Διανοούμενοι και κροίσοι στην Ταγγέρη του Μαρόκου: Η χρυσή εποχή της, η αντισυμβατική ελίτη και το σταυροδρόμι πολιτισμών

Η μόνη πόλη της αφρικανικής ηπείρου όπου μπορείς να κολυμπήσεις στη Μεσόγειο και στον Ατλαντικό μέσα στην ίδια μέρα και που, όπως έλεγε ο Τρούμαν Καπότε, «δεν τη μετράει ο χρόνος».

Εκεί μας μεταφέρει το νέο άλμπουμ «Tangier Tangerine» των εκδόσεων Assouline: η Ταγγέρη, στα τέλη των 40s και μέχρι τα μέσα των 60s, δεν ήταν απλώς μια πόλη στην άκρη του Μαρόκου, ήταν ένας θύλακας ελευθερίας, χωρίς φόρους, χωρίς αυστηρούς νόμους, με καθεστώς Διεθνούς Ζώνης, που τη διοικούσαν από κοινού ευρωπαϊκές δυνάμεις. 

Αυτό το ιδιόρρυθμο νομικό καθεστώς τη μετέτρεψε σε καταφύγιο όσων ήθελαν να ξεφύγουν από τις συμβάσεις της εποχής, καλλιτέχνες, εκκεντρικούς πλούσιους, κατασκόπους και ονειροπόλους.

Κανείς δεν ταυτίζεται με τη χρυσή εποχή της Ταγγέρης περισσότερο από τον Αμερικανό συνθέτη και συγγραφέα Πολ Μπόουλς, που εγκαταστάθηκε εκεί το 1947 και έμεινε σχεδόν μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1999. Στα μυθιστορήματά του, όπως το περίφημο «Τσάι στη Σαχάρα», μετέφερε στο χαρτί την αίσθηση αποξένωσης και γοητείας που ένιωθαν οι ξένοι στη Βόρεια Αφρική.

Η σύζυγός του Τζέιν Μπόουλς, επίσης συγγραφέας, ήταν κι εκείνη μία από τις εξέχουσες παρουσίες στους κύκλους της πόλης. Γύρω τους συγκεντρώθηκε μια ολόκληρη φουρνιά της Beat Generation.

Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ έγραψε μεγάλο μέρος του «Γυμνού Γεύματος» στο ξενοδοχείο «Villa Muniria», σε ένα δωμάτιο που σήμερα αποτελεί σχεδόν τόπο προσκυνήματος για λάτρεις της μπιτ λογοτεχνίας. Εκεί τον επισκέφθηκαν ο Αλεν Γκίνσμπεργκ και ο Τζακ Κέρουακ, βοηθώντας τον να οργανώσει τα χειρόγραφά του. Ο Γάλλος συγγραφέας Ζαν Ζενέ πέρασε επίσης μεγάλα διαστήματα στην πόλη, γοητευμένος από τη ζωή στις φτωχογειτονιές και τα λιμάνια της.

Αν υπάρχει ένα σημείο που να συμπυκνώνει το πνεύμα της εποχής, αυτό είναι το «Café Hafa», ένα απλό καφενείο χτισμένο το 1921 σε βράχους πάνω από τον Ατλαντικό. Ο Πολ Μπόουλς το επισκεπτόταν σχεδόν καθημερινά, πίνοντας τσάι με δυόσμο και ατενίζοντας το Στενό του Γιβραλτάρ. Δεκαετίες αργότερα, οι Rolling Stones θα κάθονταν στα ίδια χαμηλά τραπεζάκια, απολαμβάνοντας την ίδια θέα.

Η μουσική σύνδεση της Ταγγέρης με τη ροκ έχει ιδιαίτερη ιστορία. Ο Μπράιαν Τζόουνς, ιδρυτικό μέλος των Rolling Stones, ταξίδεψε στα χωριά της περιοχής το 1968 για να ηχογραφήσει τους παραδοσιακούς Master Musicians of Joujouka, μια δουλειά που το 1971 κυκλοφόρησε ως άλμπουμ («Brian Jones Presents the Pipes of Pan at Joujouka») και επηρέασε γενιές μουσικών.

Ο Μικ Τζάγκερ και ο Κιθ Ρίτσαρντς επισκέπτονταν επίσης συχνά την πόλη εκείνα τα χρόνια.

Ωστόσο, καμία αναφορά στο λαμπερό τζετ σετ της Ταγγέρης δεν είναι πλήρης χωρίς τη Μπάρμπαρα Χάτον, κληρονόμο της αυτοκρατορίας Woolworth. Το 1954 αγόρασε ένα παλάτι στη Μεδίνα, το Sidi Hosni, όπου διοργάνωνε πάρτυ θρυλικά για την πολυτέλειά τους: καμήλες φορτωμένες με σαμπάνια που περνούσαν μπροστά από τους καλεσμένους, ορχήστρες που έπαιζαν μέχρι το ξημέρωμα, οι πύλες της πόλης φάρδυναν, λέγεται, ώστε να περάσει η θηριώδης, κατά παραγγελία κατασκευασμένη Rolls Royce της Χάτον.

Λέγεται επίσης ότι σε ένα από τα πιο περιβόητα καλέσματά της, το 1957, ολόκληρη η παλιά πόλη φωτίστηκε με χιλιάδες κεριά και λάμπες πετρελαίου για να υποδεχτεί τους καλεσμένους της. Δύο ξενοδοχεία λειτούργησαν ως σκηνικό της εποχής.

Το «El Minzah», χτισμένο το 1930, φιλοξένησε προσωπικότητες όπως ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και η Ρίτα Χέιγουορθ, ενώ το ιστορικό «Hotel Continental», το παλαιότερο της Μεδίνα, εμφανίστηκε και στην ταινία του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι «Τσάι στη Σαχάρα» (1990), βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Μπόουλς. Στα μπαρ εκείνων των ξενοδοχείων, διπλωμάτες, κατάσκοποι και συγγραφείς αντάλλασσαν ιστορίες μέχρι αργά.

Ο Τρούμαν Καπότε είχε αρνηθεί πεισματικά να φύγει από την παραλία παρά τη ζέστη, λέγοντας ότι δεν είχε ταξιδέψει τόσο μακριά για να κάθεται σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου. Ο Μπόουλς, από την πλευρά του, ήταν γνωστός για τις βραδιές όπου μαγνητοφωνούσε ντόπιους αφηγητές και μουσικούς, δημιουργώντας ένα από τα σημαντικότερα αρχεία παραδοσιακής μαροκινής μουσικής μέχρι σήμερα.

Και ο Αριστοτέλης Ωνάσης συνδέεται με την Ταγγέρη, καθώς υπήρξε μέλος του διεθνούς τζετ σετ που σύχναζε στις επαύλεις της τη δεκαετία του ’50, ανάμεσά τους και οι Σούζαν Σόνταγκ, Τενεσί Ουίλιαμς, Σάμιουελ Μπέκετ, Φράνσις Μπέικον. Η Ταγγέρη συμβόλιζε και συμβολίζει για όλους την ελευθερία, που τελικά πάντα θα ελκύει όσους είναι αποφασισμένοι να τη ζήσουν ◆


Φωτογραφίες: Jack Birns/The LIFE Picture Collection/Shutterstock, Noahedits/Wikimedia Commons, Ana Lui, Sergio Villalba, Laurence Benaïm, Julie Chazelle, Terence Spencer/Popperfoto/Getty Images