Σε κρίσιμη καμπή οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία μετά τις απειλές Τραμπ: «Θα συνεχιστούν όλη τη νύχτα, καταγράφηκε πρόοδος»

Σε δύσκολη φάση εισήλθαν οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στην Ελβετία για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς η ιρανική αντιπροσωπεία αποχώρησε προσωρινά από τον χώρο των διαπραγματεύσεων μετά από δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ που χαρακτηρίστηκαν προσβλητικές από την Τεχεράνη. Παρά την ένταση, οι δύο πλευρές εμφανίζονται να έχουν σημειώσει πρόοδο σε ζητήματα που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ, τις κυρώσεις και τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.

Οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στην Ελβετία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν με στόχο μια μόνιμη διευθέτηση της κρίσης στη Μέση Ανατολή επρόκειτο να συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας από την Κυριακή προς τη Δευτέρα, σύμφωνα με Αμερικανό διπλωμάτη που συμμετέχει στις συνομιλίες.

«Η ιρανική αντιπροσωπεία παραμένει στον χώρο των διαπραγματεύσεων και η αμερικανική αντιπροσωπεία έχει πρόθεση οι εργασίες να συνεχιστούν όλη τη νύχτα», ανέφερε αρχικά ο αξιωματούχος.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ και ο Λίβανος

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στη δημιουργία «μηχανισμών πρόληψης συγκρούσεων ώστε να υπάρξουν εγγυήσεις πως τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν πλήρως ανοικτά», καθώς και στην εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο.

Αμερικανός διπλωμάτης που μίλησε στον ιστότοπο Axios ανέφερε ότι καταγράφηκε «καλή πρόοδος» όσον αφορά τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν επίσης στη δημιουργία μηχανισμών αποκλιμάκωσης στον Λίβανο και στην επιβολή της συμφωνημένης κατάπαυσης του πυρός.

Τι συζητήθηκε στον πρώτο γύρο

Σύμφωνα με τα κρατικά ιρανικά μέσα ενημέρωσης, μετά την ολοκλήρωση των τετραμερών συνομιλιών ακολούθησαν διμερείς επαφές μεταξύ του Ιράν και του Κατάρ.

Η κρατική τηλεόραση του Ιράν έκανε λόγο για μια προσωρινή «παύση» στις συνομιλίες μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν βρέθηκε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων κατά τον πρώτο γύρο.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στην εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης που υπέγραψαν οι πρόεδροι των δύο χωρών στα μέσα της εβδομάδας, καθώς και στις εξελίξεις στον Λίβανο.

Το Al Jazeera μετέδωσε πάντως ότι φαίνεται να υπήρξε πρόοδος σε ορισμένα κρίσιμα ζητήματα.

Η ιρανική πλευρά ανέφερε ότι στις συνομιλίες συζητήθηκαν τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της χώρας στο εξωτερικό, καθώς και η άρση κυρώσεων που πλήττουν τον πετρελαϊκό τομέα.

«Στις σημερινές διαπραγματεύσεις, συζητήσαμε το ζήτημα των δεσμευμένων περιουσιακών μας στοιχείων και τις ρυθμίσεις για την αποδέσμευσή τους», δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ο Χουσεΐν Γκουρμπανζάντε, μέλος της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας.

Όπως πρόσθεσε, οι δύο πλευρές συζήτησαν επίσης την προσωρινή εξαίρεση από τις κυρώσεις που αφορούν το ιρανικό πετρέλαιο και τα παράγωγά του.

«Στην Ελβετία συζητήσαμε την προσωρινή εξαίρεση από τις κυρώσεις για το πετρέλαιο και τα παράγωγά του και το τελικό σχέδιο πρότασης για το θέμα αυτό έχει ολοκληρωθεί», ανέφερε.

Η αποχώρηση της ιρανικής αντιπροσωπείας

Λίγο αργότερα η ιρανική τηλεόραση Press TV μετέδωσε ότι η αντιπροσωπεία της Τεχεράνης αποχώρησε από τον χώρο των διαπραγματεύσεων.

Το ιρανικό πρακτορείο Irna υποστήριξε ότι η αποχώρηση συνδέεται άμεσα με δηλώσεις και αναρτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ που θεωρήθηκαν προσβλητικές από την ιρανική πλευρά.

