέμπτη με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον κάλεσε να διατάξει πλήγματα εναντίον των Χούθι, σύμφωνα με δεύτερη πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενο των συνομιλιών. Ο Τραμπ αρνήθηκε να παρέμβει, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώνονται στην προστασία των βασικών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας -όπως η διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα- ενώ ταυτόχρονα δίνουν τη δυνατότητα στους περιφερειακούς εταίρους μας να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη διαχείριση και την επίλυση των περιφερειακών προκλήσεων ασφαλείας» ανέφερε ο Λευκός Οίκος, απαντώντας στις ερωτήσεις του CNN για τις τηλεφωνικές συνομιλίες.

«Βρισκόμαστε σε συνεχή διάλογο με τη Σαουδική Αραβία και την κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Υεμένης σχετικά με την περιφερειακή σταθερότητα» συμπλήρωσε.

Η ταχύτητα με την οποία έπεσε η Μόκα και η ουσιαστική απουσία αντίστασης έχουν πυροδοτήσει ένα κύμα αλληλοκατηγοριών μεταξύ των συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών. «Αυτή τη φορά η αποτυχία δεν είναι των Υεμενιτών» δήλωσε περιφερειακή πηγή στο CNN. «Είναι μια καταστροφή που δημιουργήθηκε στην Ουάσινγκτον και το Ριάντ».

Η ίδια πηγή έκανε λόγο για «πλήρη αποτυχία της πολιτικής ηγεσίας», με φόντο τις σφοδρές εσωτερικές διαμάχες και τις καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων στο Ριάντ. «Δεν πραγματοποιήθηκε ούτε μία αεροπορική επιδρομή ολόκληρη τη χθεσινή ημέρα από τις σαουδαραβικές δυνάμεις υποστήριξης, παρότι υπήρχε ενημέρωση λεπτό προς λεπτό».

Και κατέληξε, χαρακτηρίζοντας όσα συνέβησαν «ένα αμερικανοσαουδαραβικό φιάσκο επικών διαστάσεων».

Δεν συμμερίζονται, ωστόσο, όλοι την ίδια άποψη για το ποιος φέρει την ευθύνη.

Ο Μοχάμεντ αλ-Μπάσα, ο οποίος έχει διατελέσει σύμβουλος της αμερικανικής κυβέρνησης και του ιδιωτικού τομέα για κινδύνους που προέρχονται από την Αραβική Χερσόνησο, υποστηρίζει ότι μέρος της ευθύνης βαραίνει και την ηγεσία της Υεμένης, καθώς οι εσωτερικές της διαιρέσεις υπονόμευσαν την άμυνα της χώρας.

«Αυτό μας οδηγεί σε ένα βαθύτερο πρόβλημα εντός του συνασπισμού κατά των Χούθι» δήλωσε ο σύμβουλος, ο οποίος εδρεύει στην Ουάσινγκτον. «Δεν υπάρχει πολιτική συνοχή». «Νομίζω ότι όλοι γνώριζαν την προέλαση των Χούθι προς τη δυτική ακτή. Τα σημάδια ήταν απολύτως ξεκάθαρα» προσέθεσε. «Δεν υπάρχει ενιαία διοίκηση και έλεγχος στην Υεμένη».

Όταν οι μαχητές των Χούθι έφτασαν την Πέμπτη στη Μόκα, βρήκαν απέναντί τους τάγματα του στρατού της Υεμένης που είχαν αποδεκατιστεί. Σύμφωνα με δυτική πηγή που γνωρίζει τις επιχειρήσεις και μίλησε στο CNN, οι κατάλογοι προσωπικού των μονάδων ήταν γεμάτοι με «ονόματα-φαντάσματα», ανθρώπους δηλαδή που εμφανίζονταν να λαμβάνουν μισθό χωρίς να υπηρετούν στην πραγματικότητα, ενώ η πραγματική δύναμη του στρατού ανερχόταν μόλις περίπου στο 20% αυτής που εμφανιζόταν στα επίσημα έγγραφα.

Την κατάσταση επιδείνωσε και η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τη χώρα τον Ιανουάριο.

