Ποιοι μετανάστες από την ΕΕ θα πηγαίνουν στο return hub της Ρουάντας - Τι περιλαμβάνει η συμφωνία
16.11.2026
17:17
Ελλάδα, Γερμανία, Αυστρία, Δανία και Ολλανδία επισημοποίησαν τις διαπραγματεύσεις με τη Ρουάντα, με στόχο την υπογραφή μνημονίου συνεργασίας στις αρχές Ιανουαρίου – Ποιοι μετανάστες θα μεταφέρονται εκεί, ποιες κατηγορίες εξαιρούνται και οι δύο επιλογές που θα έχουν μετά την άφιξή τους
Η Ρουάντα είναι και επίσημα η χώρα με την οποία η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία προχωρούν σε τεχνικές διαβουλεύσεις για τη δημιουργία του πρώτου κοινού κόμβου επιστροφής μεταναστών (Return Hub) εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ανακοινώθηκε στη Βιέννη, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας των πέντε ευρωπαϊκών χωρών για την αντιμετώπιση του ζητήματος των επιστροφών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr, το επόμενο βήμα είναι η υπογραφή κοινού μνημονίου συνεργασίας (Memorandum of Understanding – MoU) μεταξύ των πέντε κρατών και της Ρουάντας, η οποία τοποθετείται χρονικά στις αρχές Ιανουαρίου 2027. Με το μνημόνιο θα αποτυπωθεί η συμφωνία για τη δημιουργία του κόμβου, ενώ θα προσδιοριστούν το πλαίσιο λειτουργίας του και οι υποχρεώσεις των συμμετεχόντων.
Η σημαντικότερη παράμετρος του σχεδιασμού είναι ότι δεν προβλέπεται η δημιουργία κλειστού κέντρου κράτησης, αλλά ανοιχτών εγκαταστάσεων, στις οποίες θα μεταφέρονται συγκεκριμένες κατηγορίες μεταναστών που δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μάλιστα, με την άφιξή τους στη Ρουάντα, θα λαμβάνουν άδεια διαμονής και θα έχουν δύο επιλογές: είτε να παραμείνουν στη χώρα και να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία, είτε να προχωρήσουν σε οικειοθελή επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους.
Η Ελλάδα συμμετέχει στον στενό πυρήνα της πρωτοβουλίας, με τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνο Πλεύρη να έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στις σχετικές διαβουλεύσεις.
Πρόκειται για υπηκόους τρίτων χωρών που έχουν εισέλθει στην Ελλάδα ή σε κάποιο από τα άλλα τέσσερα κράτη, έχουν υποβάλει αίτημα ασύλου, αλλά αυτό έχει απορριφθεί τελεσίδικα.
Επιπλέον, θα πρέπει να πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες η επιστροφή στη χώρα καταγωγής δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, παρά την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας. Αυτό μπορεί να συμβαίνει είτε επειδή οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι δεν συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές είτε επειδή οι χώρες καταγωγής τους δεν συνεργάζονται για την επανεισδοχή τους.
Η αδυναμία επιστροφής, δηλαδή, μπορεί να συνδέεται με πρακτικά και διοικητικά εμπόδια, τα οποία καθιστούν ανεφάρμοστη την απόφαση απομάκρυνσης από το ευρωπαϊκό έδαφος. Ακριβώς σε αυτές τις περιπτώσεις επιδιώκει να παρέμβει το νέο σύστημα.
Αντί οι συγκεκριμένοι άνθρωποι να εξακολουθούν να παραμένουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς νόμιμο δικαίωμα διαμονής, θα μπορεί να ενεργοποιείται η διαδικασία μεταφοράς τους στον κόμβο της Ρουάντας, υπό τις προϋποθέσεις που θα καθοριστούν στην τελική συμφωνία και στο εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του protothema.gr, δεν θα υπάγονται στο σύστημα οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, οι οικογένειες και τα πρόσωπα που ανήκουν σε σοβαρές κατηγορίες ευαλωτότητας.
Οι εξαιρέσεις αποτελούν βασικό στοιχείο του πλαισίου που διαμορφώνεται, καθώς στόχος των συμμετεχόντων κρατών είναι να δημιουργηθεί μια διαδικασία εφαρμογής, με συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής.
Σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr, το επόμενο βήμα είναι η υπογραφή κοινού μνημονίου συνεργασίας (Memorandum of Understanding – MoU) μεταξύ των πέντε κρατών και της Ρουάντας, η οποία τοποθετείται χρονικά στις αρχές Ιανουαρίου 2027. Με το μνημόνιο θα αποτυπωθεί η συμφωνία για τη δημιουργία του κόμβου, ενώ θα προσδιοριστούν το πλαίσιο λειτουργίας του και οι υποχρεώσεις των συμμετεχόντων.
Η σημαντικότερη παράμετρος του σχεδιασμού είναι ότι δεν προβλέπεται η δημιουργία κλειστού κέντρου κράτησης, αλλά ανοιχτών εγκαταστάσεων, στις οποίες θα μεταφέρονται συγκεκριμένες κατηγορίες μεταναστών που δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μάλιστα, με την άφιξή τους στη Ρουάντα, θα λαμβάνουν άδεια διαμονής και θα έχουν δύο επιλογές: είτε να παραμείνουν στη χώρα και να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία, είτε να προχωρήσουν σε οικειοθελή επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους.
Η Ελλάδα συμμετέχει στον στενό πυρήνα της πρωτοβουλίας, με τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνο Πλεύρη να έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στις σχετικές διαβουλεύσεις.
Ποιοι μετανάστες θα μεταφέρονται στη Ρουάντα
Το σχέδιο δεν προβλέπει την οριζόντια μεταφορά μεταναστών από τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες στη Ρουάντα. Αντιθέτως, αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων που πληρούν σωρευτικά ορισμένες προϋποθέσεις.Πρόκειται για υπηκόους τρίτων χωρών που έχουν εισέλθει στην Ελλάδα ή σε κάποιο από τα άλλα τέσσερα κράτη, έχουν υποβάλει αίτημα ασύλου, αλλά αυτό έχει απορριφθεί τελεσίδικα.
Επιπλέον, θα πρέπει να πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες η επιστροφή στη χώρα καταγωγής δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, παρά την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας. Αυτό μπορεί να συμβαίνει είτε επειδή οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι δεν συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές είτε επειδή οι χώρες καταγωγής τους δεν συνεργάζονται για την επανεισδοχή τους.
Η αδυναμία επιστροφής, δηλαδή, μπορεί να συνδέεται με πρακτικά και διοικητικά εμπόδια, τα οποία καθιστούν ανεφάρμοστη την απόφαση απομάκρυνσης από το ευρωπαϊκό έδαφος. Ακριβώς σε αυτές τις περιπτώσεις επιδιώκει να παρέμβει το νέο σύστημα.
Αντί οι συγκεκριμένοι άνθρωποι να εξακολουθούν να παραμένουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς νόμιμο δικαίωμα διαμονής, θα μπορεί να ενεργοποιείται η διαδικασία μεταφοράς τους στον κόμβο της Ρουάντας, υπό τις προϋποθέσεις που θα καθοριστούν στην τελική συμφωνία και στο εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.
Ποιοι θα εξαιρούνται
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι από τον σχεδιασμό προβλέπονται εξαιρέσεις για συγκεκριμένες ευάλωτες κατηγορίες.Σύμφωνα με τις πληροφορίες του protothema.gr, δεν θα υπάγονται στο σύστημα οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, οι οικογένειες και τα πρόσωπα που ανήκουν σε σοβαρές κατηγορίες ευαλωτότητας.
Οι εξαιρέσεις αποτελούν βασικό στοιχείο του πλαισίου που διαμορφώνεται, καθώς στόχος των συμμετεχόντων κρατών είναι να δημιουργηθεί μια διαδικασία εφαρμογής, με συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής.
Η τελική εξειδίκευση των προϋποθέσεων, των εξαιρέσεων και των εγγυήσεων προστασίας αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο των τεχνικών συνομιλιών που θα προηγηθούν της υπογραφής του μνημονίου.
Με την άφιξή τους στη Ρουάντα, οι ενδιαφερόμενοι θα αποκτούν άδεια διαμονής στη χώρα. Από εκείνο το σημείο θα έχουν δύο δυνατότητες.
Η πρώτη θα είναι να επιλέξουν να παραμείνουν στη Ρουάντα, με προοπτική να εγκατασταθούν και να ενσωματωθούν στην τοπική κοινωνία. Για τον σκοπό αυτό, ο σχεδιασμός προβλέπει την παροχή κινήτρων και υποστηρικτικών υπηρεσιών, όπως προγράμματα εκμάθησης της γλώσσας, πρόσβαση σε ασφαλιστικές και κοινωνικές παροχές, καθώς και δυνατότητες κοινωνικής στέγασης.
