Ευθύμης Φιλίππου: Η σουρεάλ πένα του Λάνθιμου

Ενας άνδρας σκίζει κατά λάθος τον λαιμό του αλλά η πληγή του δεν κλείνει και αφήνει παντού τα αιμάτινα ίχνη της. Αποφασίζει να γράψει γι’ αυτήν στον καλύτερό του φίλο και μέσα από τα γράμματά του -που ουσιαστικά ανταλλάσσονται από το ’89 μέχρι το ’93- περιγράφεται ανάγλυφα η Ελλάδα των αρχών της δεκαετίας του ’90. Τότε που ανακαλύπταμε τα κινητά, τη γραφιστική και τα βιντεοκλίπ, που μαθαίναμε τι θα πει τρέντι και πίναμε αντί για στρέιτ ποτά σαμπούκες. Ενα περιβάλλον που αναδεικνύεται με κάθε λεπτομέρεια μέσα από αυτά τα γράμματα -που ουσιαστικά συνιστούν το περιεχόμενο ενός θεατρικού έργου με τίτλο «Αίματα»-, αλλά που προσδιορίζει με αισθητική ακρίβεια τι είναι, ποιος είναι και πώς σκέφτεται ο περιγράφων, ο συγγραφέας Ευθύμης Φιλίππου. Ο κολλητός φίλος στον οποίο αποστέλλει τα γράμματα θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ο Γιώργος Λάνθιμος και ο πληγωμένος πρωταγωνιστής ο ίδιος: ένα παιδί των 90s τα οποία προσδιόρισαν την παράξενη σφραγίδα του.



Η υπόθεση του πληγωμένου άνδρα με τα γράμματα είναι ίσως o μοναδικός τρόπος για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει με τον παράξενο κύριο Φιλίππου: έναν κειμενογράφο που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που γράφονται τα σενάρια και διέλυσε τον πόλεμο που μαινόταν για χρόνια στο σινεμά ανάμεσα στα παιδιά της χαμηλής και της υψηλής κουλτούρας. Δεν χρειάστηκε άλλωστε να δώσει ποτέ εξηγήσεις γιατί του άρεσαν τα λαϊκά, γιατί αφήνει από μικρός μουστάκι ή γιατί δούλευε επί χρόνια σε διαφημιστικές: απλώς απέδειξε ότι μπορεί να γράφει πολύ πιο ευφάνταστα σενάρια από τον πιο περίοπτο συγγραφέα. Για εκείνον σημασία είχε και έχει απλώς η λεπτομέρεια: ένα απλό κιτς αξεσουάρ κρεμασμένο στο μπρελόκ ή το ringtone ενός κινητού μπορεί να δηλώνει εξίσου πολλά για τον ιδιοκτήτη του - όσα δεν μαρτυρούν οι προσωπικές επιλογές του. Ακόμη λιγότερη σημασία έχουν τα προσωπικά στοιχεία - με ποιον πας, ποιον αφήνεις ή με ποιον έμπλεξες. Η συλλογή από βιντεοκασέτες στον «Κυνόδοντα» ενδεχομένως να είναι το πιο πολύτιμο στοιχείο που μπορεί να καταγραφεί ώστε να αποδοθεί η πιο προσωπική του ιστορία. Το ίδιο κάνει ουσιαστικά και ο ίδιος ο Φιλίππου κάθε φορά που χρειάζεται να προσδιορίσει τον εαυτό του ή τη ζωή του. Αν τον ρωτήσεις πώς έγραψαν μαζί με τον κολλητό του φίλο Λάνθιμο τα πολυβραβευμένα πλέον σενάρια, δεν θα μιλήσει για έμπνευση ή αχαλίνωτη φαντασία, αλλά θα κάνει λόγο για τις πάστες -η δική του με κρέμα, του Λάνθιμου σοκολατίνα- που έτρωγαν παρέα. «Γράφαμε πάντα και διορθώναμε σε καφέ τα Σαββατοκύριακα τρώγοντας γλυκά», θα σημειώσει για τις ένδοξες πρώτες μέρες συγγραφής του «Κυνόδοντα», η οποία διήρκεσε δύο χρόνια αφότου ο Λάνθιμος είχε κάνει ήδη την πρώτη του δυναμική παρουσία στο σινεμά με την «Κινέττα» και ο φίλος του ονειρευόταν ιστορίες για βιβλία. Γιατί την ίδια στιγμή που συναντούσε τον Λάνθιμο στα καφέ δίνοντάς του κάθε φορά ένα νέο αναθεωρημένο κείμενο που θα αποτελούσε το υλικό του «Κυνόδοντα», προετοίμαζε το βιβλίο του «Κάποιος μιλάει μόνος του κρατώντας ένα ποτήρι γάλα» που εκδόθηκε λίγο αργότερα. Ο τίτλος χαρακτηριστικός της ιδιοσυγκρασίας του συγγραφέα, που προτιμά να κάνει κάτι αντί για κάτι άλλο. Ετσι αποφάσισε να γράψει και το τελευταίο του εξαιρετικό βιβλίο για τον Δημήτρη Μητροπάνο: δίχως συναισθηματισμούς και εστιάζοντας στις λεπτομέρειες του ανθρώπου που «τα ποτήρια του πάντα είχαν μέσα πολλά και ωραία μεγάλα παγάκια που το ένα χτύπαγε πάνω στο άλλο πότε με μεγάλη δύναμη, με φόρα και πότε απαλά, ακούμπαγαν κι οι δυο πάγοι σιγά ο ένας με τον άλλον και ενώνονταν σχηματίζοντας ένα περίεργο δύσμορφο νέο παγάκι. Οταν έπιανε το ποτήρι του, ακουγόταν ένας ήχος περίεργος, όχι σαν αυτόν τον γνωστό ήχο που κάνουν τα παγάκια μέσα σε ένα ποτήρι, αλλά ένας άλλος ήχος πιο βαθύς, πιο βαρύς και λίγο πιο δυνατός. Σαν το υγρό να ήταν πιο παχύρρευστο, σαν το υλικό του ποτηριού να ήταν σίδερο και όχι κρύσταλλο, σαν το χέρι του να μην ήταν χέρι».

