Έχασε το διαζύγιο, αλλά όχι το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια: Αποζημίωση σε γυναίκα για ύβρεις και απειλές από πρώην σύζυγο

Η αντισυζυγική συμπεριφορά τόσο προ όσο και μετά την έκδοση του διαζυγίου, όπως είναι οι απαξιωτικές και υβριστικές εκφράσεις, οι απειλές, οι βιαιοπραγίες, η ψυχολογική και σωματική απομάκρυνση κ.ο.κ., γεννούν δικαίωμα καταβολής αποζημίωσης για ηθική βλάβη λόγω προσβολής της προσωπικότητας της πρώην συζύγου, ανεξάρτητα από το αν το διαζύγιο εκδόθηκε σε βάρος της, σύμφωνα με τον Αρειο Πάγο, ο οποίος ανέτρεψε αντίθετη απόφαση του Εφετείου.

Οι εντάσεις

Παντρεύτηκαν το 2001 και απέκτησαν τρία παιδιά. Επειτα από 20 χρόνια γάμου, τον Νοέμβριο του 2021, ο σύζυγος της καταλόγισε ότι «συνδέεται ερωτικά σε μόνιμη βάση με τρίτο πρόσωπο», με το οποίο όμως σύμφωνα με εκείνη διατηρούσε «απλώς φιλική σχέση». Από τότε και μέχρι που έφυγε ο σύζυγος από το σπίτι όπου διέμεναν, άρχισαν οι διαπληκτισμοί.

Πάντως, το διαζύγιο εκδόθηκε «λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσεώς τους από λόγους που αφορούσαν αποκλειστικά το πρόσωπο της πρώην συζύγου». Συγκεκριμένα, κρίθηκε ότι «από τα αποδειχθέντα και παρατιθέμενα πραγματικά περιστατικά, οι μεταξύ των διαδίκων σχέσεις έχουν κλονισθεί τόσο ισχυρά, από λόγους που αφορούν στο πρόσωπο της πρώην συζύγου».

Ο σύζυγος «απηύθυνε ποικίλους υποτιμητικούς, εξυβριστικούς και απειλητικούς χαρακτηρισμούς και εκφράσεις, όπως “είσαι ένα τιποτένιο γύναιο με μυαλό κότας”, “κανόνισε να κουνηθείς και θα δεις τι έχει να γίνει”, “θα δεις τι θα πάθεις, θα σε διαλύσω, θα γεράσεις στα δικαστήρια”, “είσαι χύμα”, “δεν έχεις πρόγραμμα στη ζωή σου”» κ.ά.

Μάλιστα, σε άλλη χρονική στιγμή, ενώπιον των παιδιών τους, ο σύζυγος απηύθυνε προς εκείνη υποτιμητικές εκφράσεις, όπως «αυτό είναι το επίπεδό σου, λυπάμαι και μετάνιωσα που σε παντρεύτηκα, κυρά μου», «ανάξια, τα καταστρέφεις όλα», «αμόρφωτη», «βλήμα», «σκάσε», «ανίκανη», «άντε γ... μωρή σαλταρισμένη!», «μοιχαλίδα ελευθερίων ηθών» κ.λπ.

Από τα δικαστήρια η σύζυγος ζήτησε να της αναγνωριστεί η καταβολή αποζημίωσης χρηματικής ικανοποίησης 60.000 ευρώ για τη συμπεριφορά του πρώην συζύγου της. Και αυτό γιατί, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, την εξύβριζε και εκφραζόταν υποτιμητικά για το πρόσωπό της ενώπιον των παιδιών τους και τρίτων, κάτι που είναι προσβλητικό για την τιμή και την υπόληψή της, προκαλώντας παράλληλα σοβαρή προσβολή στην προσωπικότητά της, αλλά και βλάβη στην κοινωνική της παράσταση, όπως επίσης προσβάλλεται και η εικόνα της ως μητέρας.

