Παγκόσμια κατάταξη πανεπιστημίων 2027: Η Οξφόρδη στην κορυφή για 11η χρονιά, η Ασία ανεβαίνει - Πού βρίσκεται η Ελλάδα

Στη δημοσιότητα έδωσε η Times Higher Education την παγκόσμια κατάταξη των πανεπιστημίων για το 2027, καταγράφοντας έναν ακαδημαϊκό χάρτη, που εξακολουθεί να κυριαρχείται από τα μεγάλα πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά ταυτόχρονα παρουσιάζει σαφείς ενδείξεις αλλαγής ισορροπιών.

Στην κορυφή παραμένει για 11η συνεχόμενη χρονιά το University of Oxford, διατηρώντας την πρώτη θέση, αυτή τη φορά όμως με εξαιρετικά μικρή διαφορά - μόλις 0,1 μονάδα - από το δεύτερο Massachusetts Institute of Technology (MIT).

Στην τρίτη θέση βρίσκονται από κοινού το Princeton University και το Stanford University.

Δείτε την παγκόσμια κατάταξη των πανεπιστημίων για το 2027, εδώ. 

Το University of Cambridge υποχωρεί στην πέμπτη θέση, ενώ ακολουθούν το Harvard στην έκτη, το California Institute of Technology στην έβδομη, το Imperial College London στην όγδοη και τα University of California, Berkeley και Yale, που μοιράζονται την ένατη θέση.

Η Ασία περνά μπροστά από την ηπειρωτική Ευρώπη

Το σημαντικότερο ίσως εύρημα της φετινής κατάταξης δεν αφορά την κορυφή, αλλά τη μεταβολή των συσχετισμών. Το κινεζικό Tsinghua University ανεβαίνει στην 11η θέση παγκοσμίως, ξεπερνώντας το ETH Zurich και καταλαμβάνοντας πλέον τη θέση του υψηλότερα καταταγμένου πανεπιστημίου της Ασίας.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι το Tsinghua είχε παραμείνει στην 12η θέση για τρία συνεχόμενα χρόνια. Την ίδια στιγμή, το Peking University βρίσκεται στη 13η θέση, ενώ το National University of Singapore ανεβαίνει στη 15η. Για πρώτη φορά, δηλαδή, τρία ασιατικά πανεπιστήμια βρίσκονται μέσα στις 15 κορυφαίες θέσεις του κόσμου.

Όπως προκύπτει, η Ασία εμφανίζεται πλέον ισχυρότερη από την ηπειρωτική Ευρώπη ως προς την παρουσία της στις κορυφαίες θέσεις της παγκόσμιας κατάταξης. Η εξέλιξη συνδέεται με τη σημαντική επένδυση αρκετών ασιατικών χωρών στην έρευνα, την προσέλκυση διεθνούς ακαδημαϊκού προσωπικού και φοιτητών και τη διεύρυνση της διεθνούς παρουσίας των ιδρυμάτων τους. Η Κίνα, ειδικότερα, διαθέτει πλέον 17 πανεπιστήμια στην πρώτη 200άδα, έναντι 13 στην προηγούμενη κατάταξη. Στις ΗΠΑ βρίσκονται 53 πανεπιστήμια στο top 200 και στο Ηνωμένο Βασίλειο 25. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια ευρύτερη αλλαγή καθώς η παλιά κυριαρχία των παραδοσιακών δυτικών ακαδημαϊκών κέντρων μπορεί να μην έχει ανατραπεί, ωστόσο αμφισβητείται ολοένα περισσότερο από τα μεγάλα πανεπιστήμια της Ασίας.

Τα κριτήρια αξιολόγησης της Times Higher Education

Η φετινή έκδοση για την κατάταξη της THE χρησιμοποιεί 17 επιμέρους δείκτες επίδοσης, οι οποίοι οργανώνονται σε πέντε βασικούς πυλώνες: διδασκαλία και μαθησιακό περιβάλλον, ερευνητικό περιβάλλον, ποιότητα έρευνας, διεθνής προοπτική και industry/σύνδεση με τη βιομηχανία και μεταφορά γνώσης. Η ποιότητα της έρευνας μάλιστα έχει 30% του συνολικού βάρους, ενώ η διδασκαλία 29,5%, το ερευνητικό περιβάλλον 29%, η διεθνής προοπτική 7,5% και το industry 4%.