«Αλπεις»

Αυτά τα λέει η κόρη του Μητροπάνου ή, τουλάχιστον, αυτά είναι που κρατάει από τη σχέση τους ο Φιλίππου, αυτά είναι που εκτίμησε στη γραφή του και ο Λάνθιμος όταν τον κάλεσε να γράψουνε μαζί σενάρια. Με ανάλογο τρόπο προτιμούσε να κάνει και τις συνεντεύξεις του ο ίδιος ο Φιλίππου με διάσημους, όταν προτού σημειωθεί η μεγάλη επιτυχία του «Κυνόδοντα» συνεργαζόταν με γνωστό free press καταγράφοντας γοητευτικά πορτρέτα ανθρώπων όπως η Κατερίνα Στανίση. Για εκείνον σημασία έχουν πάντα οι λεπτομέρειες, τα μύχια ανακατεμένα με μια δόση ποπ κιτσιάς και αισθητικής πολυτέλειας. Αλλά και πάλι όχι επιτηδευμένα και πάντα δοσμένα με μια δόση φυσικότητας - με την ίδια που παρέλαβε το Βραβείο Σεναρίου στη Βενετία για τις «Αλπεις» χωρίς να χρειαστεί να ευχαριστήσει κανέναν. Ισως και αυτό να οφείλεται στη φοβία του που ήταν πάντα η δημόσια έκθεση - γι’ αυτό και στο σενάριο του «Κυνόδοντα» άφησε τους ήρωες τόσο απόλυτα εκτεθειμένους. Είναι γνωστό το περιστατικό με τις «Αλπεις» όπου ο Φιλίππου χρειάστηκε να πρωταγωνιστήσει σε σκηνή της ταινίας ως ηθοποιός - και μάλιστα ερωτική. Ο ίδιος αρνιόταν, αλλά όταν ο φίλος του, Λάνθιμος, του το ζήτησε επίμονα, δεν μπόρεσε παρά να υποκύψει: ξύρισε το μουστάκι -«και μάλιστα χωρίς καν να έχω αφρό», όπως θα εξομολογηθεί αργότερα- και βρέθηκε να ερωτοτροπεί on camera με την Αγγελική Παπούλια. «Αν μου έλεγαν πριν από κάποια χρόνια πως θα έγλειφα την Αγγελική σε ένα κατάστημα με φωτιστικά στη Βουλιαγμένης, δεν θα το πίστευα», απαντούσε προσπαθώντας να εξηγήσει τι ακριβώς σημαίνει ο όρος weird cinema που έχουν αποδώσει στο σινεμά που καθιέρωσε ο Λάνθιμος. «Αυτό και αν είναι weird», προσθέτει για να περιγράψει την παράδοξη αυτή συνθήκη της σκηνής, αλλά και της ξαφνικής φήμης που συνόδεψε το σινεμά που έκαναν όλοι μαζί παρέα. Και πάλι, όταν ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε τι σκεφτόταν στη συγκεκριμένη σκηνή του σεξ με την Αγγελική Παπούλια, απάντησε με την ίδια αλλόκοτη ψυχραιμία: «Τη μάνα μου στο σινεμά με ανοιχτό το στόμα και μέσα στο στόμα σάλια και ποπκόρν».

