Του πήραν το διαβατήριο, δούλευε χωρίς μισθό και ζούσε σε δωμάτιο που έμπαζε νερά: Συνθήκες σύγχρονης δουλείας σε κτηνοτροφική μονάδα στην Κύπρο

Αλεύρι, τσάι, ζάχαρη και λάδι. Αυτά είναι τα τρόφιμα που αναφέρει η Europol στην περιγραφή των συνθηκών κάτω από τις οποίες ζούσε ένας αλλοδαπός εργαζόμενος σε κυπριακή κτηνοτροφική μονάδα. Δούλευε δέκα ώρες την ημέρα, δεν πληρωνόταν, δεν είχε ημέρες ανάπαυσης και το διαβατήριό του είχε κατακρατηθεί από τον εργοδότη του. Το δωμάτιο στο οποίο κοιμόταν έμπαζε νερά, η τουαλέτα βρισκόταν σε εξωτερικό χώρο και για την προσωπική του καθαριότητα υπήρχε μόνο κρύο νερό.

Δεν πρόκειται για καταγγελία που κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ούτε για ανεπιβεβαίωτη μαρτυρία. Οι πληροφορίες περιλαμβάνονται στην επίσημη ανακοίνωση της Europol, που δημοσιεύθηκε χθες, μετά την ολοκλήρωση μεγάλης ευρωπαϊκής επιχείρησης για την καταπολέμηση της εργασιακής εκμετάλλευσης.

Η υπόθεση αφορά την Κύπρο και περιγράφεται από την ευρωπαϊκή αστυνομική υπηρεσία ως ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά περιστατικά που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της επιχείρησης.

Η κυπριακή αστυνομία στο δελτίο τύπου που εξέδωσε περιορίζεται μόνο σε αριθμούς, χωρίς καμία αναφορά σε αυτή την συγκλονιστική υπόθεση. Δεν έχει γίνει γνωστό για πόσο καιρό εργαζόταν ο συγκεκριμένος άνθρωπος κάτω από αυτές τις συνθήκες, πώς μπορούσε να λειτουργεί μια κτηνοτροφική μονάδα χωρίς να έχουν εντοπιστεί νωρίτερα τα προβλήματα και κυρίως, πόσοι άλλοι αλλοδαποί εργαζόμενοι στην Κύπρο μπορεί να αντιμετωπίζουν παρόμοιες καταστάσεις χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν βοήθεια;

Του πήραν το διαβατήριο

Σύμφωνα με την ανακοίνωσή της Europol, ο αλλοδαπός υποχρεωνόταν να εργάζεται δέκα ώρες καθημερινά, χωρίς αμοιβή και χωρίς ημέρες ξεκούρασης.

Επίσης, ο εργοδότης του, είχε πάρει το διαβατήριό του αλλοδαπού περιορίζοντας τη δυνατότητα του να φύγει από τη «φυλακή» στην οποία αναγκαζόταν να ζει.

Για έναν εργαζόμενο που βρίσκεται σε ξένη χώρα, η απώλεια ελέγχου του διαβατηρίου του μετατρέπεται σε μέσο εξαναγκασμού και εκβιασμού. Περιορίζει την πρακτική δυνατότητα μετακίνησης, δυσκολεύει την αναζήτηση άλλης εργασίας και δημιουργεί φόβο για ενδεχόμενες συνέπειες από την αστυνομία. Παρόμοιες μεθόδους, στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, χρησιμοποιούσαν οι σωματέμποροι που εκμεταλλεύονταν νεαρές αλλοδαπές γυναίκες στη Κύπρο, εξαναγκάζοντας τες να προσφέρουν σεξουαλικής φύσεως υπηρεσίες.

Όταν σε αυτή την κατάσταση προστίθενται η μη καταβολή μισθού, η εξαντλητική εργασία και η εξάρτηση από εκείνον που παρέχει στέγη και τροφή, ο εργαζόμενος μπορεί να βρεθεί ουσιαστικά παγιδευμένος.

Το δωμάτιο, η τουαλέτα και το φαγητό

Η περιγραφή των συνθηκών διαβίωσης είναι ίσως το πιο αποκαλυπτικό μέρος της ανακοίνωσης της Europol.

