Πρόεδρος κυπριακής Βουλής για GSI: Η Κύπρος πρέπει να αποφασίσει αν θέλει να παραμείνει ενεργειακά απομονωμένη

Ως στρατηγική επιλογή για την Κυπριακή Δημοκρατία και όχι απλώς ως ένα μεγάλο ενεργειακό έργο αντιμετωπίζει τον Great Sea Interconnector η πρόεδρος της κυπριακής Βουλής και πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού, Αννίτα Δημητρίου, η οποία θεωρεί ότι η Λευκωσία θα πρέπει πλέον να αποφασίσει αν θέλει να προχωρήσει στην άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου ή να παραμείνει για ακόμη χρόνια εκτός του ευρωπαϊκού ηλεκτρικού δικτύου.

Σε συνέντευξή της στον τηλεοπτικό σταθμό Plus, η Αννίτα Δημητρίου τοποθέτησε το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου και Ελλάδας σε σαφώς πολιτικό και γεωπολιτικό πλαίσιο, χωρίς να υποβαθμίζει τις οικονομικές και τεχνικές παραμέτρους που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό εξέταση.

Η θέση της προέδρου της Βουλής της Κύπρου ουσιαστικά αυξάνει την πίεση προς την κυβέρνηση του Νίκου Χριστοδουλίδη, η οποία χαρακτηρίζει το έργο στρατηγικής σημασίας, ωστόσο εξακολουθεί να εξετάζει κρίσιμα ζητήματα που αφορούν το τελικό κόστος και την οικονομική του βιωσιμότητα.

Η Αννίτα Δημητρίου θεωρεί ότι η περίοδος κατά την οποία η Λευκωσία εμφανίζεται να ταλαντεύεται μεταξύ πολιτικής στήριξης και οικονομικών επιφυλάξεων δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’ αόριστον. Ήδη από τις αρχές Σεπτεμβρίου είχε καλέσει την κυβέρνηση να εγκαταλείψει, όπως ανέφερε, την «αμφιταλάντευση, τη διγλωσσία και την αδράνεια» και να περάσει σε στάδιο «στρατηγικής δέσμευσης».

Δεν είναι απλώς ένα καλώδιο

Σύμφωνα με την πρόεδρο του ΔΗΣΥ, ο GSI δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο με βάση το ύψος της επένδυσης και το αν το τελικό κόστος θα παραμείνει κοντά στην αρχική εκτίμηση των 1,9 δισ. ευρώ ή θα αυξηθεί σημαντικά.

Στην εξίσωση, όπως υποστηρίζει, πρέπει να υπολογιστεί η ενεργειακή ασφάλεια και η στρατηγική αξία του έργου, καθώς η Κύπρος εξακολουθεί να αποτελεί το μοναδικό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν διαθέτει ηλεκτρική διασύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα.

Η Αννίτα Δημητρίου έχει ταχθεί υπέρ της οριστικής στήριξης του έργου από την Κυπριακή Δημοκρατία, εκτιμώντας ότι η διασύνδεση μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος και να τερματίσει μία ενεργειακή απομόνωση δεκαετιών. Στη συζήτηση εντάσσεται πλέον και η διεθνής κινητικότητα που έχει αναπτυχθεί γύρω από τον GSI.

Το ενδιαφέρον της γαλλικής Meridiam, η παρουσία της γαλλικής Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου, η σταθερή πολιτική στήριξη της Ελλάδας και η προοπτική μελλοντικής επέκτασης της διασύνδεσης προς το Ισραήλ δημιουργούν, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, διαφορετικά δεδομένα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Η πρόεδρος της Κυπριακής Βουλής θεωρεί ότι η Κύπρος μπορεί μέσω του GSI να πάψει να αποτελεί ενεργειακό αδιέξοδο και να αποκτήσει ρόλο συνδετικού κρίκου μεταξύ του ευρωπαϊκού ηλεκτρικού συστήματος και της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο λογαριασμός παραμένει ανοικτός

Το βασικό εμπόδιο παραμένει, ωστόσο, το οικονομικό σκέλος του έργου. Ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός έχει επανειλημμένως εκφράσει επιφυλάξεις για τη βιωσιμότητα της επένδυσης και έχει επισημάνει ότι το πραγματικό συνολικό κόστος ενδέχεται να είναι υψηλότερο από την αρχική εκτίμηση των 1,9 δισ. ευρώ, καθώς υπάρχουν πρόσθετες υποδομές και δαπάνες που πρέπει να συνυπολογιστούν.

Η επικαιροποίηση των οικονομικών και τεχνικών δεδομένων αποτελεί συνεπώς κεντρικό σημείο της συζήτησης στη Λευκωσία.
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται και η διαφορετική προσέγγιση του ΔΗΣΥ.

Η Αννίτα Δημητρίου δεν απορρίπτει την ανάγκη νέων μελετών ούτε την απαίτηση να υπάρχει σαφής εικόνα του κόστους πριν αναληφθούν δεσμεύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Θεωρεί όμως ότι οι συνεχείς έλεγχοι και οι επικαιροποιήσεις δεν πρέπει να μετατρέπονται σε μέσο συνεχούς αναβολής της πολιτικής απόφασης. Ιδιαίτερο βάρος αποδίδει και στο γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εγκρίνει χρηματοδότηση 658 εκατ. ευρώ για το έργο.

Η Τουρκία μέρος της εξίσωσης

Στη συνέντευξή της στο Plus, όπως και στις προηγούμενες δημόσιες τοποθετήσεις της, η Αννίτα Δημητρίου έδωσε ιδιαίτερη σημασία στη γεωπολιτική πλευρά του GSI.

Η Τουρκία θεωρείται από την πρόεδρο του ΔΗΣΥ ο σοβαρότερος εξωτερικός παράγοντας κινδύνου για την υλοποίηση του έργου, λόγω των θέσεων που διατυπώνει για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου και της δυνατότητάς της να προκαλέσει προβλήματα στις έρευνες και στις εργασίες πόντισης του καλωδίου.

Για τον λόγο αυτό η Αννίτα Δημητρίου θεωρεί αναγκαία την κοινή στάση Αθήνας και Λευκωσίας αλλά και την ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χωρών που έχουν άμεσο πολιτικό ή οικονομικό ενδιαφέρον για το έργο, όπως η Γαλλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Το σκεπτικό είναι ότι όσο αυξάνονται τα ευρωπαϊκά και διεθνή συμφέροντα που συνδέονται με τον GSI, τόσο δυσκολότερο γίνεται μία πιθανή τουρκική παρέμβαση να αντιμετωπιστεί ως μία ακόμη διμερής διαφορά της Άγκυρας με την Αθήνα ή τη Λευκωσία.

Σε αυτή τη διάσταση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η πιθανή εμπλοκή της γαλλικής Meridiam, πέρα από την ήδη σημαντική παρουσία της Nexans.

Μία ουσιαστική συμμετοχή γαλλικών συμφερόντων σε ένα έργο που έχει ήδη εξασφαλίσει μεγάλη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση δημιουργεί ένα ευρύτερο δίκτυο οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων γύρω από την υλοποίησή του.

Η σύνδεση με το Ισραήλ

Η πρόεδρος του ΔΗΣΥ συνδέει παράλληλα τον Great Sea Interconnector με την προοπτική ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κύπρου με το Ισραήλ. Πρόκειται για ένα σχέδιο που βρίσκεται σε διαφορετικό και λιγότερο ώριμο στάδιο από τη σύνδεση Κύπρου και Ελλάδας, ωστόσο η υλοποίησή του θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τον περιφερειακό ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σε ένα τέτοιο σενάριο η Κύπρος δεν θα αποτελεί απλώς το ανατολικό άκρο ενός ηλεκτρικού καλωδίου που συνδέεται με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά ενδεχομένως ενδιάμεσο κόμβο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.

Η απόφαση ανήκει στην κυβέρνηση

Η ουσία της παρέμβασης της Αννίτας Δημητρίου είναι ότι θεωρεί πως ο χρόνος για μία καθαρή επιλογή πλησιάζει. Η κυβέρνηση του Νίκου Χριστοδουλίδη έχει επανειλημμένως χαρακτηρίσει τον GSI έργο στρατηγικής σημασίας. Την ίδια ώρα, το υπουργείο Οικονομικών εξακολουθεί να εγείρει ερωτήματα για το κόστος και τη βιωσιμότητα, ενώ η Λευκωσία αναμένει την ολοκλήρωση κρίσιμων τεχνικών και οικονομικών αξιολογήσεων.

Ο ίδιος ο Κύπριος Πρόεδρος στις 9 Σεπτεμβρίου είχε εμφανιστεί ιδιαίτερα αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι για πρώτη φορά από το 2012 η ηλεκτρική διασύνδεση βρίσκεται πολύ κοντά στο να περάσει σε στάδιο ουσιαστικής υλοποίησης. Η δήλωση εκείνη είχε προκαλέσει ενδιαφέρον, καθώς μόλις μία ημέρα προηγουμένως κατά τη συζήτηση στη Βουλή παρέμεναν ανοικτά σοβαρά ερωτήματα για το οικονομικό και τεχνικό σκέλος του έργου.