Το «μετέωρο βήμα» της Euroleague: Μόνη απέναντι στην απόβαση του NBA στην Ευρώπη, ψάχνει... σύστημα και χρηματοδότη

Εχουν περάσει 25 χρόνια από το πρώτο σχίσμα με τη γέννηση της Euroleague και το ευρωπαϊκό μπάσκετ μοιάζει ξανά με… χύτρα έτοιμη να εκραγεί, χωρίς να υπάρχει «εθελοντής» για να ανοίξει τη βαλβίδα και να αποσυμπιεστεί η κατάσταση. Κι όταν (γιατί το ερώτημα είναι το «πότε») προκύψει το μπασκετικό Bing Bang, το σίγουρο είναι ότι θα έχουμε έναν νέο κόσμο, πολύ διαφορετικό από αυτόν που έχουμε συνηθίσει (πριν και μετά τη Euroleague), είτε με τη μετεξέλιξη της Euroleague σε έναν ευέλικτο οργανισμό που θα κεφαλαιοποιήσει επιτέλους την ανενεργή υπεραξία του αθλήματος είτε με τη δημιουργία κάτι εντελώς καινούριου με την αμερικανική βοήθεια του NBA και τη στήριξη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Μπάσκετ (FIBA).

Κάπως έτσι δεν γράφτηκε και η Ιστορία; Το τέλος του Μεσαίωνα και η αρχή της Αναγέννησης έχει συνδυαστεί με την ανακάλυψη της Αμερικής. Πεντακόσια χρόνια αργότερα, η Ιστορία φαίνεται να επαναλαμβάνεται. Mόνο που τώρα οι… μπασκετικοί θαλασσοπόροι (NBA) είναι έτοιμοι να κάνουν το ανάποδο ταξίδι, από τις ακτές του Νέου Κόσμου προς τη Γηραιά Ηπειρο και υπόσχονται ότι θα φέρουν λεφτά και τεχνογνωσία. Με τη διαφορά ότι δεν έχουν να κάνουν με… ιθαγενείς που θα εντυπωσιαστούν από τα «δώρα» τους, αλλά μ’ ένα συμπαγές σύνολο ομάδων που μπορεί να κάνει (πολύ) αργά βήματα, ωστόσο έχει καταφέρει να φτιάξει ένα εξαιρετικό προϊόν που έχει τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης. Κι αυτός είναι και ο λόγος που οι Αμερικανοί θέλουν να πατήσουν πόδι επί ευρωπαϊκού εδάφους.

ULEB, Telefonica...

Τη 16η Οκτωβρίου 2000 γράφτηκε ιστορία στη Μαδρίτη, έχοντας και ελληνικό χρώμα. Στο Pabellon Raimundo Saporta (παλιό γήπεδο της Ρεάλ), η Βασίλισσα υποδέχθηκε τον Ολυμπιακό στον πρώτο ιστορικά αγώνα της νεοσύστατης Euroleague, της λίγκας που δημιούργησαν οι κορυφαίες ομάδες της Ευρώπης το 1996 και η οποία προέκυψε έπειτα από μια περίοδο αντιδράσεων, διαμαρτυριών και εντάσεων μεταξύ των συλλόγων και της FIBA.

Ο τότε πανίσχυρος γενικός γραμματέας της διεθνούς ομοσπονδίας Μπόρισλαβ Στάνκοβιτς διοικούσε τον οργανισμό με καθεστωτική αντίληψη, δεν δεχόταν οποιαδήποτε συζήτηση για να βελτιωθούν τα έσοδα των ομάδων και η διαχείριση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων. Με το ποδόσφαιρο να έχει πλέον την... κότα με τα χρυσά αυγά (Champions League), η αντίδραση των ομάδων έγινε έντονη και η αντίστροφη μέτρηση για το σχίσμα είχε αρχίσει.

Στις 9 Ιουνίου 2000 η ULEB (Ενωση Ευρωπαϊκών Λιγκών του Μπάσκετ) ανακοίνωσε, παρουσία των κορυφαίων κλαμπ, τη δημιουργία της Euroleague, με χορηγό την ισπανική εταιρεία τηλεπικοινωνιών Telefonica Media. Η απάντηση της FIBA, που πιάστηκε στον ύπνο, ήταν η δημιουργία της Suproleague, η οποία όμως είχε μόνο Παναθηναϊκό και Μακάμπι από τα brand names και άντεξε μόλις έναν χρόνο. Από το καλοκαίρι του 2001 και μετά η Euroleague είναι η απόλυτη κυρίαρχος του αθλήματος στη Γηραιά Ηπειρο, ωστόσο πλέον το ερώτημα είναι πόσο καιρό θα αντέξει ακόμη…