Η δεύτερη δυνατότητα θα είναι η οικειοθελής επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους, εφόσον επιλέξουν αυτή τη λύση.
Το μοντέλο, επομένως, δεν περιορίζεται στην προσωρινή φιλοξενία ανθρώπων που αναμένουν απέλαση. Ενσωματώνει και την προοπτική μόνιμης εγκατάστασής τους στη Ρουάντα, εάν οι ίδιοι το επιθυμούν και πληρούν τις προϋποθέσεις. Σημειώνεται δε πως όσοι επιλέξουν να παραμείνουν θα μπορούν και να αλλάξουν γνώμη και να κινήσουν εν τέλει τη διαδικασία για επιστροφή τους στην χώρα καταγωγής τους.
Αντί, λοιπόν, να παρατείνεται επ' αόριστον αυτή η εκκρεμότητα, το σχέδιο φιλοδοξεί να προσφέρει τη δυνατότητα μιας νέας αρχής.
Η Ρουάντα θα αποτελεί τον τόπο στον οποίο θα μπορούν να αποκτήσουν νόμιμη διαμονή και να προσπαθήσουν να ενταχθούν οικονομικά και κοινωνικά, με την υποστήριξη ειδικών προγραμμάτων.
Αυτή είναι και η βασική πολιτική επιχειρηματολογία των έξι πλευρών: ότι ο νέος μηχανισμός μπορεί να συνδυάσει την εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής των ευρωπαϊκών κρατών με μια εναλλακτική προοπτική διαβίωσης για τους ενδιαφερομένους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο γεγονός ότι η χώρα έχει δεχθεί διαχρονικά σημαντικό αριθμό εκτοπισμένων πληθυσμών, αποκτώντας εμπειρία στη διαχείριση της υποδοχής και της κοινωνικής ένταξης. Οι έξι πλευρές εκτιμούν ότι η σχετική τεχνογνωσία μπορεί να αξιοποιηθεί για τη λειτουργία του νέου κόμβου.
Παράλληλα, η κυβέρνηση της Ρουάντας επιδιώκει την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της και τη διεύρυνση των συνεργασιών της με ευρωπαϊκά κράτη.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες, με την προϋπόθεση ότι θα τηρούνται οι εγγυήσεις προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και η αρχή της μη επαναπροώθησης. Η πρωτοβουλία της Ελλάδας, της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Δανίας και της Ολλανδίας επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη δυνατότητα σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό μοντέλο.
Για την Ελλάδα, η πρωτοβουλία συνδέεται με την προσπάθεια να καταστεί αποτελεσματικότερη η εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής σε περιπτώσεις όπου το άσυλο έχει απορριφθεί οριστικά, αλλά η απομάκρυνση από τη χώρα δεν μπορεί να ολοκληρωθεί. Κάτι που αποτελεί κεντρικό στόχο τόσο της κυβέρνησης όσο και του ίδιου του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνου Πλεύρη.
Άδεια διαμονής και δύο επιλογές για όσους φτάνουν στη Ρουάντα
Ένα από τα στοιχεία που διαφοροποιούν το συγκεκριμένο σχέδιο είναι ο χαρακτήρας των εγκαταστάσεων και το καθεστώς που προβλέπεται για τους μεταφερόμενους. Ο κόμβος σχεδιάζεται να λειτουργεί με ανοιχτές εγκαταστάσεις και όχι με τη μορφή κλειστού χώρου κράτησης.Με την άφιξή τους στη Ρουάντα, οι ενδιαφερόμενοι θα αποκτούν άδεια διαμονής στη χώρα. Από εκείνο το σημείο θα έχουν δύο δυνατότητες.
Η πρώτη θα είναι να επιλέξουν να παραμείνουν στη Ρουάντα, με προοπτική να εγκατασταθούν και να ενσωματωθούν στην τοπική κοινωνία. Για τον σκοπό αυτό, ο σχεδιασμός προβλέπει την παροχή κινήτρων και υποστηρικτικών υπηρεσιών, όπως προγράμματα εκμάθησης της γλώσσας, πρόσβαση σε ασφαλιστικές και κοινωνικές παροχές, καθώς και δυνατότητες κοινωνικής στέγασης.
