Αφρικανοί αιχμάλωτοι που πολέμησαν για τη Ρωσία στην Ουκρανία ζητούν να επιστρέψουν στη Μόσχα, όχι στις πατρίδες τους

Η στρατολόγηση πολιτών από αφρικανικές χώρες αποτελεί μέθοδο που χρησιμοποιεί η Ρωσία από την πρώτη περίοδο του πολέμου στην Ουκρανία, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της σε έμψυχο δυναμικό. Αρκετοί εξ αυτών, μάλιστα, που αιχμαλωτίζονται από τις δυνάμεις των Ουκρανών, δηλώνουν πως κατατάχθηκαν οικειοθελώς στον ρωσικό στρατό για οικονομικούς λόγους και τονίζουν πως, εάν ανταλλαγούν, επιθυμούν να επιστρέψουν στη Ρωσία και όχι στις πατρίδες τους.

Ένας από αυτούς, ο «Avatar», λέει, σε όλους τους τόνους, ότι δεν θέλει να επιστρέψει στη χώρα όπου γεννήθηκε. Ο αιχμάλωτος πολέμου από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ο οποίος συνελήφθη ενώ πολεμούσε στο πλευρό της Ρωσίας στην Ουκρανία, υποστηρίζει στο Politico ότι το μέλλον του βρίσκεται στη Ρωσία. Ελπίζει, μάλιστα, να συμπεριληφθεί σε ανταλλαγή αιχμαλώτων που θα τον στείλει πίσω στη χώρα της οποίας τον στρατό επέλεξε να υπηρετήσει.

«Έχω οικογένεια στη Ρωσία. Γιατί να θέλω να επιστρέψω στο Κονγκό;» δήλωσε για να προσθέσει: «Η Ουκρανία απλώς πιστεύει ότι θα επιστρέψουμε στον πόλεμο».



Για το Κίεβο, άνδρες όπως ο «Avatar» αποτελούν αποδεικτικό στοιχείο σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό επιχείρημα που η Ουκρανία επιχειρεί να προωθήσει σε ολόκληρη την Αφρική: ότι η Μόσχα στρατολογεί Αφρικανούς πολίτες για τον πόλεμό της και τους χρησιμοποιεί ως αναλώσιμο ανθρώπινο δυναμικό.

«Οι Ρώσοι λένε ψέματα για αυτόν τον πόλεμο — εμείς λέμε την αλήθεια», τόνισε στο Politico ο πρεσβευτής της Ουκρανίας στη Νότια Αφρική, Ολεξάντρ Σέρμπα. «Θέλουν το αίμα που χύνεται σε αυτόν τον πόλεμο να είναι περισσότερο αφρικανικό και λιγότερο ρωσικό. Εμείς λέμε στους Αφρικανούς να μην επιτρέψουν στη Ρωσία να τους χρησιμοποιήσει ως κρέας για τη μηχανή του πολέμου».

Οι αιχμάλωτοι αμφισβητούν την ουκρανική εκδοχή

Οι ίδιοι οι αιχμάλωτοι, ωστόσο, περιπλέκουν το αφήγημα του Κιέβου. Σε συνεντεύξεις που παραχώρησαν στο Politico μέσα από ουκρανικό κέντρο κράτησης, αρκετοί Αφρικανοί απέρριψαν τον ισχυρισμό ότι εξαπατήθηκαν για να πολεμήσουν.

Όπως υποστήριξαν, υπέγραψαν εν γνώσει τους συμβόλαια με τον ρωσικό στρατό και επιθυμούν να ανταλλαγούν ώστε να επιστρέψουν στη Ρωσία, όχι να επαναπατριστούν στην Αφρική.