Σε αυτά τα 25 χρόνια η αλήθεια είναι ότι η Euroleague μεγάλωσε, αναπτύχθηκε, αλλά σε καμία περίπτωση δεν έφτασε εκεί που προσδοκούσαν όλοι. Ειδικά στο κομμάτι των εμπορικών εσόδων η χαοτική απόσταση που υπάρχει μεταξύ ποδοσφαίρου (Champions League) και μπάσκετ, όχι απλώς δεν καλύφθηκε, αλλά δεν μειώθηκε ούτε στο ελάχιστο.
Στα τέλη του 2015, με την γκρίνια των ομάδων για τα οικονομικά δεδομένα να χτυπά κόκκινο και τη FIBA να επιστρέφει στο προσκήνιο με την ανακοίνωση της δημιουργίας του Basketball Champions League, o Ζόρντι Μπερτομέου (ο ιθύνων νους της Euroleague έως τον Ιούνιο του 2022, οπότε και αποπέμφθηκε) έκανε το κόλπο γκρόσο υπογράφοντας συμφωνία με την IMG, τον αμερικανικό κολοσσό της αθλητικής βιομηχανίας και του μάρκετινγκ.

Εκείνη η συμφωνία επέφερε μια αύξηση εσόδων, διαμόρφωσε μια δυναμική και απέκρουσε τον κίνδυνο της… διάσπασης, με τη διοργάνωση να αλλάζει format αποκτώντας τη σημερινή της μορφή (μέχρι τότε είχαμε ομίλους στην Α’ και Β’ φάση και μετά ακολουθούσαν τα Playoffs και το Final-4). Ωστόσο μία δεκαετία αργότερα το τοπίο φαίνεται να αλλάζει και οι επόμενοι μήνες είναι κρίσιμοι για το ευρωπαϊκό οικοσύστημα του μπάσκετ.

Η απόβαση του NBA

Τα όσα συμβαίνουν τις τελευταίες εβδομάδες μετά την επισημοποίηση της συμμαχίας FIBA - NBA αποτελούν προϊόν ζυμώσεων πολλών μηνών. Η αλήθεια είναι ότι στην αρχή της ιστορίας βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι και οι τρεις εμπλεκόμενοι (FIBA, Euroleague, NBA). Ωστόσο γρήγορα η Euroleague κράτησε αποστάσεις, δίνοντας ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στα δικά της projects και δη στην εξεύρεση ενός στρατηγικού επενδυτή ο οποίος θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη της διοργάνωσης.

«Η Euroleague αποχώρησε για τους δικούς της λόγους, γιατί ίσως κάποιοι δεν θέλουν να χάσουν τα κεκτημένα», διαρρέει η μία πλευρά. «Δεν είναι δυνατόν να δίνουν ψίχουλα σε ομάδες που έχουν κάνει τεράστιες επενδύσεις όλα αυτά τα χρόνια για ένα προϊόν που συνεχώς αυξάνει τη δυναμική του και να ζητούν τον απόλυτο έλεγχο του μάνατζμεντ», ανταπαντά η άλλη.

Βέβαια το γεγονός ότι FIBA και ΝΒΑ παρευρίσκονται στις τελευταίες συνεδριάσεις των μετόχων της Euroleague αποδεικνύει ότι όλα είναι ανοικτά. Και δεν θα μπορούσε να συμβεί διαφορετικά, καθώς δεν υπάρχει κάποια ξεκάθαρη πρόταση από την πλευρά του NBA για το τι ακριβώς θέλει να κάνει στην Ευρώπη. Οι δε εκτιμήσεις των ανθρώπων του μπάσκετ δεν συμμερίζονται την αισιοδοξία συγκεκριμένων κύκλων που μιλούν για την έναρξη της διοργάνωσης μέσα στην επόμενη διετία (2027-2028) και την τοποθετούν στο βάθος πενταετίας.

Απ’ ό,τι φαίνεται, πάντως, οι Αμερικανοί δείχνουν να έχουν αντιληφθεί ότι η ευρωπαϊκή κουλτούρα είναι τελείως διαφορετική απ’ αυτήν που επικρατεί στις ΗΠΑ. Σε αυτό το κομμάτι έχει παίξει καταλυτικό ρόλο η FIBA (που έχει αναλάβει να εξηγήσει το ευρωπαϊκό οικοσύστημα) εξασφαλίζοντας ότι θα υπάρχει σεβασμός στα αθλητικά κριτήρια (εθνικά πρωταθλήματα) και στις εθνικές ομάδες. Αρκούν αυτά όμως για να αλλάξει η ροή των πραγμάτων; Προφανώς και όχι…

Ο παράγων BC Partners

Μια ειδοποιός διαφορά συγκριτικά με την προηγούμενη μεγάλη ανατροπή του σκηνικού στον χώρο του μπάσκετ έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι ομάδες, ο πυρήνας της Euroleague, έχουν αντιληφθεί ότι κινείται με ρυθμούς χελώνας σε αυτοκινητόδρομο. Μόνο που εδώ δεν υπάρχει στο παραμύθι κάποιος αλαζόνας λαγός, αλλά πολλοί «κακοί λύκοι».

