Η Αθήνα απαντά στην πρόκληση της Τουρκίας με τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο: Είναι παράνομα και δεν δημιουργούν τετελεσμένα

Η απόφαση της Τουρκίας να ανακηρύξει δύο θαλάσσια πάρκα, στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, είναι μονομερής και παράνομη, τονίζει το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του.

Το υπουργείο επισημαίνει καταρχάς ότι τα θαλάσσια πάρκα «εκτείνονται και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων».

Επισημαίνει ότι «στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη, καθώς κανένα Κράτος δεν έχει δικαίωμα, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, να προβαίνει μονομερώς στην εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε περιοχές εκτός εθνικής δικαιοδοσίας. Περαιτέρω, τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στο βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας».

Η ενέργεια της Άγκυρας «δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα, όσο και ως προς τα δικαιώματά μας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα», τονίζει ακόμη το υπουργείο.

Η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών

Με Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου που δημοσιεύθηκαν σήμερα στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Τουρκία ανακήρυξε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο ΒΑ Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία εκτείνονται και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.

Στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη, καθώς κανένα Κράτος δεν έχει δικαίωμα, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, να προβαίνει μονομερώς στην εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε περιοχές εκτός εθνικής δικαιοδοσίας. Περαιτέρω, τα εν λόγω θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στο βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Πρόκειται, συνεπώς, για ενέργεια, η οποία δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα τόσο ως προς τα διεθνή ύδατα, όσο και ως προς τα δικαιώματά μας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Η μονομερής θέσπιση από την Τουρκία «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων και σε περιοχές εκτός δικαιοδοσίας της δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Σχετικά υπενθυμίζεται ότι η χώρα μας έλαβε την πρωτοβουλία θέσπισης Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο Πέλαγος, σε πλήρη συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας και αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.

Ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας και υπονομεύουν σοβαρά τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών.

Η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια και αποφασιστικότητα για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας όπως αυτές προβλέπονται στο Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.

Αποκόπτουν το Καστελόριζο, «σφήνα» σε Σαμοθράκη και Λήμνο

Υπενθυμίζεται πως η Τουρκία έκανε ένα ακόμη βήμα για την εμπέδωση των διεκδικήσεών της στη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο εμφανίζει ως κίνηση-απάντηση στη θέσπιση θαλάσσιων πάρκων από την Ελλάδα. Συγκεκριμένα η Άγκυρα με τη δημοσίευση των Προεδρικών Διαταγμάτων για τη δημιουργία δύο θαλάσσιων πάρκων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία επικαλύπτουν περιοχές ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και ελληνικής μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας.

Τα προεδρικά διατάγματα, τα οποία φέρουν την υπογραφή του Ταγίπ Ερντογάν και δημοσιεύθηκαν ήδη στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, θεσπίζουν δύο θαλάσσια πάρκα: ένα στο Βόρειο Αιγαίο που εκτείνεται μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, και το άλλο καλύπτει μια πολύ μεγάλη περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, αποκόπτοντας πλήρως το Καστελόριζο από τη Ρόδο.

Δείτε τους χάρτες με τα θαλάσσια πάρκα:

Με τα δύο αυτά Θαλάσσια Πάρκα, τα οποία υποτίθεται ότι θεσπίζονται για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει επί του πεδίου τις διεκδικήσεις της έναντι της Ελλάδας και να κατοχυρώσει τη διεκδίκηση της Γαλάζιας Πατρίδας.

Τα θαλάσσια αυτά πάρκα επικαλύπτουν πλήρς τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, όπως είχε παρουσιαστεί το 2025, και ενώ επίκειται η επίσημη κατάθεσή του στην αρμόδια διεύθυνση της Ε.Ε. Με δεδομένο ότι η Ελλάδα έχει ήδη θεσπίσει δύο Θαλάσσια Πάρκα,τα οποία όμως εκτείνονται εντός των χωρικών υδάτων των νησιών και νησίδων τα οποία καλύπτουν, η Τουρκία και με την κίνηση αυτή υιοθετεί τη θέση ότι τα νησιά δεν έχουν άλλα δικαιώματα πέραν των χωρικών υδάτων των 6 ν.μ. και εμμένει στη χάραξη μέσης γραμμής μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών.

Δείτε τα τουρκικά ΠΔ για το Πάρκο στο βόρειο Αιγαίο και το Πάρκο στην Ανατολική Μεσόγειο

Με το Θαλάσσιο Πάρκο στο Βόρειο Αιγαίο η Τουρκία, ακολουθώντας τη γνωστή θέση της για το όριο της μέσης γραμμής μεταξύ των δύο ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών και αγνοώντας την ύπαρξη των ελληνικών νησιών, βάζει σφήνα το Θαλάσσιο Πάρκο μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου σε περιοχή διεθνών υδάτων, τα οποία ανήκουν στην ελληνική μη οριοθετημενη υφαλοκρηπίδα και εισέρχονται εντός του δυνητικού ορίου των χωρικών υδάτων των 12 ν.μ. των ελληνικών νησιών. Και το θαλάσσιο πάρκο ακολουθεί την πάγια διεκδίκηση της Τουρκίας επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, όπως είχε διατυπωθεί ήδη από τη δεκαετία του ’70 με τη χορήγηση αδειών για έρευνες στην ΤΡΑΟ.

Το άλλο Θαλάσσιο Πάρκο που κήρυξε η Τουρκία απομονώνει και περιορίζει το Καστελόριζο σε ζώνη των υπαρχόντων χωρικών υδάτων των 6 ν.μ. και καταλαμβάνει ολόκληρη την περιοχή ανατολικά της Ρόδου μέχρι και το Καστελόριζο, την οποία μετατρέπει σε Θαλάσσιο Πάρκο. Αυτή η περιοχή, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, αποτελεί τμήμα της μη οριοθετημένης ελληνικής υφαλοκρηπίδας και η κίνηση της Τουρκίας εκτιμάται ότι αποτελεί μία ακόμη προσπάθεια, μέσω μιας άσχετης διαδικασίας όπως είναι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, να επιβάλει τετελεσμένα. Είναι σαφές και από τους δύο τουρκικούς χάρτες που συνοδεύουν τα προεδρικά Διατάγματα ότι η Τουρκία αποτυπώνει αυθαίρετα τις διεκδικήσεις της Γαλάζιας Πατρίδας. Επίσης, στον χάρτη που παρουσίασε η Τουρκία είναι χαρακτηριστικό ότι επιμένει να εμφανίζει το Καστελόριζο και τα άλλα νησιά χωρίς συνοριακή γραμμή ούτε καν αυτή των 6 ν.μ, στο πλαίσιο, προφανώς, της αντίληψης ότι δεν υπάρχουν θαλάσσια σύνορα στο Αιγαίο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Σύμφωνα με τουρκικά ΜΜΕ, η κίνηση αυτή αποφασίστηκε ως απάντηση στις κινήσεις της Ελλάδας που έχει καταθέσει από το 2025 τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ο οποίος περιλαμβάνει και τη μη οριοθετημένη ΑΟΖ με εξωτερικά όρια, όπου δεν υπάρχει συμφωνία, τα όρια που θέτει ο νόμος 4001/2011, αλλά και στη θεσμοθέτηση των δύο Θαλάσσιων Πάρκων του Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων.

Η Τουρκία είχε αντιδράσει και με ανακοινώσεις του Υπουργείου Εξωτερικών και με επιστολή στον ΟΗΕ για τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, αλλά και στην οριοθέτηση των Οικοπέδων νοτίως της Κρήτης που δόθηκαν στην Chevron, τα εξωτερικά όρια των οποίων στηρίζονται και πάλι στον νόμο 4001/2011.

Η θέσπιση των τουρκικών Θαλάσσιων Πάρκων έρχεται τη στιγμή που αναμένεται το φθινόπωρο η υιοθέτηση του νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», κίνηση η οποία αναμένεται να προκαλέσει νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.