Το Εφετείο απέρριψε ως αβάσιμη την αγωγή της καθώς η ίδια υποστήριξε ότι ο πρώην σύζυγός της «απομακρύνθηκε ψυχικά και σωματικά από την ίδια μετά τη γέννηση του τρίτου τέκνου τους λόγω της σχέσης του με θρησκευτική οργάνωση» και ότι «παρά την ασθένειά της, η οποία εκδηλώθηκε μετά τη γέννηση του τρίτου παιδιού τους, δεν της συμπαραστάθηκε, ενώ είχε πολλά νεύρα, με αποτέλεσμα να διαμαρτύρεται έντονα όταν επέστρεφε στο σπίτι από τη δουλειά, και ήταν τσιγγούνης».

Το Εφετείο επεσήμανε στην απόφασή του ότι η σύζυγος, ως ηθική βλάβη, για την οποία ζήτησε την αποκατάστασή της, «επικαλέστηκε αντισυζυγική συμπεριφορά, συνιστάμενη στην έλλειψη συμπαράστασης (ψυχολογικής στήριξης) του άνω συζύγου της, στην αντιμετώπιση της υγείας της, στην απομάκρυνσή του (ψυχολογική και σωματική) και σε κάποιες εκφράσεις απαξιωτικές σε βάρος της».

Επομένως, συνέχισαν οι εφέτες, η σύζυγος «την αξίωση της χρηματικής ικανοποίησης τη συνδέει μόνο με τα ανωτέρω παραπτώματα, τα οποία αποτελούν μεν κλονιστικά της έγγαμης σχέσης των διαδίκων γεγονότα, πλην δεν στοιχειοθετούν την αξίωση επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης και συγκεκριμένα δεν συνιστούν αδικοπραξία του συζύγου σε βάρος της, ούτε συγκροτούν περιστάσεις εξερχόμενες των συνήθων».

Ωστόσο, οι αρεοπαγίτες είχαν αντίθετη άποψη και ανέτρεψαν την εφετειακή απόφαση, υπογραμμίζοντας ότι το Εφετείο με το να κρίνει την αγωγή της πρώην συζύγου ως μη νόμιμη εσφαλμένα ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου σχετικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα και για τον λόγο αυτό παρέπεμψαν την υπόθεση στο Εφετείο για νέα νόμιμη κρίση.

Το Α1 Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου έκρινε ότι το αίτημα της πρώην συζύγου για την καταβολή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης την οποία υπέστη, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να πληγεί η τιμή και η υπόληψή της ως κοινωνικού ανθρώπου, είναι νόμιμο και στηρίζεται στις διατάξεις του Αστικού Κώδικα.

Το σκεπτικό

Σύμφωνα με τους αρεοπαγίτες, τα περιγραφόμενα περιστατικά «αποτελούν πράγματι αδικοπρακτική (ήτοι υπαίτια και παράνομη) συμπεριφορά, υπό τη μορφή της εξυβρίσεως, απειλής, δυσφήμησης (συκοφαντικής ή απλής), βιαιοπραγίας (απώθησης) και απόπειρας βιαιοπραγίας, με τη διατύπωση λέξεων και φράσεων που κατά την κοινή αντίληψη περιέχουν αμφισβήτηση της ηθικής και κοινωνικής αξίας της, περιφρόνηση για το πρόσωπό της από τον πρώην σύζυγο, ο οποίος φέρεται να γνωρίζει ότι με τις ενέργειές του αυτές προσβάλλεται η τιμή της πρώην συζύγου του και με υπαίτιους ισχυρισμούς (ψευδείς ή και αληθείς) δυσφημιστικού γεγονότος, το οποίο (δυσφημιστικό γεγονός) δύναται να βλάψει την τιμή και την υπόληψή της, με βιαιοπραγία και απόπειρα βιαιοπραγίας, με συνέπεια να συντρέχουν οι προϋποθέσεις και να γεννάται, κατ’ αρχήν, δικαίωμα καταβολής χρηματικού ποσού προς ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που φέρεται να υπέστη από την προσβολή της προσωπικότητάς της».

Δεν παραλείπουν οι αρεοπαγίτες να επισημάνουν ότι «η προσβολή της προσωπικότητας δημιουργείται και από ποινικά κολάσιμη πράξη, όπως συμβαίνει όταν το άτομο προσβάλλεται στην τιμή και την υπόληψή του με εξυβριστικές εκδηλώσεις ή με ισχυρισμούς δυσφημιστικούς ή πολύ περισσότερο συκοφαντικούς».

Φωτογραφία: EUROKINISSI