Ο αλλοδαπός διέμενε σε δωμάτιο που έσταζε από την υγρασία, η τουαλέτα βρισκόταν σε εξωτερικό χώρο και υπήρχε πρόσβαση μόνο σε κρύο νερό.

Για τη διατροφή του, η Europol αναφέρει πως του δινόταν μόνο αλεύρι, τσάι, ζάχαρη και λάδι, χαρακτηρίζοντας την τροφή ανεπαρκή.

Η υπηρεσία δημοσιοποίησε επίσης δύο πραγματικές φωτογραφίες, μία από τον εξωτερικό και μία από τον εσωτερικό χώρο στον οποίο διέμενε ο αλλοδαπός.

Οι φωτογραφίες, φανερώνουν την αθλιότητα των συνθηκών διαβίωσης του αλλοδαπού, χωρίς να χρειάζονται αναπαραστάσεις ή σκηνοθετημένες εικόνες για τη δυστυχία στην οποία υποχρεώνονται να ζουν άνθρωποι από τρίτες χώρες που αναζητούν εργασία στην Κύπρο.

Για έναν εργαζόμενο, η στέγη, η τροφή, το πόσιμο νερό και η προσωπική υγιεινή αποτελούν στοιχειώδεις ανάγκες και όταν ο εργοδότης ελέγχει και αυτές τις ανάγκες, η εξάρτηση αποκτά πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις από μια συνηθισμένη εργασιακή διαφορά.

Ούτε λέξη από την κυπριακή αστυνομία

Το χθεσινό δελτίο τύπου της Κυπριακής Αστυνομίας, παρουσιάζει κυρίως τα αριθμητικά αποτελέσματα της επιχείρησης.

Ανέφερε πως από τις 14 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι σε 12 υποστατικά στις επαρχίες Λευκωσίας και Λάρνακας.

Οι έλεγχοι κάλυψαν αγροτικές εγκαταστάσεις, κτηνοτροφικές μονάδες, εστιατόρια και ιδιωτικές επιχειρήσεις σε βιομηχανικές περιοχές.

Συνολικά ελέγχθηκαν 83 πρόσωπα διαφόρων εθνικοτήτων. Ένα αναγνωρίστηκε ως θύμα εμπορίας ανθρώπων με σκοπό την εργασιακή εκμετάλλευση. Μόνο αυτό και τίποτα άλλο.

Παράλληλα, εντοπίστηκαν παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας που αφορούσαν 19 εργαζομένους και τρεις εργοδότες. Το αρμόδιο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας προχώρησε σε σχετικές καταγγελίες.

Τρία ακόμη πρόσωπα συνελήφθησαν για παράνομη παραμονή στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν το Γραφείο Καταπολέμησης Εμπορίας Προσώπων, η Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης, τοπικοί αστυνομικοί σταθμοί και το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας.

Στο δελτίο τύπου του Αρχηγείου της κυπριακής Αστυνομίας, δεν περιλαμβάνονται οι λεπτομέρειες που έδωσε η Europol για τον συγκεκριμένο αλλοδαπό, ούτε αποκαλύπτεται η κτηνοτροφική μονάδα και αν ο εργοδότης συνελήφθη ή του απαγγέλθηκαν κατηγορίες.

Είχε χτυπήσει καμπανάκι η GRETA

Η κατάσταση που επικρατεί στη Κύπρο δεν ήταν άγνωστη στις ευρωπαϊκές αρχές.

Τον Απρίλιο του 2025, η ομάδα εμπειρογνωμόνων GRETA του Συμβουλίου της Ευρώπης δημοσίευσε έκθεση για την Κύπρο, επισημαίνοντας σοβαρές αδυναμίες στην προστασία εργαζομένων από τρίτες χώρες.

Οι εμπειρογνώμονες ανέφεραν ότι εργαζόμενοι από χώρες της Αφρικής και της Ασίας αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο εργασιακής εκμετάλλευσης, ιδιαίτερα στον γεωργικό τομέα.