Δεν είναι τυχαίες οι αλλαγές που έγιναν στη διοικητική της διάρθρωση την τελευταία τριετία, παρόλο που υπήρχαν και μεγάλες αστοχίες, όπως η επιλογή του Μάρσαλ Γκλίκμαν (Αμερικανού συμβούλου του Μπερτομέου από το 2002) ως CEO, καθώς χάθηκε πολύτιμος χρόνος, χωρίς επί της ουσίας να γίνει το παραμικρό, ειδικά σε θέματα επέκτασης της λίγκας και σε άλλες αγορές.

Οχι ότι ο Παούλιους Μοτεγιούνας (ο διάδοχος του Γκλίκμαν) έχει φέρει την άνοιξη, αλλά ο Λιθουανός παράγοντας έχει να επιδείξει πολλά περισσότερα από τον προκάτοχό του. Αρκεί να υπενθυμίσουμε ότι το φετινό F4 θα διεξαχθεί στο Αμπού Ντάμπι, με τους Αραβες να προσπαθούν από το 2021 να μπουν στο ευρωπαϊκό μπάσκετ και εν τέλει να τα καταφέρνουν (με το αζημίωτο, βέβαια, καθώς οι πληροφορίες τούς θέλουν να δίνουν 25 εκατ. ευρώ για να πάρουν τη διοργάνωση, ενώ περιμένουν και την αύξηση των ομάδων που θα φέρει την Dubai BC στη γιορτή των κορυφαίων).

Ωστόσο το πολύ μεγάλο στοίχημα που θέλει να κερδίσει η τωρινή ηγεσία της Euroleague είναι αυτό του στρατηγικού επενδυτή, ενός μεγάλου συμπαίκτη που θα της αλλάξει το στάτους σε όλα τα επίπεδα: οικονομικά, οργανωτικά, επικοινωνιακά. Κάπου εδώ, λοιπόν, μπαίνει στο κάδρο η BC Partners, με τη συγκεκριμένη προσπάθεια να προκύπτει ως το αποτέλεσμα πολύμηνων διεργασιών της νέας διοικητικής ομάδας της Euroleague και των μετόχων της.

Από τις αρχές του 2024 η Euroleague είχε αναθέσει στη συμβουλευτική εταιρεία LionΤree τη διαδικασία εξεύρεσης επενδυτών και το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό, καθώς ορισμένες από τις κορυφαίες εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων εκδήλωσαν το ενδιαφέρον τους για την αγορά μειοψηφικού πακέτου μετοχών (μεταξύ 30% και 40%). Κι αυτή ήταν ακόμη μία τρανταχτή απόδειξη της διαρκώς αυξανόμενης αξίας του προϊόντος.

Τελικά μετά από μήνες διεργασιών το διοικητικό συμβούλιο των μετόχων έδωσε το πράσινο φως για να προχωρήσουν στις τελικές επαφές με την BC Partners και το SURJ Sports Investments (τον αθλητικό βραχίονα του PIF, του κρατικού επενδυτικού ταμείου της Σαουδικής Αραβίας). Μάλιστα, αρχικά φαινόταν πολύ πιθανό το σενάριο συνεργασίας των δύο Ταμείων (με την BC Partners να έχει το 30% και το SURJ το 5%), ωστόσο αυτό το σενάριο δεν προχώρησε και πλέον η BC Partners είναι ο μοναδικός συνομιλητής.

Μαύρος καπνός στην Πόλη

Μάλιστα πολλοί περίμεναν ότι στην πρόσφατη συνεδρίαση του Δ.Σ. (28/4) στην Πόλη θα προέκυπταν και οι επίσημες ανακοινώσεις, ωστόσο ούτε αυτή τη φορά βγήκε «λευκός καπνός» προκαλώντας σχετική ανησυχία. Δικαιολογημένη έως έναν βαθμό, καθώς η όλη διαδικασία έχει κρατήσει περισσότερο του αναμενομένου. Ωστόσο τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Πρώτον, με τη FIBA και το NBA να ανακοινώνουν στα τέλη Μαρτίου και επισήμως την πρόθεσή τους για τη δημιουργία ενός κοινού project στην Ευρώπη, υπερτονίζοντας σε κάθε ευκαιρία ότι δεν θέλουν να ανταγωνιστούν τη Euroleague, αντίθετα επιθυμούν τη συνεργασία. Λογικό είναι λοιπόν οι ομάδες να περιμένουν να μάθουν επιτέλους τι τελικά θα είναι αυτή η νέα διοργάνωση.