Η δεύτερη δυνατότητα θα είναι η οικειοθελής επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους, εφόσον επιλέξουν αυτή τη λύση.
Το μοντέλο, επομένως, δεν περιορίζεται στην προσωρινή φιλοξενία ανθρώπων που αναμένουν απέλαση. Ενσωματώνει και την προοπτική μόνιμης εγκατάστασής τους στη Ρουάντα, εάν οι ίδιοι το επιθυμούν και πληρούν τις προϋποθέσεις. Σημειώνεται δε πως όσοι επιλέξουν να παραμείνουν θα μπορούν και να αλλάξουν γνώμη και να κινήσουν εν τέλει τη διαδικασία για επιστροφή τους στην χώρα καταγωγής τους.
«Μια δεύτερη ευκαιρία, όχι μέτρο τιμωρίας»
Σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr, η κοινή προσέγγιση των πέντε ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και της Ρουάντας είναι ότι ο νέος κόμβος δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως τιμωρητικό μέτρο. Το σκεπτικό πάνω στο οποίο οικοδομείται η συνεργασία είναι ότι πρόκειται για ανθρώπους των οποίων το αίτημα ασύλου έχει απορριφθεί οριστικά και οι οποίοι δεν μπορούν να παραμείνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αντιμετωπίζουν εμπόδια στην επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής.Αντί, λοιπόν, να παρατείνεται επ' αόριστον αυτή η εκκρεμότητα, το σχέδιο φιλοδοξεί να προσφέρει τη δυνατότητα μιας νέας αρχής.
Η Ρουάντα θα αποτελεί τον τόπο στον οποίο θα μπορούν να αποκτήσουν νόμιμη διαμονή και να προσπαθήσουν να ενταχθούν οικονομικά και κοινωνικά, με την υποστήριξη ειδικών προγραμμάτων.
Αυτή είναι και η βασική πολιτική επιχειρηματολογία των έξι πλευρών: ότι ο νέος μηχανισμός μπορεί να συνδυάσει την εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής των ευρωπαϊκών κρατών με μια εναλλακτική προοπτική διαβίωσης για τους ενδιαφερομένους.
Γιατί επιλέχθηκε η Ρουάντα
Η επιλογή της αφρικανικής χώρας δεν είναι τυχαία, σύμφωνα με την προσέγγιση των πέντε κυβερνήσεων. Στις διαβουλεύσεις αξιολογήθηκαν η πολιτική σταθερότητα της Ρουάντας, η κοινωνική συνοχή, οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης και η εμπειρία της στη φιλοξενία προσφύγων.Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο γεγονός ότι η χώρα έχει δεχθεί διαχρονικά σημαντικό αριθμό εκτοπισμένων πληθυσμών, αποκτώντας εμπειρία στη διαχείριση της υποδοχής και της κοινωνικής ένταξης. Οι έξι πλευρές εκτιμούν ότι η σχετική τεχνογνωσία μπορεί να αξιοποιηθεί για τη λειτουργία του νέου κόμβου.
Παράλληλα, η κυβέρνηση της Ρουάντας επιδιώκει την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της και τη διεύρυνση των συνεργασιών της με ευρωπαϊκά κράτη.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και το επόμενο βήμα
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη νέα ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών, η οποία επιδιώκει να αντιμετωπίσει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του συστήματος μετανάστευσης και ασύλου: το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των ανθρώπων που λαμβάνουν απόφαση επιστροφής δεν απομακρύνεται τελικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση.Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες, με την προϋπόθεση ότι θα τηρούνται οι εγγυήσεις προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και η αρχή της μη επαναπροώθησης. Η πρωτοβουλία της Ελλάδας, της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Δανίας και της Ολλανδίας επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη δυνατότητα σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό μοντέλο.
Για την Ελλάδα, η πρωτοβουλία συνδέεται με την προσπάθεια να καταστεί αποτελεσματικότερη η εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής σε περιπτώσεις όπου το άσυλο έχει απορριφθεί οριστικά, αλλά η απομάκρυνση από τη χώρα δεν μπορεί να ολοκληρωθεί. Κάτι που αποτελεί κεντρικό στόχο τόσο της κυβέρνησης όσο και του ίδιου του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνου Πλεύρη.
Ακολουθήστε το protothema.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr