Τι θα γίνει αν η διπλωματία «ναυαγήσει»: Οι επιλογές ρίσκο του Τραμπ για να κάμψει το Ιράν

«Μία ώρα» πριν δώσει εντολή για νέες επιθέσεις κατά του Ιράν, έφτασε ο Ντόναλντ Τραμπ - όπως τουλάχιστον ο ίδιος τόνισε, με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο - αλλά τελικά έκανε πίσω λόγω πιέσεων που δέχτηκε από τους συμμάχους του στον Κόλπο για χάρη μιας «πιθανής συμφωνίας».

Από την ημέρα που ξεκίνησε η - ασταθής - εκεχειρία με την Τεχεράνη πριν από έξι εβδομάδες, οι στρατιωτικές επιλογές του προέδρου των ΗΠΑ παραμένουν περιορισμένες, επικίνδυνες και δεν δείχνουν ικανές να αναγκάσουν το Ιράν να υποχωρήσει και να πάει «με τα νερά» της Ουάσινγκτον στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά για τη ναυτιλία, κάθε μέρα που περνά αυξάνει επίσης τα οικονομικά διακυβεύματα - και τις επιπτώσεις για τους καταναλωτές στις ΗΠΑ και στο μεγαλύτερο μέρος του δυτικού κόσμου σε περίπτωση που ο πόλεμος παραταθεί. Οι περιφερειακοί μεσολαβητές (Πακιστάν και Κατάρ) έχουν εντείνει τις τελευταίες ώρες τις προσπάθειές τους για να αποτρέψουν την επιστροφή σε πλήρη πόλεμο, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος (ο οποίος ματαίωσε την παρουσία στον γάμο του γιου του αυτό το σαββατοκύριακο, πιθανό γιατί κάτι περιμένει στο μέτωπο του Ιράν) «μετράει» τις στρατιωτικές επιλογές που του παρουσιάζουν οι σύμβουλοί του στις συσκέψεις Εθνική Ασφαλείας.

Μια σύντομη αεροπορική εκστρατεία και η ανακήρυξη νίκης

Σε περίπτωση που η διπλωματία αποτύχει οριστικά σε αυτή τουλάχιστον τη φάση, η απλούστερη στρατιωτική επιλογή για τον Τραμπ - ο οποίος, όπως αποκαλύπτουν οι σύμβουλοί του, έχει αρχίχει να χάνει την υπομονή του με αυτούς που κάνουν τώρα κουμάντο στην Τεχεράνη - θα ήταν μια σύντομη εκστρατεία βομβαρδισμών που θα έδειχνε τη βούλησή του για κλιμάκωση, ενώ θα αποδυνάμωνε τις δυνατότητες του Ιράν, επιτρέποντάς του, μετά την ολοκλήρωσή της, να κηρύξει εαυτόν νικητή. «Θα ήταν εύκολο να γίνει και με σχετικά χαμηλό κίνδυνο», δήλωσε στους Financial Times ο Μαρκ Κάνσιαν, πρώην αξιωματικός του Σώματος Πεζοναυτών που τώρα εργάζεται στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών. «Αλλά είναι απίθανο να αναγκάσει τους Ιρανούς να κάνουν συμβιβασμούς» εκτίμησε, καθώς το Ιράν έχει ήδη αντέξει δύο μήνες βομβαρδισμών χωρίς να υποκύψει και έκτοτε - όπως αναγνωρίζουν και εκθέσεις από τις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ - έχει οχυρωθεί εκ νέου με τη βοήθεια και των δικών του συμμάχων, Κίνας και Ρωσίας.

Μπλοκάρισμα των ιρανικών λιμανιών με ταυτόχρονα χτυπήματα σε ακτές και νησίδες

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναδημοσίευσε την Πέμπτη ένα πιο φιλόδοξο σχέδιο του Ρίτσαρντ Γκόλντμπεργκ, ανώτερου συμβούλου στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών, ενός think-tank με σκληρή στάση απέναντι στο Ιράν, για να «συντρίψει την Τεχεράνη». Αυτό περιελάμβανε μια στρατιωτική προσέγγιση «αποκλεισμού συν κάτι επιπλέον»: διατήρηση της πίεσης στην οικονομία του Ιράν, μέσω του μπλοκαρίσματος στα λιμάνια του, ενώ παράλληλα θα οργανωνόταν μια συντονισμένη επιχείρηση για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη συνοδεία των δεξαμενόπλοιων στην έξοδο από τον Περσικό. Μια τέτοια περαιτέρω κλιμάκωση, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει επιδρομές στις ιρανικές ακτές ή επιχειρήσεις κατάληψης στρατηγικών νησίδων, θα έθετε σε κίνδυνο να παρασύρει την Ουάσιγκτον σε ένα δαπανηρό και αιματηρό τέλμα, που ο Τραμπ έχει προσπαθήσει απεγνωσμένα να αποφύγει.

