Ντοκιμαντέρ Στο χιλιοστό: Το μυστικό ραντεβού Τσίπρα με τον Γερμανό πρέσβη και το τηλεφώνημα στον Ντράγκι με το οποίο άδειασε τον Βαρουφάκη

Οι βασικοί πρωταγωνιστές της ελληνικής κρίσης καταθέτουν απελευθερωμένοι σχεδόν από τους θεσμικούς τους ρόλους άγνωστες πτυχές του δημοσιονομικού αδιεξόδου που βίωσε η Ελλάδα το 2015 “στο Χιλιοστό”, το ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ που επιμελήθηκαν οι δημοσιογράφοι Ελένη Βαρβιτσιώτη και Βικτωρία Δενδρινού, αποτυπώνοντας τις δραματικές στιγμές της ελληνικής διαπραγμάτευσης.

Το μυστικό ραντεβού Τσίπρα με τον Γερμανό πρέσβη στην Αθήνα

Διαύλους επικοινωνίας, άλλωστε, είχε μυστικά οικοδομήσει ο ΣΥΡΙΖΑ και με την Καγκελαρία, καθώς ο τότε Πρέσβης της Γερμανίας στην Ελλάδα αποκάλυψε πως συνάντησε μυστικά και κατά μόνας τον Αλέξη Τσίπρα στην Κουμουνδούρου, κάνοντας τον αγγελιοφόρο. Το μήνυμα, μάλιστα, που προόριζε ο μετέπειτα Πρωθυπουργός μέσω του Γερμανού διπλωμάτη προς τη Γερμανίδα Καγκελάριο ήταν σαφές: “Ήθελε να πω στο Βερολίνο πως δεν υπήρχε κανένας λόγος ανησυχίας και ότι η πιθανή κυβέρνησή του θα συνεργάζονταν”, όπως εξήγησε ο Πίτερ Σόοφ, κάνοντας λόγο για έναν Αλέξη Τσίπρα λιγότερο συγκρουσιακό στην μεταξύ τους συνάντηση.

Το τηλεφώνημα Τσίπρα στον Ντράγκι με παρότρυνση Στουρνάρα και το άδειασμα σε Βαρουφάκη

Στη διάρκεια του πρώτου επεισοδίου γίνεται για πρώτη φορά γνωστό το τηλεφώνημα του τότε Πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα προς τον Μάριο Ντράγκι, δίνοντας διαβεβαιώσεις στον κεντρικό Τραπεζίτη ότι θα εξελιχθούν οι διαπραγματεύσεις, αμέσως μετά το ναυάγιο της συνάντησης του Γιάνη Βαρουφάκη με τον Πρόεδρο του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ. Το άγνωστο μέχρι σήμερα τηλεφώνημα έγινε με τη διαμεσολάβηση του Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος έδωσε το τηλέφωνο του κ. Ντράγκι μαζί με την κατεύθυνση στον τότε Πρωθυπουργό, για να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, αλλά και τις κάνουλες κοινοτικού χρήματος στη χώρα.

Το χρονικό

Η έναρξη της αφήγησης που κατέληξε στα πρόθυρα εξόδου της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ ξεκινά την περίοδο διακυβέρνησης του Κώστα Σημίτη και του Κώστα Καραμανλή, όπου τα πρώτα σημάδια δημοσιονομικού εκτροχιασμού είχαν αρχίζει να διαφαίνονται, για να κορυφωθεί τις ημέρες της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ.

Όταν, κατά τον Κλάους Ρέγκλιγκ η Ελλάδα “ζούσε πέρα από από τα όρια της για 10 -15 χρόνια”, ενώ η κυβέρνηση Παπανδρέου που εξελέγη το 2009 δεν μπορούσε να μειώσει το έλλειμμα, με αποτέλεσμα το πρώτο μνημόνιο. “Δεν έχει συμβεί κάτι ανάλογο στην παγκόσμια ιστορία” ισχυρίστηκε ο κ. Ρέγκλινγκ, με αποτέλεσμα την έλευση του ΔΝΤ. Δεν είχαμε τεχνογνωσία και φέραμε το ΔΝΤ, γιατί η τεχνογνωσία του “ήταν αναγκαία εκείνη την περίοδο” υποστήριξε εκ μέρους της Κομισιόν εκείνη την περίοδο ο Ντέκλαν Κοστέλο, ενώ ο Ευάγγελος Βενιζέλος άσκησε δριμεία κρτική για το πρώτο πρόγραμμα, λέγοντας πως “το πρώτο μνημόνιο δεν ήταν σωστά σχεδιασμένο” και ότι “οι εταίροι μας θα έπρεπε να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι”.



