Η αγωνία των ΗΠΑ και του Τραμπ απέναντι στο φάσμα της αποτυχίας της επιχείρησης Epic Fury

Η Μέση Ανατολή δεν προσφέρεται για εύκολες, θεαματικές και γρήγορες νίκες. Είναι κάτι που όλοι γνωρίζουν και εσχάτως διαπιστώνει και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι δυο-τρεις εβδομάδες που θα «καθάριζε» το παιχνίδι με το Ιράν έχουν οδηγήσει σε επικίνδυνη στασιμότητα, μπαίνοντας ήδη στον τέταρτο μήνα του πολέμου.

Ένα αδιέξοδο, οι συνέπειες του οποίου απειλούν με τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων 50 ετών, προκαλώντας μια τεράστια οικονομική παγκόσμια κρίση και διάβρωση θεσμών σε πολλές χώρες, αλλά και μια ανασύνθεση των παγκόσμιων και περιφερειακών ισορροπιών, που η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι δεν γίνονται πάντοτε ειρηνικά.

Η Ουάσιγκτον, μπαίνοντας σε έναν πόλεμο χωρίς να έχει μετρήσει όλα τα δεδομένα, επιδιώκει εδώ και καιρό να βγει έχοντας κάτι να επιδείξει ως «νίκη» ο Ντόναλντ Τραμπ και να δικαιολογήσει έτσι την τεράστια πολεμική κινητοποίηση, τα δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια που στοιχίζει η επιχείρηση στον αμερικανικό προϋπολογισμό, την αύξηση του κόστους ζωής στις ΗΠΑ αλλά και την υπονόμευση της ίδιας της αξιοπιστίας και του κύρους των ΗΠΑ ως παγκόσμιας δύναμης.

Η αγωνία αυτή της Ουάσιγκτον έβγαινε κάθε φορά στην επιφάνεια με τις επανειλημμένες «διαρροές» που συνεχώς ανακοίνωναν τη λήξη του πολέμου, για να διαψευστούν λίγες ώρες αργότερα είτε από τον ίδιο τον πρόεδρο Τραμπ είτε από τα ίδια τα γεγονότα. Στο ενδιάμεσο, κάθε φορά το σορτάρισμα στις αγορές και οι «έξυπνες» τοποθετήσεις που προέβλεπαν τις ειδήσεις είτε για ναυάγιο είτε για συμφωνία προσέφεραν δισεκατομμύρια δολάρια στους καλά πληροφορημένους…

Τώρα, για μια ακόμη φορά, ζήσαμε τις τελευταίες ημέρες μια εντατική προσπάθεια για εξεύρεση έστω μεταβατικής λύσης, με μια ενδιάμεση συμφωνία, ένα πρώτο MOU που θα οδηγούσε μετά από ένα διάστημα και στις τελικές συνομιλίες.

Η διαδικασία αυτή διαταράχθηκε από τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν και πάλι Αμερικανοί και Ισραηλινοί εναντίον ιρανικών στόχων στα Στενά του Ορμούζ.

Όμως, διαβάζοντας και πάλι τα στοιχεία αυτής της ενδιάμεσης συμφωνίας, διαπιστώνεται εύκολα πόσο προβληματική είναι αυτή η εκστρατεία εναντίον του Ιράν, το οποίο, βαριά πληγωμένο, δείχνει να κρατά ακόμη στα χέρια του τα κλειδιά μιας συμφωνίας και να διαπραγματεύεται σκληρά την επιβίωσή του και την προστασία των συμφερόντων του απέναντι σε μια υπερδύναμη που δεν μπόρεσε να το κερδίσει με τα όπλα. Και είναι ακόμη πιο δύσκολο πλέον να το κερδίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Πρώτο διακύβευμα σήμερα στη διαδικασία συνομιλιών είναι η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Και όπως όλα δείχνουν όμως, δύσκολα θα επιτευχθεί η επιστροφή στην κατάσταση η οποία ίσχυε πριν από τις 28 Φεβρουαρίου. Ήδη το Ιράν έδειξε ότι μπορεί και δεν διστάζει να ενεργοποιήσει το πραγματικό πυρηνικό όπλο του, κλείνοντας ή δυσχεραίνοντας τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας παγκόσμια οικονομική ασφυξία. Συγχρόνως, διαπραγματεύεται πλέον ως «συνδικαιούχος» των Στενών και, υποχωρώντας από τη θέση ότι θα επιβάλει τέλη στα πλοία, απαιτεί τώρα την καταβολή τιμήματος για την παροχή υπηρεσιών…

Μετά από τρεις μήνες πολέμου, απλώς τα Στενά οδηγούνται στο να ανοίξουν και πάλι σε ένα δυσμενέστερο για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας καθεστώς από αυτό που απολάμβανε η παγκόσμια κοινότητα πριν από την έναρξη του πολέμου.