Ο Σεθ Κράμριτς, πρώην στρατιωτικός σύμβουλος των ΗΠΑ που πέρασε χρόνια σχεδιάζοντας επιχειρήσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή, δήλωσε στους Times ότι στον Τραμπ ενδέχεται να παρουσιαστεί μια «χοατική» ποικιλία επιλογών. «Μπορούν να είναι τα πάντα, από την αποστολή στρατευμάτων στο έδαφος έως μια καθαρά αεροπορική εκστρατεία, και κάθε ενδιάμεση παραλλαγή», είπε, προσθέτοντας ότι στον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα παρουσιάστηκαν 13 ξεχωριστά σχέδια πριν από την επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Λιβύη.

Κλιμακούμενες αεροπορικές εκστρατείες με απώτερο στόχο ζωτικές υποδομές

Ο Κράμριτς σημείωσε ότι οποιαδήποτε αεροπορική εκστρατεία θα προχωρούσε πιθανώς σε δύο φάσεις. Εάν το Ιράν δεν άλλαζε την προσέγγισή του μετά από αρχικές επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων και εγκαταστάσεων διοίκησης, τότε οι ΗΠΑ θα επέκτειναν τον κατάλογο των στόχων, ώστε να περιλαμβάνει σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, μονάδες αφαλάτωσης νερού και άλλες κρίσιμες υποδομές (όπως οι γέφυρες που χτυπήθηκαν στη ενδοχώρα λίγο πριν την κήρυξη εκεχειρίας). «Θα μπορούσε (ο Τραμπ) να ξεκινήσει από απομακρυσμένες περιοχές και να αρχίσει να τις καταστρέφει, και ουσιαστικά να πει στους σκληροπυρηνικούς στο Ιράν: “Θα αρχίσουμε να προχωράμε σιγά - σιγά προς την Τεχεράνη”», είπε ο Κράμριτς. «Ο Τραμπ δεν έχει άδικο όταν λέει ότι μέσα σε 48 ώρες θα μπορούσε να καταστρέψει πλήρως ολόκληρη την ενεργειακή και υδρευτική υποδομή του Ιράν», πρόσθεσε.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν προειδοποιήσει ότι οι επιθέσεις σε μη στρατιωτικές ενεργειακές υποδομές θα ήταν δυσανάλογες, παράνομες και θα βύθιζαν το Ιράν σε μια βαθιά ανθρωπιστική κρίση. Εάν οι ΗΠΑ προχωρούσαν σε μια τέτοια εκστρατεία (ας μην ξεχνάμε, εξάλλου, πως ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε με «εξαφάνιση του ιρανικού πολιτισμού», σοκάροντας ακόμα και πολέμιους της Τεχεράνης στη Δύση), θα διακινδύνευαν επίσης μια ταχεία κλιμάκωση, καθώς το Ιράν θα αντεπιτίθετο στον Κόλπο, διαταράσσοντας περαιτέρω τις ήδη επιβαρύμενες αγορές ενέργειας.

Ενεργειακές εγκαταστάσεις και κόμβοι μεταφορών

Ο Ντέιβιντ Ντεπτούλα, ο οποίος σχεδίασε την αμερικανική αεροπορική εκστρατεία πάνω από το Ιράκ κατά τη διάρκεια του πρώτου πολέμου του Κόλπου, υποστήριξε ότι οποιαδήποτε αεροπορική καμπάνια με στόχο την αλλαγή της συμπεριφοράς του καθεστώτος (ή ότι έχει μείνει από αυτό με την μέχρι πρότινος έννοια) θα πρέπει να επικεντρωθεί στο να χτυπήσει τις υποδομές και τα συστήματα «που διατηρούν την ικανότητα του καθεστώτος να αγνοεί τις αμερικανικές απειλές»: ενεργειακές εγκαταστάσεις και κόμβους μεταφορών.

Ωστόσο, ο Κράμριχ, ο οποίος στο παρελθόν βοήθησε στην εποπτεία των επιχειρήσεων των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, προειδοποίησε για την τρομερή ανθρωπιστική κρίση που θα ακολουθήσει. «Αυτό που θα ακολουθήσει είναι πραγματικά τρομακτικό... Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο μεγάλο πρόβλημα ασφάλειας θα αποτελέσει αυτό για τον κόσμο».

