Η Ιαπωνία επιστρατεύει τεχνητή νοημοσύνη, drones και ρομποτικούς λύκους για να κρατήσει μακριά τις αρκούδες

Η Ιαπωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή αύξηση των επιθέσεων από αρκούδες, καθώς από τον Απρίλιο του 2025 έως τον Μάρτιο του 2026 έχουν καταγραφεί 13 θάνατοι και περισσότεροι από 220 τραυματισμοί ανθρώπων.

Καθώς πλησιάζει το φθινόπωρο, περίοδος κατά την οποία οι αρκούδες αναζητούν εντατικά τροφή για να προετοιμαστούν για τον χειμώνα, οι Aρχές βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή.

«Με την απώλεια των γεωργικών εκτάσεων που κάποτε προστάτευαν τους οικισμούς από τις αρκούδες, τα όρια ανάμεσα στις πόλεις και τα δάση έγιναν πολύ πιο ασαφή» εξηγεί ο Λίαμ Άντκοκ, ερευνητής άγριας ζωής στο Κέντρο Έρευνας Άγριας Ζωής Picchio, με έδρα το Ναγκάνο.

Παράλληλα, οι αυστηρότεροι περιορισμοί στο κυνήγι και η μείωση του αριθμού των κυνηγών επέτρεψαν στους πληθυσμούς αρκούδων της χώρας - την καφέ αρκούδα του Χοκάιντο και την ασιατική μαύρη αρκούδα - να αυξηθούν σημαντικά. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περισσότερες από 57.000 αρκούδες σε ολόκληρη την Ιαπωνία.

Η κλιματική αλλαγή έχει επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Τροφές στις οποίες βασίζονται οι αρκούδες, όπως λαχανικά, μούρα και βελανίδια, εμφανίζονται πλέον αργότερα μέσα στη χρονιά και είναι λιγότερο διαθέσιμες.

«Όμως οι αρκούδες γνωρίζουν ότι υπάρχει μία πηγή τροφής που παραμένει σταθερή: τα ανθρώπινα σκουπίδια», σημειώνει ο Άντκοκ.

Το αποτέλεσμα είναι οι αρκούδες να πλησιάζουν περισσότερο από ποτέ τις κατοικημένες περιοχές. Μόνο την περασμένη χρονιά καταγράφηκαν περίπου 50.000 θεάσεις αρκούδων κοντά σε οικισμούς.

Σε έκθεση για το περιβάλλον το 2026, η ιαπωνική κυβέρνηση χαρακτήρισε τις αρκούδες «σοβαρή απειλή για τη δημόσια ασφάλεια και την ειρήνη», προχωρώντας σε χαλάρωση των κανόνων για το κυνήγι και στην εκπόνηση σχεδίου ελέγχου του πληθυσμού τους.

Ο στόχος είναι έως το 2030 να μειωθεί ο αριθμός των αρκούδων σε ποσοστό μεταξύ 62% και 67% των σημερινών επιπέδων σε αρκετές περιφέρειες, μέσω της θανάτωσης.

Παρά την παραδοσιακή προτίμηση της ιαπωνικής κοινωνίας για συνύπαρξη με τη φύση, η προτεραιότητα πλέον έχει μετατοπιστεί στην άμεση προστασία των πολιτών και στην αποτελεσματική αντιμετώπιση επικίνδυνων περιστατικών.

«Συχνά χρησιμοποιούνται κροτίδες και άλλοι θόρυβοι μέσα στις πόλεις για να απομακρυνθούν οι αρκούδες. Όταν αυτό δεν αρκεί, καλείται η αστυνομία ή ακόμη και ο στρατός, κάτι που συχνά οδηγεί στην ευθανασία των ζώων, ιδιαίτερα όταν το περιστατικό συμβαίνει ημέρα και υπάρχουν άνθρωποι κοντά» αναφέρει ο Άντκοκ.

Ωστόσο, ο ίδιος υποστηρίζει ότι η συνύπαρξη ανθρώπων και αρκούδων μέσω μη θανατηφόρων μεθόδων είναι εφικτή, με τη βοήθεια της τεχνολογίας.

Τεχνητή νοημοσύνη και drones

Σύμφωνα με το CNN, περιοχές που αντιμετωπίζουν συχνές εμφανίσεις αρκούδων, όπως οι Γκούνμα, Τογιάμα και Ισικάβα, έχουν αρχίσει να εγκαθιστούν κάμερες παρακολούθησης με τεχνητή νοημοσύνη στα δάση γύρω από κατοικημένες περιοχές.