«Ορισμένοι από εμάς βρισκόμαστε εδώ δύο ή και περισσότερα χρόνια», δήλωσε ένας Αιγύπτιος αιχμάλωτος, ο οποίος χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο «Cairo». «Η Ουκρανία μάς χαρακτηρίζει πολίτες αφρικανικών χωρών και εμείς πιστεύουμε ότι το κάνει επειδή δεν θέλει να μας αφήσει να επιστρέψουμε στη Ρωσία. Και όλοι θέλουμε να επιστρέψουμε».

Οι υποθέσεις τους έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα πλέον ορατά μέτωπα της ευρύτερης αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας για επιρροή στην Αφρική, όπου η Μόσχα διαθέτει βαθύτερες διπλωματικές ρίζες, μεγαλύτερο δίκτυο πρεσβειών και την παρακαταθήκη δεκαετιών φιλορωσικής διάθεσης από τη σοβιετική εποχή.

Σχεδόν 3.000 Αφρικανοί έχουν στρατολογηθεί, λέει το Κίεβο

Η Ουκρανία υποστηρίζει ότι από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022, σχεδόν 3.000 πολίτες από 36 αφρικανικές χώρες έχουν στρατολογηθεί από τη Ρωσία, συχνά με ψευδείς υποσχέσεις για εργασία.

Ωστόσο, οι μαρτυρίες τους ανέδειξαν τη δυσκολία που αντιμετωπίζει το Κίεβο στην προσπάθειά του να στηρίξει την εκδοχή περί εξαπάτησης, καθώς αρκετοί από τους άνδρες που κρατούνται στην Ουκρανία επιμένουν ότι γνώριζαν πολύ καλά τι υπέγραφαν.

«Δεν είναι αλήθεια ότι οι Αφρικανοί εξαπατήθηκαν για να ενταχθούν στον ρωσικό στρατό», δήλωσε ο «Avatar». «Σου εξηγούν τη δουλειά όταν υπογράφεις το συμβόλαιο. Είναι απλώς μια δουλειά».

Εθελοντές με υψηλές αμοιβές ή θύματα εκμετάλλευσης;

Σε ολόκληρη την Αφρική, οι αιχμάλωτοι έχουν βρεθεί στο επίκεντρο μιας μεγαλύτερης αντιπαράθεσης γύρω από τον πόλεμο της Ρωσίας: εάν δηλαδή η Μόσχα στρατολογεί πρόθυμους μαχητές προσφέροντας υψηλά συμβόλαια ή εάν εκμεταλλεύεται ευάλωτους άνδρες, δελεάζοντάς τους με υποσχέσεις που τελικά τους οδηγούν στην πρώτη γραμμή.

Πολλοί στρατολογημένοι Αφρικανοί έχουν σκοτωθεί, ενώ εκατοντάδες κρατούνται πλέον ως αιχμάλωτοι πολέμου σε κέντρα κράτησης σε διάφορες περιοχές της Ουκρανίας.

«Βλέπουμε μια πολύ επικίνδυνη τάση: τη στρατολόγηση πολιτών από πολλές αφρικανικές χώρες στον στρατό του Κρεμλίνου», δήλωσε νωρίτερα φέτος σε δημοσιογράφους ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σίμπιχα. «Αυτό ώθησε πολλές κυβερνήσεις να ζητήσουν τη βοήθειά μας για την επιστροφή των πολιτών τους».

Σε ομιλία του στο κοινοβούλιο της Κένυας τον Φεβρουάριο, ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, Άντονι Κίμανι Ιτσούνγκουα, υποστήριξε ότι περισσότεροι από 1.000 Κενυάτες είχαν στρατολογηθεί από Ρώσους πράκτορες.

«Οι έρευνες αποκάλυψαν την ύπαρξη οργανωμένου διεθνικού κυκλώματος εμπορίας ανθρώπων, το οποίο στρατολογεί Κενυάτες πολίτες με ψευδείς προφάσεις και τους αναπτύσσει σε ενεργές εμπόλεμες ζώνες στη Ρωσία», δήλωσε.