Και αυτή η κατάσταση, στην οποία δείχνει να είναι ήδη κερδισμένο το Ιράν, χρησιμοποιείται από την Τεχεράνη ως διαπραγματευτικό εργαλείο στο παζάρι με τους Αμερικανούς. Σε αντάλλαγμα ζητά το ξεπάγωμα των ιρανικών καταθέσεων, τη σταδιακή άρση των κυρώσεων…

Τα Στενά του Ορμούζ, που ήταν ανοικτά στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα, τώρα είναι κλειστά. Το καθεστώς της Τεχεράνης, παρά τον αποκεφαλισμό σειράς στελεχών του, παραμένει ισχυρό και ίσως πιο σκληρό, με την ενίσχυση των Φρουρών της Επανάστασης και την ενοχοποίηση πλέον κάθε αντιπολιτευόμενης φωνής. Το βαλλιστικό πρόγραμμα και οι δυνατότητες παραγωγής φθηνών αλλά δολοφονικών drones έχουν ανασυνταχθεί. Και κυρίως, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει μείνει στο απυρόβλητο μετά τις δύο μεγάλες προσπάθειες ΗΠΑ–Ισραήλ, το 2025 και στον τωρινό πόλεμο, να καταστραφεί.

Οι όποιες διαπραγματεύσεις γίνονται τώρα παραπέμπουν στη δεύτερη φάση την ενασχόληση με το πυρηνικό πρόγραμμα, με το επίμαχο να μην είναι μόνο μια δήλωση δέσμευσης της ιρανικής ηγεσίας ότι δεν θα επιδιώξει τη δημιουργία πυρηνικού όπλου, αλλά τον αυστηρό έλεγχο και τη μεταφορά εκτός Ιράν ή τον απεμπλουτισμό των 450 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου.

Οι κρίσιμες γεωπολιτικές συνέπειες του πολέμου

Οι ΗΠΑ έχουν εμπλακεί σε έναν αδιέξοδο πόλεμο που δεν οδηγεί σε γρήγορα αποτελέσματα, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ είναι προφανές ότι θέλει να αποφύγει μια κλιμάκωση της σύγκρουσης, ίσως και με χερσαία πλέον εμπλοκή.

Η Ρωσία παίρνει μεγάλες ανάσες, και πολιτικά και οικονομικά, πουλώντας σε όλο και υψηλότερες τιμές το πετρέλαιό της, βλέποντας την Ουάσιγκτον να συστήνει την προσωρινή άρση του αποκλεισμού στο ρωσικό πετρέλαιο, και το Δυτικό Στρατόπεδο να είναι βαθιά διχασμένο, κάτι που είχε σοβαρές συνέπειες και στη στήριξη της Ουκρανίας. Η Κίνα παρακολουθεί ως ψύχραιμος παγκόσμιος παίκτης τις εξελίξεις στο Ιράν, να παρακολουθεί την εξάντληση αποθεμάτων και δυνάμεων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, που αφήνει ακόμη πιο εκτεθειμένη στις κινεζικές ορέξεις την περιοχή του Ινδοειρηνικού. Με το Πεκίνο φυσικά να ανησυχεί, καθώς μια παγκόσμια κρίση θα πλήξει και την ίδια την οικονομία της, έχοντας όμως την υπομονή να αφήνει τον μεγάλο αντίπαλό της να αναλώνεται στη σύγκρουση με το Ιράν…

Ο πόλεμος ανασυνθέτει όμως και τη Μέση Ανατολή. Οι χώρες του Κόλπου γνωρίζουν ότι ποτέ δεν θα επιστρέψουν στο πριν της 28ης Φεβρουαρίου περιβάλλον ασφάλειας, ότι το Ιράν θα αποτελεί, όσο διατηρείται αυτό το καθεστώς, διαρκή απειλή και η ευθύνη για την άμυνά τους δεν μπορεί να ανατεθεί αποκλειστικά στις διαθέσεις των ΗΠΑ. Χώρες όπως τα ΗΑΕ έχουν στραφεί χωρίς ταμπού και προς το Ισραήλ για να ενισχύσουν την άμυνά τους, διατηρώντας συγχρόνως έναν ανοικτό δίαυλο και με την Ινδία. Αντιθέτως, η Σαουδική Αραβία αλλά και το Κατάρ ενισχύουν τις δικές τους δυνάμεις, το Ριάντ αναζητεί τη στήριξη του Πακιστάν και πιέζουν τις ΗΠΑ, με όπλο τις επενδύσεις και σε αμερικανικά ομόλογα, για σύντομη ειρήνη και μεγαλύτερη εγγύηση ασφαλείας για την περιοχή του Κόλπου. Και ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσα στη γενική σύγχυση, έσπευσε να καλέσει και να ζητήσει από όλες τις χώρες της περιοχής να ολοκληρώσουν τις Συμφωνίες του Αβραάμ, στρεφόμενος κυρίως προς τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Πακιστάν αλλά και την Τουρκία.

Ως συνήθως, ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει νοηματικές υπερβάσεις. Καθώς είναι σαφές ότι σε μια τέτοια συγκυρία καμία από τις αραβικές χώρες δεν πρόκειται, όσο μεγάλες κι αν είναι οι πιέσεις που θα ασκηθούν, να εξομαλύνουν τώρα τις σχέσεις τους με το Ισραήλ.

Ο Μπένιαμιν  Νετανιάχου, και με αυτόν τον πόλεμο, εξαντλεί τη χώρα του, της στερεί συμμάχους και φίλους και εγκλωβίζεται στην αδιέξοδη αυταπάτη ότι έτσι θα μπορέσει να ξεφύγει από τη μοίρα της επίλυσης του Παλαιστινιακού.

Αν μια πολεμική επιχείρηση κρίνεται τελικά από το κόστος που προκαλεί αλλά και τα αποτελέσματα που επιτυγχάνει, ο πόλεμος εναντίον του Ιράν, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, έχει έναν εξαιρετικά αρνητικό απολογισμό για τον Ντόναλντ Τραμπ.


Φωτογραφία: Reuters