Ένα βασικό πρόβλημα είναι η σύνδεση της άδειας εργασίας με συγκεκριμένη απασχόληση και εργοδότη. Η αλλαγή εργοδότη υπόκειται σε περιορισμούς και εγκρίσεις, γεγονός που μπορεί να αποθαρρύνει την αποχώρηση από ένα κακοποιητικό εργασιακό περιβάλλον.

Η GRETA επισήμανε επίσης ότι κατηγορίες εργαζομένων τρίτων χωρών εξαιρούνταν από το καθεστώς του κατώτατου μισθού, γεγονός που μεγιστοποιούσε την οικονομική τους ευαλωτότητα.

Η έκθεση αναγνώρισε βελτιώσεις στους μηχανισμούς καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων, αλλά κατέγραψε καθυστερήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις έφταναν τους έξι μήνες μέχρι την επίσημη αναγνώριση ενός θύματος.

Για έναν άνθρωπο χωρίς εισόδημα, ασφαλή κατοικία και δυνατότητα ανεξάρτητης διαβίωσης, μια τέτοια καθυστέρηση είναι εξοντωτική και ισοδυναμεί με εκβιασμό από το ίδιο το κράτος.

Διαπιστώσεις και από το State Department

Παρόμοιες διαπιστώσεις περιλαμβάνονται στην έκθεση του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών για την εμπορία ανθρώπων του 2025.

Η Κυπριακή Δημοκρατία κατατάχθηκε στην υψηλότερη κατηγορία, Tier 1, επειδή θεωρήθηκε ότι πληρούσε τα ελάχιστα πρότυπα καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων.

Η ίδια έκθεση, όμως, ανέδειξε σοβαρά προβλήματα.

Το 2024 αναγνωρίστηκαν στην Κύπρο 11 θύματα εμπορίας ανθρώπων, έναντι 31 το 2023. Από τα 11, τα 7 αφορούσαν εργασιακή εκμετάλλευση.

Η μείωση των αναγνωρισμένων θυμάτων δεν αποδεικνύει αναγκαστικά ότι μειώθηκε η πραγματική έκταση του εγκλήματος.

Το State Department αναφέρθηκε σε περιπτώσεις εργαζομένων που είχαν έρθει στην Κύπρο με υποσχέσεις απασχόλησης και στη συνέχεια βρέθηκαν αντιμέτωποι με παρακράτηση μισθών, χρέη και κατακράτηση των εγγράφων τους.

Ειδική αναφορά γινόταν στη γεωργία, όπου είχαν εντοπιστεί ευάλωτοι αλλοδαποί εργαζόμενοι.

Οι αμερικανικές επισημάνσεις παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες με όσα καταγράφει τώρα η Europol στην κυπριακή κτηνοτροφική μονάδα.

Και προειδοποίηση από την Κομισιόν

Στις 25 Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την έναρξη διαδικασίας επί παραβάσει εναντίον 20 κρατών μελών, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, επειδή δεν είχαν κοινοποιήσει πλήρη μέτρα ενσωμάτωσης της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής οδηγίας για την εμπορία ανθρώπων.

Η οδηγία 2024/1712 ενισχύει το πλαίσιο πρόληψης, δίωξης και προστασίας των θυμάτων.

Η Κύπρος είχε ήδη τροποποιήσει τον σχετικό εθνικό νόμο τον Απρίλιο του 2026. Ωστόσο, σύμφωνα με την Επιτροπή, μέχρι τον Σεπτέμβριο δεν είχε ολοκληρωθεί η κοινοποίηση των αναγκαίων μέτρων πλήρους εναρμόνισης.

Αυτό δεν ισοδυναμεί με δικαστική καταδίκη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αποτελεί όμως πρόσθετη ένδειξη ότι το θεσμικό πλαίσιο εξακολουθεί να χρειάζεται βελτιώσεις.

Στις 16 Οκτωβρίου η Κομισιόν παρουσίασε νέα ευρωπαϊκή στρατηγική, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία της Αστυνομίας με τους επιθεωρητές εργασίας και στον έγκαιρο εντοπισμό των θυμάτων.