Για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, “η κρίση έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο στην άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ, γιατί είχαμε μια αμφισβήτηση του παλιού καθεστώτος”, τη στιγμή που “αυτά τα μέτρα είναι πάρα πολύ σκληρά” και ενώ κλήθηκε ο ελληνικός λαός να απαντήσει αν μπορούμε να χάσουμε το 25% του ΑΕΠ μας και του οικονομικού όγκου της ισχύος για να σώσουμε το υπόλοιπο, σύμφωνα με τον Ευάγγελο Βενιζέλο.

Το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης: Αερολογούσε, δεν έβγαινε

Μπροστά στην πρωτοφανή κοινωνική αντίδραση, ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ εκτοξεύεται πολιτικά και ο τότε Πρόεδρός του, Αλέξης Τσίπρας αντιτείνει στις μνημονιακές πολιτικές το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, ιστορικό στέλεχος του τότε ΣΥΡΙΖΑ και μετέπειτα υπουργός σχολιάζει για το Πρόγραμμα πως “σκεφτήκαμε ότι αερολογεί εκείνη τη στιγμή, αλλά τα αυτιά από κάτω ήταν πολύ ευχαριστημένα”, για να προσθέσει πως “χειροκροτούμε, χειροκροτούμε στο χειροκρότημα είμαστε πρώτοι εδώ στη χώρα”, αλλά στο ερώτημα αν έβγαινε το πρόγραμμα, “όχι, μα τα έβαζες κάτω και δε βγαίνανε”, σημείωσε, αφού εκτίμηση του κόμματος τότε ήταν πως δεν πρόκειται να έχουμε από πλευράς της τρόικας δυσκολία.

Λαφαζάνης: Φθηνό λαϊκίστικο σλόγκαν το θα καταργήσουμε τα μνημόνια με ένα νόμο

Ο ίδιος ασκεί σήμερα κριτική και για την προεκλογική ρητορική του κόμματος, λέγοντας πως “αυτό δεν γίνεται με το να πατάς ένα κουμπί με ένα νόμο και ένα άρθρο” και αναφερόμενος σε έναν διάλογό του με τον κ. Τσίπρα, “εγώ του το έλεγα του Τσίπρα συνεχώς ότι αυτό είναι ένα σλόγκαν λαϊκιστικό, φθηνό” ισχυρίστηκε, λέγοντας πως έλαβε ως απάντηση ότι αυτό αρέσει στον κόσμο. Μάλιστα, πεποίθηση της ηγετικής ομάδας τότε ήταν πως επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ θα επιδείκνυε αγωνιστικότητα ως κυβέρνηση, η τρόικα θα κάνει πίσω, αλλάζοντας την πορεία προς τη δημοσιονομική εξυγίανση.

Νταούλια, ζουρνάδες και πεντοζάλη

Πάντως, “το πρόγραμμα είχε κάποια προεκλογική νότα αναπόφευκτα” υποστήριξε και ο πρώην Υπουργός, Γιώργος Σταθάκης, τη στιγμή που το Βερολίνο έστελνε σαφή μηνύματα πως “αν θέλει η Ελλάδα να μείνει στο ευρώ, θα πρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της”, κατά τον κ. Μάγιερ, που μετέφερε την εικόνα πως η Γερμανίδα Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ ενοχλούνταν από τα σλόγκαν εναντίον της. “Ήταν ένα ευχάριστο λογοπαίγνιο άρεσε στους κρητικούς” ανέφερε ο Γιώργος Σταθάκης για το σύνθημα του πρώην Πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα πως “εμείς θα παίζουμε τη λύρα και αυτοί θα χορεύουν πεντοζάλη”, αν και ο κ. Σταθάκης φέρεται ως ο μοναδικός εκ των κορυφαίων στελεχών που ήθελαν να περιμένει το κόμμα του για την ανάληψη της εξουσίας.

Ώριμο φρούτο εναντίον ρήξης

Ήταν “η κεντρική μου ιδέα, να περιμένουμε εμείς ένα χρόνο τέλος του 2015 να έρθουμε στην κυβέρνηση να εφαρμόσουμε το δικό μας πρόγραμμα”, όπως είπε, ενώ αυτοκριτικός εκ των υστέρων εμφανίστηκε και ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, υποστηρίζοντας ότι “το πιο σημαντικό ήταν η απόφαση να μην ψηφίσουμε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και να πέσει η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου, το θεωρώ ακόμη ότι ήταν λάθος και δεν βοήθησε την μετέπειτα οικονομική πολιτική”, δήλωσε.

Στον αντίποδα, ο πρώην Υπουργός Νίκος Παππάς υποστήριξε πως “τα πολιτικά κόμματα που θέλουν να πρωταγωνιστούν πρέπει όταν έρχεται η ώρα να το κάνουν”, αποκαλύπτοντας παράλληλα πως “ο Γιάνης Βαρουφάκης έχιε αρχίσει να έχει επαφές μαζί μας από την απαρχή της κρίσης”.