Τα ανωτέρω, έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ανάγνωση των ελληνικών αποτελεσμάτων. Ένα πανεπιστήμιο μπορεί, για παράδειγμα, να εμφανίζει ισχυρές επιδόσεις στην ποιότητα της έρευνας ή στη σύνδεση με τη βιομηχανία, αλλά να υποχωρεί συνολικά εξαιτίας χαμηλότερων επιδόσεων στη διεθνοποίηση ή στο ερευνητικό περιβάλλον. Επομένως, η θέση ενός ιδρύματος στον πίνακα δεν αποτελεί από μόνη της πλήρη αποτίμηση της ποιότητας της εκπαίδευσης, που παρέχει.

Τα ελληνικά πανεπιστήμια στην παγκόσμια κατάταξη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρουσία των ελληνικών ΑΕΙ στην έκδοση του 2027. Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) βρίσκεται στην πρώτη θέση μεταξύ των ελληνικών πανεπιστημίων, καταλαμβάνοντας την κατηγορία 451–500 παγκοσμίως. Στην ευρωπαϊκή κατάταξη βρίσκεται στην αντίστοιχη θέση 188.

Η συνολική του επίδοση είναι 47,4–48,7 μονάδες. Ιδιαίτερα υψηλή είναι η επίδοσή του στον δείκτη Industry, όπου συγκεντρώνει 91,4 μονάδες, ενώ η επίδοσή του στην ποιότητα της έρευνας φθάνει τις 77,7 μονάδες. Η διεθνής του προοπτική αποτιμάται στις 54,8 μονάδες. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το ΕΚΠΑ βρίσκεται πλέον στην ίδια παγκόσμια ζώνη με σημαντικά ευρωπαϊκά πανεπιστήμια και διατηρεί ισχυρό αποτύπωμα σε επιμέρους δείκτες.

Ακολουθεί το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το οποίο κατατάσσεται στην κατηγορία 801–1000 παγκοσμίως. Στην ευρωπαϊκή κατάταξη βρίσκεται στην κατηγορία 309. Η συνολική του επίδοση είναι 36,4–40,1 μονάδες, ενώ εμφανίζει 62,3 στην ποιότητα της έρευνας και 64 στον δείκτη Industry.

Στην ίδια ζώνη 801–1000 βρίσκεται και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ένα ιδιαίτερα σημαντικό αποτέλεσμα καθώς πρόκειται για ένα εξειδικευμένο τεχνολογικό και ερευνητικό Ίδρυμα. Στα διαθέσιμα στοιχεία της THE, το ΕΜΠ εμφανίζει ιδιαίτερα αξιόλογη επίδοση στη διδασκαλία, με 34 μονάδες, ενώ η ποιότητα της έρευνας αποτιμάται στις 55 μονάδες και ο δείκτης Industry, που αφορά στη σύνδεση με τη βιομηχανία και τη μεταφορά γνώσης, είναι στις 64,1.

Το Πανεπιστήμιο Κρήτης κατατάσσεται στην κατηγορία 701–800 παγκοσμίως, καταγράφοντας καλύτερη θέση από αρκετά μεγαλύτερα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Η ποιότητα της έρευνας αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα στοιχεία του προφίλ του με επίδοση 68,5 ενώ ο δείκτης Industry φθάνει το 57,4. Η συνολική βαθμολογία του βρίσκεται στο εύρος 40,2–42,3.

Πέρα από τα τέσσερα μεγαλύτερα ονόματα, στην κατηγορία 1001–1200 βρίσκονται το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου ξεχωρίζει ιδιαίτερα στον δείκτη Industry, όπου συγκεντρώνει 81 μονάδες, μία από τις υψηλότερες επιδόσεις μεταξύ των ελληνικών ΑΕΙ. Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας έχει επίδοση 72,8 στην ποιότητα της έρευνας.

Το Πανεπιστήμιο Πειραιώς κατατάσσεται επίσης στην κατηγορία 1001–1200 και παρουσιάζει μία από τις ισχυρότερες ελληνικές επιδόσεις στον δείκτη Industry, με 87,2 μονάδες, γεγονός αξιοπρόσεκτο καθώς ο συγκεκριμένος δείκτης αποτυπώνει τη σύνδεση του πανεπιστημίου με την παραγωγή, τη μεταφορά γνώσης και τη σχετική δραστηριότητα.

Στην κατηγορία 1201–1400 κατατάσσονται το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Ειδικότερα, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών εμφανίζει επίδοση 64,5 στον δείκτη Industry, ενώ το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης φθάνει το 57,6 στην ποιότητα της έρευνας. Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων καταγράφει 49,5 στον ίδιο δείκτη και το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 52,8.

