Τεστοστερόνη: Η ορμόνη που έγινε από εχθρός πιθανός σύμμαχος του προστάτη, τι έχει αλλάξει

Για περισσότερες από 8 δεκαετίες, η τεστοστερόνη θεωρούνταν «απαγορευμένη» ορμόνη για τον προστάτη. Η επικρατούσα άποψη ήταν ξεκάθαρη: αφού η τεστοστερόνη συμβάλλει στη φυσιολογική ανάπτυξη του προστάτη, τότε σίγουρα τροφοδοτεί και τον καρκίνο του. Όμως, τα τελευταία χρόνια, η επιστήμη έρχεται να ανατρέψει αυτή τη βαθιά ριζωμένη πεποίθηση.

O Daniel Kelly, Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας στο Sheffield Hallam University, σε άρθρο του στο The Conversation, αναλύει πώς φτάσαμε σε αυτή την αλλαγή.

Πώς ξεκίνησαν όλα

Η σύνδεση τεστοστερόνης και καρκίνου του προστάτη βασίστηκε σε έρευνες της δεκαετίας του 1940, οι οποίες έδειξαν ότι η μείωση της τεστοστερόνης οδηγούσε σε συρρίκνωση προχωρημένων όγκων, ενώ η χορήγησή της μπορούσε να επιταχύνει την εξέλιξη της νόσου. Έτσι, η θεραπεία ανδρογονικού αποκλεισμού καθιερώθηκε ως βασική θεραπεία για τον προχωρημένο καρκίνο του προστάτη μέχρι και σήμερα.

Αυτά τα δεδομένα, ωστόσο, οδήγησαν σε γενικευμένο φόβο γύρω από τη θεραπεία υποκατάστασης τεστοστερόνης, ακόμα και για άνδρες με παθολογικά χαμηλά επίπεδα, στερώντας τους συχνά μια θεραπεία που θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής τους.

Πώς άλλαξαν τα δεδομένα

Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, κλινικές παρατηρήσεις, με αφετηρία αυτή του ο ουρολόγου του Χάρβαρντ και πρωτοπόρου στη μελέτη της τεστοστερόνης, Abraham Morgentaler, έφεραν στο φως ένα παράδοξο: άνδρες με πολύ χαμηλή τεστοστερόνη εμφάνιζαν καρκίνο του προστάτη – πολλές φορές μάλιστα πιο επιθετικό. Την ίδια στιγμή, άνδρες που λάμβαναν θεραπεία τεστοστερόνης δεν παρουσίαζαν αυξημένα ποσοστά καρκίνου, όπως θα ανέμενε κανείς.

Αυτό οδήγησε στη διατύπωση του λεγόμενου «μοντέλου κορεσμού». Σύμφωνα με αυτό, ο προστάτης είναι ευαίσθητος στην τεστοστερόνη μόνο όταν τα επίπεδά της είναι πολύ χαμηλά. Όταν οι υποδοχείς κορεστούν, η επιπλέον τεστοστερόνη δεν φαίνεται να ενισχύει περαιτέρω την ανάπτυξη του ιστού, φυσιολογικού ή καρκινικού.

Τι δείχνουν οι σύγχρονες μελέτες

Σήμερα, μεγάλης κλίμακας και υψηλής ποιότητας μελέτες καταλήγουν σε ένα σαφές συμπέρασμα: η θεραπεία υποκατάστασης τεστοστερόνης σε άνδρες με χαμηλά επίπεδα δεν αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη. Μάλιστα, ορισμένα μακροχρόνια δεδομένα δείχνουν ότι οι άνδρες των οποίων τα επίπεδα αποκαθίστανται σωστά και παρακολουθούνται συστηματικά μπορεί να εμφανίζουν ακόμη και χαμηλότερα ποσοστά.

Τι γίνεται με όσους έχουν ήδη καρκίνο

Εδώ τα πράγματα είναι πιο σύνθετα, σύμφωνα με τον καθηγητή. Σε άνδρες με ενεργό καρκίνο του προστάτη, ειδικά σε πρώιμα στάδια, η μείωση της τεστοστερόνης εξακολουθεί να αποτελεί αποτελεσματική θεραπεία. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις – και πάντα υπό αυστηρή ιατρική παρακολούθηση – η επαναχορήγηση τεστοστερόνης μετά τη θεραπεία δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπής.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η δοκιμή νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων, όπως η θεραπεία με την ονομασία bipolar androgen therapy, όπου τα επίπεδα τεστοστερόνης εναλλάσσονται από πολύ χαμηλά σε πολύ υψηλά, με στόχο να αποσταθεροποιηθούν καρκινικά κύτταρα που έχουν προσαρμοστεί στην έλλειψή της.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους άνδρες

Η νέα γνώση δεν σημαίνει ότι η τεστοστερόνη είναι ακίνδυνη για όλους ή ότι μπορεί να λαμβάνεται χωρίς έλεγχο, προειδοποιεί ο καθηγητής. Οι άνδρες που ξεκινούν θεραπεία θα πρέπει να υποβάλλονται σε πλήρη ιατρικό έλεγχο και τακτική παρακολούθηση του προστάτη.

Σημαίνει όμως ότι ένας επίμονος μύθος καταρρίπτεται. Η τεστοστερόνη δεν είναι ο «εχθρός» που πιστεύαμε κάποτε. Για τους άνδρες με πραγματική έλλειψη, η θεραπεία υποκατάστασης μπορεί να προσφέρει βελτίωση στη διάθεση, τη σεξουαλική υγεία, τη μυϊκή μάζα και τη συνολική ποιότητα ζωής, χωρίς τον φόβο που για χρόνια τη συνόδευε.

Πηγή ygeiamou