«Η αντιπροσωπεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν αποχώρησε από το κτίριο όπου διεξάγονταν οι διαπραγματεύσεις», ανέφερε το πρακτορείο, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες «είχαν μπει σε μια δύσκολη φάση, έπειτα από 80 λεπτά συζήτησης και μια διακοπή».

Παρά την αποχώρηση, ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι οι συνομιλίες «διακόπηκαν αλλά δεν τελείωσαν».

Οι επίμαχες δηλώσεις Τραμπ

Η ένταση κορυφώθηκε όταν ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να «καταλάβουν» τα Στενά του Ορμούζ εάν δεν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν.

«Μπορεί να καταλάβουμε τα Στενά, αν χρειαστεί», δήλωσε ο Τραμπ σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Fox News. «Αν δεν καταλήξουν σε συμφωνία, θα εισπράξουμε διόδια».



Το Σάββατο, τα ιρανικά κρατικά μέσα είχαν μεταδώσει ότι η στρατιωτική ηγεσία της χώρας σχεδιάζει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ λόγω των φερόμενων παραβιάσεων της εκεχειρίας στον Λίβανο από το Ισραήλ και της, όπως υποστηρίζει η Τεχεράνη, μη εφαρμογής βασικών όρων της προσωρινής συμφωνίας από τις ΗΠΑ.

Κατά την ίδια τηλεφωνική επικοινωνία, ο Τραμπ φάνηκε να απειλεί τόσο με επανάληψη των αμερικανικών βομβαρδισμών όσο και με την αποστολή του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στις διαπραγματεύσεις.

Αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ, είπε ότι είχε διαμηνύσει σε Ιρανούς αξιωματούχους: «Τα κλείνεις και δεν θα έχεις χώρα».

Ακολούθησε νέα ένταση όταν ο επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, απάντησε μέσω του Χ, καλώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες «να μετρούν τα λόγια τους» και προειδοποιώντας ότι «οι ένοπλες δυνάμεις μας είναι έτοιμες να τους απαντήσουν».

Στόχος συμφωνία εντός 60 ημερών

Οι συνομιλίες διεξάγονται σε πολυτελές ξενοδοχείο στις ελβετικές Άλπεις και, σύμφωνα με το μνημόνιο συνεννόησης που υπεγράφη την περασμένη Τετάρτη, οι δύο χώρες έχουν προθεσμία 60 ημερών για να καταλήξουν σε τελική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε τις συνομιλίες «ιστορικές» και εξέφρασε την ελπίδα ότι θα επιτρέψουν «να γυρίσουμε σελίδα και να μεταμορφώσουμε τη σχέση μας με τον ιρανικό λαό».

Παράλληλα, έκανε λόγο για «αξιόλογη πρόοδο» στις προσπάθειες τερματισμού των συγκρούσεων στον Λίβανο.

Το αγκάθι του πυρηνικού προγράμματος

Παρότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν αποτέλεσε, σύμφωνα με την Τεχεράνη, αντικείμενο του πρώτου γύρου διαπραγματεύσεων, εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο σημείο τριβής στις σχέσεις των δύο χωρών εδώ και δεκαετίες.

Ενδεικτικό του ψυχρού κλίματος ήταν το γεγονός ότι η ιρανική αντιπροσωπεία αρνήθηκε, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση Irib, να συμμετάσχει σε κοινή φωτογράφιση με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές.

Οι συγκρούσεις Ισραήλ - Χεζμπολάχ

Οι συνομιλίες διεξάγονται παράλληλα με τη συνέχιση των συγκρούσεων μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, μολονότι η προσωρινή συμφωνία προβλέπει κατάπαυση των εχθροπραξιών.

Από ισραηλινά πλήγματα στον νότιο Λίβανο σκοτώθηκαν τουλάχιστον 30 άνθρωποι το Σάββατο, ενώ ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ θα παραμείνει στη «ζώνη ασφαλείας» κατά μήκος των συνόρων «για όσο χρειαστεί».

Την ίδια ώρα, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε την άρση όλων των περιορισμών στις δημόσιες συναθροίσεις στο βόρειο Ισραήλ από τη Δευτέρα, εκτιμώντας ότι η κατάσταση ασφαλείας έχει βελτιωθεί.

Σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές, από τις αρχές Μαρτίου έχουν σκοτωθεί 4.106 άνθρωποι στον Λίβανο, ενώ ο ισραηλινός στρατός έχει ανακοινώσει τον θάνατο 36 στρατιωτών.