Ο σχηματισμός κυβέρνησης και ο Καμμένος

Για τις ημέρες των διεργασιών με στόχο τον σχηματισμό κυβέρνησης μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015, ο Σταύρος Θεοδωράκης, επικεφαλής του Ποταμιού τότε θυμίζει για τον Αλέξη Τσίπρα πως “μου είχε τηλεφωνήσει ο ίδιος το βράδυ των εκλογών, του είπα “μπράβο σου, αλλά πρόσεχε”, αν και η επιλογή του μετέπειτα Πρωθυπουργού ως προς τον κυβερνητικό του εταίρο ήταν οι Ανεξάρτητοι Έλληνες του Πάνου Καμμένου.

«Δεν είναι ακροδεξιός ο Καμμένος»

“Ο Πάνος Καμμένος ήταν πηγαίος και ειλικρινής, δηλαδή παθιασμένος” περιέγραψε ο Νίκος Παππάς, σημειώνοντας πως “δεν είναι ακροδεξιός ο Καμμένος”. Από πλευράς του, ο Πρόεδρος των ΑΝΕΛ γνωστοποίησε πως επικοινωνούσε με τον Αλέξη Τσίπρα από το 2012, τη στιγμή που ο Δημήτρης Τζανακόπουλος, εξ απορρήτων του τότε Πρωθυπουργού παρουσίασε την αιτιολογική βάση της κυβέρνησης συνεργασίας. Όπως είπε, “θεωρήθηκε τότε και νομίζω ορθώς οτι στο πρώτο ταρακούνημα τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και το Ποτάμι θα έριχναν την κυβέρνηση”. “Μας χώριζε άβυσσος” ισχυρίστηκε ο Σταύρος Θεοδωράκης, σχολιάζοντας ακόμη πως η οικογένεια του Τσίπρα ήταν εργολάβοι εμένα ο πατέρας μου ήταν κουλουράς, με φόντο τις πολιτικές επιθέσεις από το κοινό του ΣΥΡΙΖΑ εναντίον του.

“Δεν ακολουθήθηκε το συμφωνηθέν”

Πάντως, εντυπωσιασμένος από την επιλογή του Γιάνη Βαρουφάκη ως Υπουργού Οικονομικών δήλωσε ο Γερμανός Πρέσβης, Πίτερ Σοοφ, ενώ ο Γιώργος Σταθάκης διατήρησε διακριτικές αποστάσεις, λέγοντας πως “από κάθε άποψη είναι δουλειά του Πρωθυπουργού να επιλέξει τους υπουργούς του”. Για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, ο προκάτοχός του ήταν ο οικονομολόγος που είχε τις πιο ισχυρές θέσεις για τα οικονομικά της Ελλάδας, αν και ο Νίκος Παππάς αποκάλυψε πως “είχαμε συζητήσει, αλλά θα έλεγα ότι δεν ακολουθήθηκε το συμφωνηθέν” ως προς την πορεία της διαπραγμάτευσης.

Βαρουφάκης εναντίον Ντάισελμπλουμ

Ως προς την πρώτη συνάντηση ανάμεσα στον τότε ΥΠΟΙΚ, Γιάνη Βαρουφάκη και τον Πρόεδρο του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, “για να είμαι ειλικρινής υπήρξαν και μερικές απειλές έμμεσες ότι η κατάσταση είναι δραματική και να μην συμβεί τίποτα δραματικό” παρατήρησε ο Γιώργος Σταθάκης, αφού “ξεπεράστηκαν αυτές εύκολα”, όπως είπε, καθώς “ξέρουμε καλά οικονομικά και ότι δεν χρεοκοπούν οι χώς εντός του ευρώ”.

Αντίθετα, ο Τόμας Βίζερ, Πρόεδρος τότε του Euroworking Group υποστήριξε για τον Έλληνα ΥΠΟΙΚ ότι “στο κόσμο της οικονομετρίας ήταν λογότερο γνωστός από όσο μας έκανε να νομίζουμε” και πως “μιλούσε υπερβολικά”. Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, Πρόεδρος του Eurogroup εκείνη την περίοδο ανέφερε για το εάν γνώριζε από πριν τον κ. Βαρουφάκη πως “όχι, αλλά ούτε αυτός με είχε ακούσει, οπότε δεν πειράζει” κι ενώ με θετικό πρόσημο αναφέρθηκαν σε εκείνον οι υπόλοιποι Έλληνες τότε Υπουργοί. Για τον κ. Ντάισελμπλουμ, “ήταν ένας πάρα πολύ ευγενής άνθρωπος” σημείωσε ο Νίκος Παππάς, ενώ ήταν “έξυπνος, καλός διαπραγματευτής και αρκετά έντιμος εκεί που ήταν σκληρός το πίστευε” ισχυρίστηκε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος.

