Η ελληνική αντεπίθεση στον ΟΗΕ, η «Γαλάζια Πατρίδα» και οι επόμενες δοκιμασίες στις ελληνοτουρκικές σχέσεις
Η χθεσινή παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στον ρόλο μάλιστα του προεδρεύοντος της συνεδρίασης για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια ήταν ίσως το πιο κατάλληλο forum για να καταγγείλει την προσπάθεια της Τουρκίας και της Λιβύη να αμφισβητήσουν τη γεωγραφία μέσω του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Και το έκανε με ένα μέσο που έχει χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν: με έναν χάρτη που καταδεικνύει στην πράξη ότι το Τουρκολιβυκό αγνοεί παντελώς τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών στο ενδιάμεσο.
Η επιστροφή στους χάρτες ως μέσο δημόσιας διπλωματίας είναι αναμφίβολα και μια επιστροφή στο παρελθόν. Ο κ. Μητσοτάκης είχε χρησιμοποιήσει και το 2022 έναν χάρτη μιλώντας στη Γ.Σ. του ΟΗΕ, αναφερόμενος στη «Γαλάζια Πατρίδα» με φόντο έναν χάρτη που είχε δωρίσει ο Ταγίπ Ερντογάν στον κυβερνητικό του εταίρο Ντεβλέτ Μπαχτσελί που απεικόνιζε τη Mavi Vatan.
Τέσσερα χρόνια μετά, με τα ήρεμα νερά να μοιάζουν να ανήκουν οριστικά στο παρελθόν και τους Τούρκους να ετοιμάζονται να ενσωματώσουν στο εσωτερικό τους δίκαιο τη Γαλάζια Πατρίδα, ο κ. Μητσοτάκης αλλάζει επίπεδο ρητορικής.
Είναι εμφανές ότι οι ηλιόλουστες μέρες στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ανήκουν πλέον στο παρελθόν, όσο και αν μεταξύ των δύο πλευρών εξακολουθούν να υφίστανται δίαυλοι επικοινωνίας. Συνάντηση κορυφής Μητσοτάκη-Ερντογάν δεν έχει γίνει από τον περασμένο Φεβρουάριο, όταν ο κ. Μητσοτάκης πήγε στην Άγκυρα για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, αλλά δεν υπάρχει και αντικείμενο για να γίνει.
Όσο δε η Ελλάδα πλησιάζει πιο κοντά στο να ασκήσει κυριαρχικά της δικαιώματα, όπως η επανεκκίνηση των βυθομετρικών εργασιών για την πόντιση του καλωδίου GSI, τόσο οι Τούρκοι ανεβάζουν την ένταση, κάνοντας και το επιπλέον βήμα με τους Λίβυους της Βεγγάζης.
Σημειωτέον, για τον Δεκέμβριο προβλέπονται οι σεισμογραφικές έρευνες της Chevron στα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, μέρος των οποίων εφάπτεται με το Τουρκολιβυκό μνημόνιο, και μένει να φανεί αν θα υπάρξει αντίδραση ή αν Λίβυοι και Τούρκοι θα προχωρήσουν με έρευνες της Τουρκικής Πετρελαϊκής Εταιρίας TPAO για φυσικό αέριο στη βάση του Τουρκολιβυκού.
Οι κανόνες και η ζούγκλα
Με τη χθεσινή κίνηση υψηλού συμβολισμού να δείξει τον χάρτη με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο κ. Μητσοτάκης θέλησε να στείλει ένα σαφές μήνυμα: η Ελλάδα θα υπερασπιστεί τη διεθνή νομιμότητα στο κατ’ εξοχήν forum επιβολής της, δηλαδή στα Ηνωμένα Έθνη.
Και από την άλλη επιχειρεί να εκθέσει την Τουρκία στη διεθνή κοινότητα, σε μια περίοδο μάλιστα που ο Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να εκμεταλλευτεί το αδιέξοδο στη διαδικασία εκλογής νέου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, βάζοντας στο τραπέζι το όνομα του έμπειρου διπλωμάτη Φεριντούν Σινιρλίογλου, ο οποίος τώρα υπηρετεί στον ΟΑΣΕ.
Εκτιμάται ότι μέρος των τηλεφωνημάτων του κ. Ερντογάν με τον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν και τον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ είχαν και αυτή τη στόχευση, αν και δύσκολα θα περάσει μια τέτοια πρόταση.
«Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη», είπε χθες με νόημα ο κ. Μητσοτάκης, επικαλούμενος ως παράδειγμα καλής πρακτικής στη βάση του διεθνούς δικαίου τη συμφωνία Ελλάδας Αιγύπτου από το 2020 για μερική οριοθέτηση ΑΟΖ. Συμφωνία που θα αποτελέσει τη βάση συζήτησης για την επέκταση της ΑΟΖ, κατόπιν της συνεννόησης της Αθήνας με το Κάιρο.
Χωρίς σεβασμό στους κοινούς κανόνες, «η θάλασσά μας» (Mare Nostrum) κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια ζούγκλα ανταγωνιστικών διεκδικήσεων και ιδιοτελών ρυθμίσεων. Φανταστείτε η Ελλάδα και η Τυνησία να αποφάσιζαν να οριοθετήσουν θαλάσσιες ζώνες μεταξύ τους σαν να μην υπήρχαν καθόλου η Σικελία και η Μάλτα. Θα θεωρούσε κανείς, σοβαρά, νόμιμη μια τέτοια ρύθμιση ;», υπογράμμισε χθες ο κ. Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι «όσος χρόνος κι αν περάσει, ή όσο συχνά κι αν επαναλαμβάνονται οι παράνομες αξιώσεις, αυτό που είναι παράνομο παραμένει παράνομο».
Ο χάρτης του παράνομου τουρκολυβικού μνημονίου που έδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ
Στην κυβέρνηση είναι πλέον προφανές ότι τα εθνικά θέματα μπαίνουν ξανά σε πρώτο πλάνο, μετά από μια περίοδο παρατεταμένης νηνεμίας. Κυβερνητικά στελέχη επιμένουν ότι η χώρα μας «αγόρασε χρόνο» εξοπλιζόμενη παράλληλα, πλέον όμως είναι σαφές ότι τα νερά φουρτουνιάζουν ξανά και ο χειμώνας που είναι ante portas θα είναι ιδιαίτερα θερμός.