Ο αιφνιδιασμός το κρίσιμο στοιχείο απέναντι σε ένα Ιράν που έχει (έστω και μερικώς) αναδιοργανωθεί

Το Ιράν θα έχει μάθει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο πολεμούν οι ΗΠΑ από τον Φεβρουάριο μέχρι σήμερα και θα έχει προσπαθήσει να ανασυγκροτήσει τα κατεστραμμένα συστήματα αεροπορικής άμυνας του. Θα μπορούσε επίσης να έχει προμηθευτεί επιπλέον οπλισμό από την Κίνα και τη Ρωσία. «Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να κάνουμε υποθέσεις», είπε ο Ντεπτούλα, προσθέτοντας ότι η ταχύτητα και η αιφνιδιαστική δράση θα είναι κρίσιμες για να πιάσουν το Ιράν απροετοίμαστο. Ο ίδιος είπε ότι μια νέα εκστρατεία θα επικεντρωθεί επίσης σε ό,τι οι εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών διαπίστωσαν ότι είχε παραλειφθεί ή επισκευαστεί κατά τη διάρκεια της πρώτης σειράς επιθέσεων (βλέπε εκτοξευτές και εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυραύλων, σε πρώτο πλάνο).

Νωρίτερα αυτό το μήνα αναφέρθηκε ότι οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες πιστεύουν ότι περίπου το 70% του προπολεμικού αποθέματος πυραύλων του Ιράν παρέμεινε άθικτο. Οι ΗΠΑ, οι οποίες δυσκολεύτηκαν να αποκρούσουν τα ιρανικά drones και τις πυραυλικές επιθέσεις εναντίον των βάσεών τους στον Κόλπο κατά τη διάρκεια της αρχικής εκστρατείας, θα έχουν επίσης τροποποιήσει τις τακτικές τους και προσαρμόσει τις άμυνες σε αυτές. Ο συνταξιούχος υποναύαρχος Μαρκ Μοντγκόμερι σημείωσε ότι οι ΗΠΑ πιθανότατα θα έπρεπε να «αναπροσανατολίσουν» τις δυνάμεις τους «ώστε να είναι ελαφρώς πιο αμυντικές».

Η ανάγκη για περισσότερα πυρομαχικά και μαχητικά

Εν τω μεταξύ, μεγαλύτερα πυρομαχικά (τα οποία παραμένουν διαθέσιμα, καθώς η προγραμματισμένη παράδοσή τους στην Ταϊβάν έχει «παγώσει») ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν εναντίον πυραυλικών βάσεων και πυρηνικών εγκαταστάσεων που, σύμφωνα με την ανάλυση των μυστικών υπηρεσιών, έχουν ανακατασκευαστεί. «Θα μας δείτε επίσης να πετάμε από αεροδρόμια που βρίσκονται πιο μακριά», είπε. Αυτό θα αυξήσει τον μέσο χρόνο πτήσης των αεροσκαφών για να φτάσουν στο Ιράν. «Ο συνολικός αριθμός των επιθέσεων ανά ημέρα θα μειωθεί, λογικά», είπε ο Μοντγκόμερι.

Η μετατόπιση περισσότερων μαχητικών από επιθετικές επιχειρήσεις στην άμυνα κατά των εισερχόμενων drones θα ήταν επίσης ένας παράγοντας, είπε. «Η εκστρατεία θα έχει λιγότερη δύναμη» εκτός αν εισαχθούν επιπλέον μοίρες, πρόσθεσε.

Η άκρως ριψοκίνδυνη επιλογή χερσαίας επέμβασης σε νησίδες

Ο Τραμπ θα έχει επίσης την επιλογή να επιχειρήσει να ανοίξει με τη βία τα Στενά του Ορμούζ παράλληλα με την αεροπορική εκστρατεία. Οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν επιβάλει αποκλεισμό στο Ιράν στη Θάλασσα του Ομάν, διαθέτουν επί του παρόντος ναυτική δύναμη που περιλαμβάνει δύο αεροπλανοφόρα, 17 αντιτορπιλικά και τέσσερα σκάφη ανίχνευσης ναρκών που έχουν αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή. «Είναι εφικτό και καταρτίζουν σχέδια για να το πράξουν», δήλωσε ο Κανσιάν, προσθέτοντας ότι οι πεζοναύτες των ΗΠΑ θα μπορούσαν επίσης να εξετάσουν το ενδεχόμενο κατάληψης αρκετών ιρανικών νησιών στο μέσο του Στενού. «Θα μπορούσατε να τοποθετήσετε συστήματα πυραυλικής άμυνας στα νησιά και να τα εντάξετε στην αμυντική σας ζώνη», πρότεινε.

Μεταξύ των επιλογών είναι τα νησιά Μικρό και Μεγάλο Τουνπμ, δύο στρατηγικά κομμάτια γης εντός του Κόλπου που διεκδικούν επίσης τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ή το Λαράκ, από όπου το Ιράν λειτουργεί σύστημα διοδίων για εμπορικά πλοία.

Ο Τραμπ φέρεται να έχει ενημερωθεί για μια σειρά επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν και την εισαγωγή χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν. Οι ΗΠΑ διαθέτουν τα μέσα για να διεξάγουν περιορισμένες χερσαίες επιχειρήσεις, έχοντας αναπτύξει περίπου 3.000 αλεξιπτωτιστές από την ελίτ 82η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία και 5.000 επίλεκτους στρατιώτες με τις 31η και 11η Εκστρατευτικές Μονάδες Πεζοναυτών.

Ωστόσο, μια τέτοια επιχείρηση θα ενείχε τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών και θα μπορούσε ακόμη και να εξυπηρετήσει το Ιράν, το οποίο θα μπορούσε να κατακλύσει τις αμερικανικές δυνάμεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μονής χρήσης. Οι αμερικανικές δυνάμεις θα δυσκολευόταν επίσης να αποτρέψουν το Ιράν από το να εκτοξεύει drones και πυραύλους από την ηπειρωτική του χώρα εναντίον εμπορικών πλοίων. «Μπορεί να γίνουν επιδρομές σε συγκεκριμένες περιοχές για να τις καθαρίσουν», δήλωσε ο Κέβιν Ντόνεγκαν, ο οποίος κάποτε διοικούσε τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή. Πρόσθεσε, δε, ότι δεν έχει αντιληφθεί ακόμη ενδείξεις ότι οι δυνάμεις τοποθετούνται για μια μεγάλη χερσαία επιχείρηση πέρα από δράσεις μικρότερης κλίμακας, όπως η κατάληψη ενός νησιού ή περιορισμένες επιδρομές.

Ειδικές δυνάμεις για την εξαγωγή και μεταφορά του ουρανίου

Ορισμένες ακόμη πιο επικίνδυνες επιχειρήσεις έχουν παρουσιαστεί στον Τραμπ. Αυτές περιλαμβάνουν την αποστολή αμερικανικών ειδικών δυνάμεων βαθιά στο Ιράν για την εξαγωγή του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που έχει καταστεί σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις. Αυτό θα ήταν εξαιρετικά περίπλοκο, καθώς «θα απαιτούσε τεράστιο αριθμό δυνάμεων», δήλωσε ο Κράμριχ. Η ανίχνευση, η εκσκαφή και η εξαγωγή οποιασδήποτε ποσότητας ουρανίου βαθιά πίσω από τις εχθρικές γραμμές θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες, πρόσθεσε. Θα απαιτούσε, επιπλέον, τη μεταφορά μηχανικών, εμπειρογνωμόνων και μηχανημάτων, καθώς και βαρέων αεροσκαφών μεταφοράς για τη μετακίνηση από και προς την περιοχή. «Δεν θα μπορούσε να είναι πιο περίπλοκο», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ - συνειδητοποιώντας ότι όσο περισσότερο συνεχίζεται η αδιέξοδη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, τόσο περισσότερο πλήττονται η παγκόσμια οικονομία και η δική του αξιοπιστία - ενδέχεται σύντομα να αναγκαστεί να επιλέξει να δράσει. Ο Ντόνεγκαν εικάζει ότι οι Ιρανοί ίσως κάνουν λάθος να επιμένουν στους όρους που τους ευνοούν σε οποιαδήποτε συμφωνία, επειδή φαντάζονται ότι ο χρόνος είναι με το μέρος τους. Ταυτόχρονα, είπε, ακόμη και μια εντυπωσιακή επιτυχία του Τραμπ στο πεδίο της μάχης μπορεί να μην λύσει τα προβλήματά του. «Το γεγονός ότι επιτυγχάνεις έναν στρατιωτικό στόχο δεν σημαίνει ότι καταφέρνεις να φτάσει και στο επιθυμητό στρατηγικό τελικό αποτέλεσμα».