Πούτιν αντί Γιούνκερ

Πάντως, αίσθηση προκάλεσε η αποστροφή του Τόμας Βίζερ πως υπήρχαν πέραν των ευρωπαϊστών στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και “κάποιοι υπουργιί που ένοιωθαν πιο άνετα να πάρουν τηλέφωνο τον Βλαντιμίρ Πούτιν παρά τον Ζαν Κλωντ Γιουνκερ”, τη στιγμή που “μου είπε ότι θα απέλυε εκατοντάδες υπαλλήλους του υπουργείου γιατί δεν ήταν αξιόπιστοι” αποκάλυψε ο τότε Πρόεδρος του Eurogroup για τις προθέσεις του κ. Βαρουφάκη. Στα μάτια του κ. Ντάισελμπλουμ, ο Έλληνας ΥΠΟΙΚ φάνταζε με “ισχυρή αυτοπεποίθηση και σίγουρος για τις ιδέες του”, όταν οι συνομιλητές του... μπορούσαν να τον ακούσουν.

Χαμένοι στην μετάφραση

Συγκεκριμένα, τόσο ο κ. Βίζερ, όσο και ο κ. Ντάισελμπλουμ θυμούνται από την πρώτη τους επίσκεψη στο Υπουργείο Οικονομικών το 2015 ότι καθυστερούσε η μετάφραση των λεγομένων του Γιάνη Βαρουφάκη. “Για κάποιον λόγο κανένας δε μου έδινε ακουστικά για να ακούω την μετάφραση” υποστήριξε ο κ. Βίζερ, λέγοντας για τον Έλληνα ΥΠΟΙΚ πως “κατέφυγε στη ριζοσπαστική ρητορική του” και ότι “η κατάσταση έγινε πολύ άβολη”. Τοτε, ο ίδιος είχε περιοριστεί στη φυσιογνωμική ανάλυση, συμπεραίνοντας πως “αυτά που έλεγε ο Βαρουφάκης ήταν αρχικά επιθετικά”.

Άκουγα τον τόνο, αλλά η διερμηνεία καθιστερούσε παρά πολυ “δεν ήμουν σίγουρος για το τι έλεγε” θυμάται και ο Πρόεδρος του Eurogroup που απογοητευμένος αποχωρώντας είπε στον Γιάνη Βαρουφάκη ότι “πιστεύω ότι σκότωσες την τρόικα”. Όπως εξηγεί, ο Έλληνας ΥΠΟΙΚ μετά συνειδητοποίησε πως η κίνησή του δεν ήταν ευφυής και έσπευσε να ανασκευάσει στο διάδρομο, με τις συνθήκες να φαντάζουν χαοτικές. “Ήμασταν πάλι στο μηδέν”, όπως είπε. Ωστόσο, για το Γιώργο Σταθάκη η συνάντηση “για το Γιάνη μια χαρά ήταν” εννοώντας ότι ήταν μάλλον αναμενόμενη η αντίδραση του κ. Βαρουφάκη, αν και ναυάγιο εκ του αποτελέσματος.

Η παρέμβαση Στουρνάρα και ο Τσίπρας

Μπροστά στο πλήρες αδιέξοδο, που το έμαθε 15 λεπτά μετά, ο Γιάννης Στουρνάρας, Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος καλεί αμέσως στο τηλέφωνο τον Μάριο Ντράγκι. “Εξεπλάγην μου λέει ο Ντράγκι αυτό είναι πάρα πολύ σοβαρό θέμα” και τότε ο Γιάννη Στουρνάρας αναλαμβάνει πρωτοβουλία. “Κάντο άμεσα, γιατί αυτή τη στιγμή αν αυτό το πράγμα διαδοθεί στην Ευρώπη θα είναι παρα πολυ τοξικό” ανταπαντά ο Μάριο Ντράγκι και αμέσως ο κ. Στουρνάρας τηλεφωνεί στον Αλέξη Τσίπρα και του μεταφέρει την ανησυχία μαζί με τον τηλεφωνικό αριθμό του κεντρικού Τραπεζίτη. Ο κ. Τσίπρας καλεί με τη σειρά του τον κ. Ντράγκι και τον διαβεβαιώνει ότι θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις και πως δεν θα ισχύσουν τα λεγόμενα του κ. Βαρουφάκη, ενώ ο Γερούν Ντάισελμπλουμ αποχωρούσε απογοητευμένος από την Αθήνα.

Στο δρόμο της επιστροφής, δεν ήταν αρκετά έξυπνος και οξυδερκής εκτίμησε ο τότε Πρόεδρος του Eurogroup για τον Έλληνα ΥΠΟΙΚ, συμπεραίνοντας πως “με αυτόν τον τύπο αποκλείεται να βρούμε λύση”.