Στην κατηγορία 1401–1600 βρίσκεται το Πολυτεχνείο Κρήτης, με συνολική επίδοση 27,3–30,4. Η ποιότητα της έρευνας αποτιμάται στις 46,5 μονάδες και ο δείκτης Industry στις 45,2. Στην ίδια ζώνη, το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, με συνολική επίδοση 27,3–30,4. Η ποιότητα της έρευνάς του αποτιμάται στις 50,4 μονάδες.

Στην κατηγορία 1601–1800 βρίσκονται το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Μάλιστα, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζει επίδοση 54,5 στην ποιότητα της έρευνας, ενώ το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος φθάνει το 52,1.

Στην κατηγορία 1801–2000 εμφανίζονται το Ιόνιο Πανεπιστήμιο με συνολική επίδοση 20,4–24,1, ενώ το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου βρίσκεται στην ίδια ζώνη και καταγράφει 35,2 στην ποιότητα της έρευνας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, το οποίο βρίσκεται στην κατηγορία 651–700, δηλαδή αρκετά υψηλότερα από πολλά μεγαλύτερα ευρωπαϊκά ιδρύματα ενώ έχει εξαιρετικά υψηλό δείκτη στην ποιότητα της έρευνας: 79,9. Ο δείκτης Industry διαμορφώνεται στο 54,8. Η συνολική βαθμολογία του βρίσκεται στο εύρος 42,4–43,3.

Τα σημαντικότερα ελληνικά ευρήματα με μια ματιά

Τί σημαίνει η αξιολόγηση για τα ελληνικά πανεπιστήμια

Τα ελληνικά πανεπιστήμια έχουν παρουσία σε αρκετές διαφορετικές ζώνες της παγκόσμιας κατάταξης, με το ΕΚΠΑ να αποτελεί την υψηλότερα καταταγμένη ελληνική παρουσία. Θα πρέπει να αναφερθεί, ότι η ελληνική ακαδημαϊκή εικόνα δεν εξαντλείται στα δύο μεγαλύτερα πολυθεματικά πανεπιστήμια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Πανεπιστήμια μικρότερου μεγέθους, όπως το Χαροκόπειο και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, εμφανίζουν αξιοσημείωτες επιδόσεις, ιδιαίτερα σε δείκτες, που σχετίζονται με την έρευνα.

Εξίσου σημαντικό είναι, ότι η διεθνής διάσταση εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για αρκετά ελληνικά Ιδρύματα. Η φετινή κατάταξη αναδεικνύει ακριβώς πόσο σημαντική γίνεται η προσέλκυση διεθνών φοιτητών και ερευνητών, οι διεθνείς συνεργασίες, οι κοινές δημοσιεύσεις και η σύνδεση της έρευνας με την οικονομία.

Αυτό αποτελεί και το σημαντικότερο εύρημα της κατάταξης για την Ελλάδα, αφού όπως προκύπτει, τα ελληνικά πανεπιστήμια μπορεί να διαθέτουν εξαιρετικές ερευνητικές επιδόσεις, αλλά δυσκολεύονται να μετατρέψουν αυτά τα πλεονεκτήματα σε υψηλότερη συνολική διεθνή κατάταξη. Η THE δεν μετρά μόνο τις δημοσιεύσεις ή τις ετεροαναφορές.

Η THE αναγνωρίζει πλέον ότι η διεθνοποίηση είναι κρίσιμη για την ανταγωνιστικότητα των πανεπιστημίων, ενώ σε πρόσφατη ανάλυσή της έχει χαρακτηρίσει την Ελλάδα πιθανό ανερχόμενο προορισμό για διεθνείς φοιτητές, λόγω των αγγλόφωνων προγραμμάτων, της νέας νομοθεσίας και της γενικότερης μεταβολής της παγκόσμιας κινητικότητας φοιτητών. Επομένως, αν και τα ελληνικά πανεπιστήμια διακρίνονται για την ισχυρή έρευνα, παραμένει ζητούμενο η διεθνής εξωστρέφεια.

Το γεγονός ότι η διεθνής παρουσία αποτελεί έναν από τους πέντε βασικούς άξονες της παγκόσμιας κατάταξης καθιστά την παράμετρο αυτή ακόμη πιο κρίσιμη αφού η επόμενη πρόκληση δεν είναι απλώς να υπάρχουν περισσότερα ελληνικά πανεπιστήμια στις διεθνείς κατατάξεις αλλά να βελτιώσουν μετρήσιμα το ερευνητικό τους αποτύπωμα, να προσελκύσουν περισσότερους διεθνείς φοιτητές και ερευνητές και να μετατρέψουν την ακαδημαϊκή τους παραγωγή σε διεθνή επιρροή.