«Είναι απλώς επιχείρηση»

Όταν, ωστόσο, τέθηκε στους αιχμαλώτους το ερώτημα γιατί επέλεξαν να καταταγούν, η απάντηση ήταν απλή: για τα χρήματα. «Είναι απλώς επιχείρηση», δήλωσε ο «Avatar».

Η Ρωσία προσφέρει στους Αφρικανούς νεοσύλλεκτους εφάπαξ μπόνους υπογραφής ύψους περίπου 13.000 δολαρίων, καθώς και μηνιαίο μισθό τουλάχιστον 2.000 δολαρίων — ποσό ιδιαίτερα υψηλό για τα δεδομένα των περισσότερων χωρών της υποσαχάριας Αφρικής.

Η μάχη επιρροής στην Αφρική

Η αντιπαράθεση για τη στρατολόγηση αποτελεί μόνο ένα μέτωπο στην ευρύτερη εκστρατεία του Κιέβου να περιορίσει την επιρροή του Κρεμλίνου στην Αφρική.

Η Ουκρανία διέθετε παλαιότερα μόλις δέκα πρεσβείες στην αφρικανική ήπειρο, γεγονός που περιόριζε σημαντικά την ικανότητά της να προβάλλει τις θέσεις και τα συμφέροντά της.

Σήμερα διαθέτει 18 πρεσβείες, ωστόσο η Ρωσία συνεχίζει επίσης να διευρύνει τη διπλωματική παρουσία της και αριθμεί πλέον 49.

Μέχρι τη ρωσική εισβολή του 2022, η Ουκρανία δεν είχε θέσει ως προτεραιότητα τις σχέσεις της με την Αφρική.

«Στη συνέχεια σημειώθηκε η πλήρης εισβολή και ξαφνικά όλοι συνειδητοποίησαν ότι αυτή η τεράστια ήπειρος, με προσανατολισμό στο μέλλον, σε μεγάλο βαθμό δεν κατανοούσε την ουκρανική ιστορία, επειδή δεν την είχε ακούσει», δήλωσε ο Σέρμπα. «Και ότι, σε πολλές περιπτώσεις, είχε μετατραπεί σε πεδίο δράσης της ρωσικής προπαγάνδας».

Μέχρι στιγμής, πρόκειται για μια μάχη στην οποία η Ουκρανία φαίνεται να χάνει έδαφος.

Το 2022, η Ερυθραία ήταν η μοναδική αφρικανική χώρα που ψήφισε κατά ψηφίσματος του ΟΗΕ που καταδίκαζε τη ρωσική εισβολή. Φέτος, έξι αφρικανικές χώρες καταψήφισαν μέτρο που υποστηριζόταν από την Ουκρανία και καταδίκαζε τη Ρωσία.

«Η Ρωσία καλλιεργεί την εικόνα της Ουκρανίας ως ενός νεοναζιστικού κράτους, το οποίο κυβερνάται από ρατσιστές και υποστηρικτές του απαρτχάιντ», δήλωσε αξιωματούχος της ουκρανικής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών. «Η Μόσχα διαδίδει αυτά τα μηνύματα μέσω των προπαγανδιστικών της μέσων, στα πανεπιστήμια και μέσα από φιλορωσικές οργανώσεις».

«Αν η Ουκρανία θέλει να είναι φίλη με την Αφρική, ας μας αφήσει να φύγουμε»

Ένας 55χρονος πολίτης της Γκάνας, ο οποίος ζήτησε να κατονομαστεί μόνο με το ψευδώνυμο «Future», εξέφρασε την ελπίδα ότι Ρωσία και Ουκρανία θα καταλήξουν σε ανταλλαγή των ξένων υπηκόων που πολεμούν και στις δύο πλευρές της σύγκρουσης.

«Εάν η Ουκρανία θέλει πραγματικά να είναι φίλη με την Αφρική, θα πρέπει να μας αφήσει να φύγουμε, ανταλλάσσοντάς μας με άλλους ξένους που πολεμούν για το Κίεβο», συμπλήρωσε ο «Future».