ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία ανακοινώνουν σήμερα 22/7 πυρηνική συμφωνία, γράφει η WSJ - Γιατί προκαλεί αντιδράσεις

Η κυβέρνηση Τραμπ αναμένεται να ανακοινώσει επίσημα σήμερα Τετάρτη 22/7 τη σύναψη ευρείας συμφωνίας πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με δημοσιεύματα των «Wall Street Journal» και «New York Times» που επικαλούνται αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης.

Τι αναφέρουν οι δύο εφημερίδες

Η αμερικανική οικονομική εφημερίδα «Wall Street Journal», που πρώτη «έφερε στο φως» τη συμφωνία, αναφέρει ότι ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη εγκρίνει τη συμφωνία, η οποία αναμένεται να διαρκέσει 30 χρόνια και αξίζει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια.

Σύμφωνα με τη Journal, η συμφωνία είναι διαρθρωμένη έτσι ώστε αμερικανικές εταιρείες να αναλάβουν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη της πολιτικής πυρηνικής υποδομής του βασιλείου, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως και αμερικανικής κατασκευής εγκατάστασης εμπλουτισμού ουρανίου στο σαουδαραβικό έδαφος.

Οι «New York Times» προσθέτουν ότι η συμφωνία θα υπογραφεί και θα ανακοινωθεί επίσημα την Τετάρτη 22/7, με τις λεπτομέρειες να κοινοποιούνται στη συνέχεια στο Κογκρέσο για έλεγχο. Κατά τους Times, για να κλείσει τη συμφωνία με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο Τραμπ αποδέχθηκε όρους που περιορίζουν την πρόσβαση διεθνών επιθεωρητών σε εγκαταστάσεις που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για εκτροπή πυρηνικού υλικού, ενώ συμφώνησε ότι, μετά από κοινή μελέτη σκοπιμότητας, οι Σαουδάραβες θα μπορούσαν να εμπλουτίζουν ουράνιο ή να επανεπεξεργάζονται πλουτώνιο στο έδαφός τους.

Παρότι εκτιμάται ότι θα τύχει της στήριξης πολλών Ρεπουμπλικανών, αρκετοί Αμερικανοί βουλευτές και γερουσιαστές, τόσο από το Ρεπουμπλικανικό όσο και από το Δημοκρατικό Κόμμα, καθώς και Ισραηλινοί αξιωματούχοι, έχουν εκφράσει επιφυλάξεις.

Οι επικριτές φοβούνται ότι ένα πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, για ειρηνικούς σκοπούς, θα μπορούσε μελλοντικά να κατευθυνθεί προς ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.

Το πλαίσιο συνεργασίας που συμφωνήθηκε είναι γνωστό ως «Συμφωνία 123», ένας νομικά δεσμευτικός μηχανισμός που ρυθμίζει τη συνεργασία μεταξύ κρατών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, με βασικό στόχο την αποτροπή διάδοσης πυρηνικών όπλων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συνάψει συνολικά 26 τέτοιες συμφωνίες με 51 κυβερνήσεις και με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.

Διαπραγματεύσεις από τον Νοέμβριο

Ο πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι, εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, η Σαουδική Αραβία θα ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο, τονίζοντας σε συνέντευξή του ότι αυτό θα συμβεί «χωρίς καμία αμφιβολία».

Το Ιράν διατηρεί πυρηνικό πρόγραμμα, το οποίο υποστηρίζει ότι εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς. Ωστόσο, μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη συμφωνία του 2015, έπειτα από απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ το 2018, η Τεχεράνη προχώρησε στον εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδα πολύ κοντά σε εκείνα που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Τον Ιούνιο του 2025 ο Τραμπ διέταξε τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να συμμετάσχουν μαζί με το Ισραήλ σε επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, ενώ τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους ξεκίνησε πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον της χώρας.

Οι ηγέτες ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας συμφώνησαν να προχωρήσουν στη συνεργασία για την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας κατά την επίσκεψη του πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Νοέμβριο.

Από την επόμενη ημέρα, Αμερικανοί και Σαουδάραβες αξιωματούχοι επεξεργάζονταν το τελικό σχέδιο, ενώ οι διαπραγματεύσεις φέρονται να ολοκληρώθηκαν τους τελευταίους μήνες, με στόχο την άμεση υποβολή του στο Κογκρέσο.

Η συμφωνία συνοδεύεται από δύο απόρρητες επιστολές. Η κυβέρνηση αναμένεται να υποστηρίξει ότι περιλαμβάνουν επιχειρηματικά στοιχεία και πληροφορίες εθνικής ασφάλειας. Ωστόσο, αρκετά μέλη του Κογκρέσου ενδέχεται να αρνηθούν να εγκρίνουν τη συμφωνία εάν το περιεχόμενό τους δεν δημοσιοποιηθεί.

Φωτογραφία άρθρου: O πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποδέχθηκε στον Λευκό Οίκο τον διάδοχο του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον Νοέμβριο του 2025 -  (AP/Evan Vucci)

Με πληροφορίες από WSJ, Reuters, The Guardian