Δεύτερον, η ισχύουσα συμφωνία με την IMG (που έχει παίξει σημαντικό ρόλο για το F4 στο Aμπού Ντάμπι) τελειώνει το καλοκαίρι του 2026 και μέχρι στιγμής το νέο δεκαετές συμβόλαιο που έχει προταθεί (με πολύ ευνοϊκότερους όρους για τις ομάδες και τη λίγκα, αλλά και με χαμηλότερη ρήτρα αποδέσμευσης) το έχουν υπογράψει εννέα ομάδες, οι Ολυμπιακός, Παναθηναϊκός, Ζάλγκιρις, Μπασκόνια, Αναντολού Εφές, Αρμάνι Μιλάνο, Μακάμπι Τελ Αβίβ, Μπάγερν Μονάχου, ΤΣΣΚΑ Μόσχας και αναμένεται να το υπογράψει η Φενέρ. Ποιες απομένουν; Ρεάλ Μαδρίτης, Μπαρτσελόνα και Βιλερμπάν.

Οι δύο ισπανικοί κολοσσοί δεν έχουν ανοίξει τα χαρτιά τους, αλλά όντας δεσμευμένες με τη Euroleague έως το 2026 προφανώς παίζουν το παιχνίδι της υπομονής, ενώ η Βιλερμπάν λόγω Τόνι Πάρκερ έχει ιδιαίτερη σχέση με το NBA. Πιθανή αποχώρηση των Γάλλων δεν θα προκαλέσει ιδιαίτερους τριγμούς στο οικοδόμημα, αλλά δεν ισχύει το ίδιο για Ρεάλ και Μπαρτσελόνα. Ποιος όμως θα ρισκάρει να αποχωρήσει από μια διαρκώς αναπτυσσόμενη διοργάνωση για να ενταχθεί σε μια άλλη που δεν ξέρει πότε θα ξεκινήσει και τι μορφή θα έχει. Φλορεντίνο Πέρεθ και Ζοάν Λαπόρτα έχουν ήδη χρεωθεί την αποτυχία της ποδοσφαιρικής European Super League και δύσκολα θα πάρουν το βάρος και για μια δεύτερη ανάλογη στο μπάσκετ.

Την ίδια ώρα η BC Partners πιέζει -και απολύτως λογικά- για μια απάντηση, ενώ οι πληροφορίες αναφέρουν ότι για να έχει ισχύ η πρότασή της θέλει τουλάχιστον 11 από τις 13 ομάδες. «Ελπίζω να φτάσουμε με επιτυχία στη γραμμή του τερματισμού αλλά δεν εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς», είχε πει σε συνέντευξή του στο Bloomberg στις αρχές του 2025 ο Ελληνας CEO της BC Partners όταν ρωτήθηκε για τις επαφές των δύο πλευρών.

Ορόσημο η 12η Μαΐου

Τώρα πια όλα δείχνουν ότι μπαίνουμε στην τελική ευθεία αυτής της ιστορίας με την εταιρεία ιδιωτικών κεφαλαίων να προσφέρει 300-350 εκατ. ευρώ για το 30% των μετοχών της Euroleague (το μεγαλύτερο ποσοστό εκ των οποίων θα χρησιμοποιηθεί για την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων όπου αυτή δεν έχει γίνει ήδη και το υπόλοιπο θα δοθεί στις ομάδες), αλλά κυρίως την τεχνογνωσία και το ανθρώπινο δυναμικό για την οριοθέτηση μιας νέας πορείας της κορυφαίας διοργάνωσης του ευρωπαϊκού μπάσκετ. Κι είναι διαφορετικό να διαπραγματεύεσαι έχοντας στο πλευρό σου δύο κολοσσούς όπως η BC Partners και η IMG από το να είσαι μόνος σου. Κι αυτό ισχύει ακόμη και για τα όσα προκύψουν με το NBA (όταν ξεκαθαρίσει τι θέλει να κάνει στην Ευρώπη).

Με το Final Four της φετινής σεζόν να διεξάγεται το τριήμερο 23-25 Μαΐου στο Αμπού Ντάμπι, ίσως αποδειχθεί πολύ πιο σημαντική η 12η Μαΐου. Εκείνη την ημέρα ορίστηκε η νέα συνεδρίαση του Δ.Σ. της Euroleague στη Βαρκελώνη, όπου αναμένεται να παραβρεθεί το σύνολο των ιδιοκτητών για να παρθούν οι οριστικές αποφάσεις.