Ο 38χρονος σήμερα σεναριογράφος εργαζόταν για χρόνια ως κειμενογράφος στις διαφημιστικές και τώρα πλέον εξαργυρώνει την επιτυχία που του έφεραν τα βραβεία με την ελευθερία τού να μπορεί να γράφει κείμενα για το θέατρο, για εφημερίδες ή για βιβλία.



«Κυνόδοντας»

Εξακολουθεί να μένει στην Αθήνα και όχι στο Λονδίνο όπως ο καλός του φίλος, να αγαπάει το κέντρο και να ζει εργένικα. Ισως το παλιό μικρό δυαράκι στη Νέα Σμύρνη να έχει αντικατασταθεί από ένα διαμέρισμα με περισσότερα ποτά και μεγαλύτερη ευρυχωρία, αλλά ουσιαστικά η ιδιοσυγκρασία του παραμένει η ίδια: ξανάφησε το μουστάκι και όταν τον ρωτάνε για βιβλία, απαντάει με λεπτομέρειες από την αγαπημένη του δεκαετία: «Η δεκαετία του ’90 έδωσε πουπουλένια μπουφάν, τρακτερωτά παπούτσια, τις μεγάλες καταλήψεις στα σχολεία με τις μπασκέτες δίπλα στα καπνιστήρια, τα πρώτα Ericsson, τους Justified Ancients of Mu Mu, τα φούτερ Ocean Pacific, τα μπουκάλια της Cool Water, την πρώτη συνεργασία του Μητροπάνου με τον Τόκα, πολλά», απαντά προσδιορίζοντας ίσως με έναν τρόπο τον εαυτό του.

Παραμένει πάντα το παιδί που εμπνεύστηκε από τη μίνιμαλ αισθητική που έχει το συγκεκριμένο μπουκάλι από άρωμα, που έγινε απενοχοποιημένα ποπ και που δεν ξεπέρασε ποτέ την αγάπη του για τα λαϊκά, τα οποία συνήθιζε να ακούει δυνατά ενόσω έγραφε προκαλώντας στους συναδέλφους του στη διαφημιστική εταιρεία εύλογη απορία. Σήμερα διατηρεί τα ίδια ακούσματα, μόνο που δίπλα στις παλιές κασέτες και τα αναμνηστικά DVD έχουν προστεθεί και κάποια κινηματογραφικά βραβεία. Πλέον όλοι περιμένουν να δουν αν σε λίγες μέρες θα προστεθεί σε αυτά κι άλλο ένα -ίσως μαζί με τον Χρυσό Φοίνικα-, καθώς ο «Αστακός» έχει ήδη κλέψει τις εντυπώσεις και έχει προκαλέσει γενικότερη ευφορία.

Oσο για τα επόμενα βήματα του Ευθύμη Φιλίππου, είναι εξίσου πολλά και σίγουρα ευφάνταστα. Σε μια ανυποψίαστη φανταστική ερώτηση που του έκαναν αναφορικά με το ποιο διάσημο ριμέικ θα επέλεγε αν τον καλούσαν ξαφνικά στο Χόλιγουντ και χρειαζόταν να γράψει το σενάριο για κάποια ταινία, εκείνος επέλεξε «Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο». «Είναι υπέροχο το στόρι με τα κορίτσια στο Κολλέγιο και εκείνη που ερωτεύεται τον καθηγητή της, ο οποίος τη χαστουκίζει και νιώθει απαίσια. Μόνο που ίσως θα έκανα τη σκηνή να μοιάζει λίγο πιο σπλάτερ, θα πρόσθετα και λίγο αίμα», ομολογούσε στην τηλεοπτική κάμερα με τη γνωστή αλλόκοτη ειρωνεία που ποτίζει κάθε σενάριό του, αλλά και με αίμα, που φαίνεται να ρέει μπόλικο στις φλέβες του.