Τα ΗΑΕ, τα οποία στο παρελθόν συμμετείχαν στον υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμό στην Υεμένη, απέσυραν τις τελευταίες δυνάμεις τους μετά την απαίτηση της Σαουδικής Αραβίας να αποχωρήσουν, εν μέσω διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Η Σαουδική Αραβία, ωστόσο, δεν κάλυψε το κενό που άφησαν πίσω τους οι εμιρατινές δυνάμεις στους στρατώνες και τις στρατιωτικές βάσεις. «Δεν βγάζει νόημα. Έχεις τον βασικό υποστηρικτή των στρατιωτικών δυνάμεων στο έδαφος, εκείνον που ουσιαστικά έκανε όλη αυτή τη δουλειά επί δέκα χρόνια, και ξαφνικά του ζητάς να φύγει χωρίς να καλύψεις το κενό» δήλωσε ο Αμρ αλ-Μπιντ του Νότιου Μεταβατικού Συμβουλίου.

«Είναι απλώς έλλειψη στρατηγικής και κακή διαχείριση» σχολίασε.

Ο υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Υεμένης δήλωσε στο CNN την Παρασκευή ότι είχε «προειδοποιήσει επανειλημμένα τη CENTCOM τις τελευταίες ημέρες, ακόμη και χθες, ότι η κατάσταση γινόταν κρίσιμη».

Ο επικεφαλής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, βρισκόταν την Πέμπτη στη Σαουδική Αραβία για συναντήσεις συντονισμού, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν το θέμα. Η CENTCOM αρνήθηκε να σχολιάσει, επικαλούμενη λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας.

Ο στρατός της Σαουδικής Αραβίας είχε τεθεί σε κατάσταση υψηλού συναγερμού ήδη πριν από τρεις εβδομάδες. Ωστόσο, οι Σαουδάραβες δεν είχαν μετακινήσει εγκαίρως στις κατάλληλες θέσεις βασικό προσωπικό της αεροπορικής διοίκησης.

Η δυτική πηγή με γνώση της μάχης δήλωσε ότι η Σαουδική Αραβία δεν ανέπτυξε ποτέ το απαραίτητο προσωπικό υποστήριξης που θα μπορούσε να ελέγξει και να κατευθύνει τα μαχητικά αεροσκάφη σε περίπτωση σοβαρής επίθεσης. «Οι Σαουδάραβες εγκατέλειψαν τους Υεμενίτες στην τύχη τους» δήλωσε η ίδια δυτική πηγή στο CNN.

Η αποτυχία υπεράσπισης της Μόκα και της Περίμ προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση υπό το φως μιας πρόσφατης αποκάλυψης του CNN, σύμφωνα με την οποία περισσότεροι από 100 Αμερικανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι είχαν σταλεί στη Σαουδική Αραβία, προσφέροντας στο βασίλειο πληροφορίες και υποστήριξη για την επιλογή στόχων στο πλαίσιο της στρατιωτικής του εκστρατείας.

Την πληροφορία επιβεβαίωσαν πέντε πηγές με γνώση των επιχειρήσεων.

Το αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό εργάζεται στο πλαίσιο μιας νεοσύστατης κοινής στρατιωτικής διοίκησης, η οποία δημιουργήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς υπήρχαν ενδείξεις ότι το Ιράν ενίσχυε και τις δικές του προσπάθειες υποστήριξης των επιθέσεων των Χούθι, σύμφωνα με μία από τις πηγές, Αμερικανό αξιωματούχο.

Ο ίδιος αξιωματούχος εκτίμησε ότι ο συνολικός αριθμός του αμερικανικού στρατιωτικού προσωπικού στη Σαουδική Αραβία φτάνει περίπου τους 200.

Οι επόμενες κινήσεις των Χούθι

Η κατάληψη αυτών των στρατηγικών σημείων στην Ερυθρά Θάλασσα προσφέρει στους Χούθι πολύ μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και ισχυρότερους μοχλούς πίεσης, καθώς τους δίνει νέες τοποθεσίες από τις οποίες οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες μπορούν να εξαπολύουν επιθέσεις και να επιχειρούν με σκάφη.

Ερωτηθείς για το τι μπορεί να ακολουθήσει, ο αναλυτής κινδύνου Μοχάμεντ αλ-Μπάσα δήλωσε στο CNN: «Νομίζω ότι οι Χούθι θα κινηθούν προς τα ανατολικά. Βλέπουμε σήμερα, μέσω δορυφορικών εικόνων, αλλά και φωτογραφιών από OSINT, δηλαδή πληροφορίες ανοιχτών πηγών, ότι οι Χούθι κινητοποιούνται».

Την Παρασκευή, σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν χαρακτήρισε την προέλαση των Χούθι στη δυτική ακτή της Υεμένης «ξεκάθαρη νίκη». Σε ανάρτησή του στο X έγραψε ότι «ο αμερικανικός λαός και οι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον πληρώνουν το τίμημα για την οικονομική κρίση και τις φιλοδοξίες του Τραμπ».