Τα συστήματα αυτά μπορούν να αναγνωρίζουν αρκούδες και να ενημερώνουν άμεσα τις τοπικές Αρχές, ώστε να προειδοποιούνται οι κάτοικοι και να λαμβάνονται μέτρα για την απομάκρυνση των ζώων.

Στο Χοκάιντο, η εταιρεία KDDI SmartDrone δημιούργησε βάση drones στην πόλη Σιντοτσουκάουα, από όπου ένα drone μπορεί να απογειωθεί μέσα σε μόλις 10 λεπτά μετά από αναφορά εμφάνισης αρκούδας, παρακολουθώντας τις κινήσεις της μέχρι να φτάσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες.

«Η τεχνητή νοημοσύνη και τα drones είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στον εντοπισμό των ζώων και αρκετά χρήσιμα στην αποτροπή τους» αναφέρει ο Άντκοκ.

Παρόμοιες τεχνολογίες έχουν δοκιμαστεί και σε άλλες χώρες, όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου μικρή έρευνα του 2024 έδειξε ότι drones στη Μοντάνα κατάφεραν να απομακρύνουν αρκούδες από κατοικημένες περιοχές στο 91% των περιπτώσεων.

Ωστόσο, τέτοιες λύσεις έχουν υψηλό κόστος και δεν μπορούν να εφαρμοστούν εύκολα από ιδιώτες. Για αυτόν τον λόγο έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές στην Ιαπωνία το ρομποτικό «Monster Wolf».

Πρόκειται για ένα ηλιακό, μηχανικό ομοίωμα λύκου, αξίας περίπου 4.000 δολαρίων, το οποίο αναπαράγει τον ήχο του εξαφανισμένου ιαπωνικού λύκου ώστε να τρομάζει τις αρκούδες και να τις κρατά μακριά από καλλιέργειες και κατοικημένες περιοχές.

Η εταιρεία που το διαθέτει ανακοίνωσε ότι οι πωλήσεις του έχουν διπλασιαστεί μετά την αύξηση των εμφανίσεων αρκούδων στις πόλεις από πέρυσι.

Παράλληλα, αναπτύσσεται και μια μικρότερη φορητή έκδοση για πεζοπόρους, κατασκηνωτές και ψαράδες.

Εφαρμογές ενημέρωσης και «σκύλοι-φύλακες»

Ο μηχανικός Ντάνιελ Κόκα, με έδρα το Τόκιο, προειδοποιεί ωστόσο ότι η τεχνολογία δεν αποτελεί πανάκεια.

«Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης, drones και ρομπότ κοστίζει πολύ. Δεν είναι εύκολο να κατασκευαστούν, να χρησιμοποιηθούν και να εφαρμοστούν σε εθνική κλίμακα», σημειώνει.

Με αφορμή τον θανάσιμο τραυματισμό ενός πεζοπόρου από αρκούδα στο όρος Ράουσου του Χοκάιντο τον Αύγουστο του 2025, ο Κόκα δημιούργησε την εφαρμογή Kumamap, έναν ψηφιακό χάρτη καταγραφής επιθέσεων και εμφανίσεων αρκούδων.

Η εφαρμογή συγκεντρώνει στοιχεία από τις τοπικές Αρχές, ειδήσεις και επιβεβαιωμένες αναφορές πολιτών, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να γνωρίζουν τους κινδύνους πριν βρεθούν σε περιοχές όπου ζουν αρκούδες.

Στις αρχές Αυγούστου η εφαρμογή είχε σχεδόν 6 εκατομμύρια χρήστες και είχε καταγράψει περισσότερα από 156.000 περιστατικά.

Παράλληλα, το Κέντρο Έρευνας Άγριας Ζωής Picchio προτείνει μια πιο παραδοσιακή λύση: τους ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους εντοπισμού αρκούδων.

«Παρότι οι συναντήσεις με αρκούδες έχουν σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση με πέρυσι, οι πόλεις όπου εφαρμόζουμε αυτή τη μέθοδο είχαν τις λιγότερες καταγραφές περιστατικών εδώ και πολύ καιρό», υποστηρίζει ο Άντκοκ.