Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών στο protothema.gr: Γιατί 400 επιτυχόντες των Πανελλαδικών αρνήθηκαν να εγγραφούν στις Σχολές τους

Ένα ζήτημα που ξεπερνά τα όρια του Πανεπιστημίου Πατρών και αγγίζει συνολικά το μέλλον των περιφερειακών πανεπιστημίων ανέδειξε ο πρύτανης του ιδρύματος Χρήστος Μπούρας, με αφορμή το γεγονός ότι εκατοντάδες επιτυχόντες των Πανελλαδικών Εξετάσεων του 2026 δεν προχώρησαν τελικά στην εγγραφή τους. Σύμφωνα με τον κ.Μπούρα, περίπου 400 νέοι και νέες, παρότι πέτυχαν την εισαγωγή τους στο Πανεπιστήμιο Πατρών, δεν ολοκλήρωσαν τη διαδικασία εγγραφής. Σημειώνεται, ότι τα αναλυτικότερα στοιχεία, που έχουν δημοσιοποιηθεί κάνουν λόγο για 372 μη εγγραφές, ποσοστό περίπου 7,6% του συνόλου των επιτυχόντων του ιδρύματος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εμφανίζει το γεγονός ότι οι μη εγγραφές δεν περιορίζονται σε τμήματα με χαμηλότερη ζήτηση αλλά καταγράφονται και σε τμήματα, τα οποία παραδοσιακά συγκεντρώνουν υψηλό ενδιαφέρον, μεταξύ άλλων στην Ιατρική και στις πολυτεχνικές σχολές. Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία που δίνει ο Πρύτανης στο protothema.gr «Στην Ιατρική δεν εγγράφηκαν 9 φοιτητές, στους Μηχανολόγους 15, στους Ηλεκτρολόγους 14. Μεσοσταθμικά, γύρω στο 7,5%».

Το πραγματικό κόστος μιας θέσης στο πανεπιστήμιο

«Η περιοχή πρέπει να γίνει πολύ πιο φιλική στις νέες φοιτήτριες και στους νέους φοιτητές», αρχίζει να λέει ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών συνδέοντας την εικόνα αυτή, μεταξύ άλλων, με το κόστος που συνεπάγεται η φοίτηση μακριά από τον τόπο κατοικίας. Τί σημαίνει αυτό; «Τα ενοίκια πρέπει να προσαρμοστούν, το εισιτήριο πρέπει να μην είναι τόσο ακριβό, η εστίαση πρέπει να σχεδιάσει αυτό που κάνουν σε όλο τον κόσμο, φοιτητικό μενού - αυτά είναι όσα μπορούμε να κάνουμε εμείς ως περιοχή. Για παράδειγμα, σήμερα τα ενοίκια για φοιτητικά διαμερίσματα στην Πάτρα είναι πάνω από 500 ευρώ. Το συνολικό μηνιαίο κόστος διαβίωσης ενός φοιτητή μπορεί να προσεγγίσει τα 1000 ευρώ το μήνα».

Εξυπακούεται, πως το κόστος ζωής διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με το αν ένας φοιτητής μένει μόνος ή συγκατοικεί, αν έχει πρόσβαση σε εστία και δωρεάν σίτιση, πόσο συχνά μετακινείται και ποια είναι τα γενικότερα έξοδα της οικογένειάς του. Ωστόσο, η βασική παράμετρος είναι δύσκολο να αγνοηθεί: η εισαγωγή σε ένα περιφερειακό πανεπιστήμιο συνεπάγεται για πολλές οικογένειες ένα δεύτερο νοικοκυριό. Ενοίκιο, λογαριασμοί, διατροφή, μετακινήσεις, έξοδα καθημερινότητας και ταξίδια προς και από τον τόπο μόνιμης κατοικίας προστίθενται στο κόστος, που ήδη απαιτεί η φοίτηση.

Οι 900 θέσεις στέγασης και η φοιτητική μέριμνα

Το Πανεπιστήμιο Πατρών διαθέτει δομές φοιτητικής μέριμνας που περιλαμβάνουν στέγαση σε φοιτητικές εστίες ή μισθωμένες κλίνες, σίτιση, δυνατότητα χορήγησης στεγαστικού επιδόματος, καθώς και άλλες υπηρεσίες υποστήριξης,  οι οποίες ωστόσο δεν αρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες των πάνω από 30.000 φοιτητών του. 

Ο πρύτανης ανέφερε ότι το πανεπιστήμιο διαθέτει εστίες και ότι οι φοιτητές που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια μπορούν να στεγαστούν, ενώ παράλληλα υπάρχει δυνατότητα σίτισης: «Εμείς έχουμε 900 εστίες. Όποιος πληροί τα κριτήρια, θα πάρει δωμάτιο τον Οκτώβριο και κάρτα σίτισης. Η κάρτα είναι 3 ευρώ την ημέρα καλύπτοντας όλα τα γεύματα».

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι ακόμη και όταν υπάρχουν μέτρα στήριξης, αυτά δεν σημαίνει ότι εξαλείφουν το συνολικό κόστος της φοίτησης. Η πρόσβαση στην εστία προϋποθέτει συγκεκριμένα κριτήρια και διαθέσιμες θέσεις, ενώ το στεγαστικό επίδομα καλύπτει μέρος και όχι το σύνολο της δαπάνης.

Ακριβώς γι’ αυτό ο Χρήστος Μπούρας υποστηρίζει ότι η Πάτρα, ως πανεπιστημιούπολη, χρειάζεται να γίνει περισσότερο «φιλική» προς τους φοιτητές, όχι μόνο μέσω του ίδιου του πανεπιστημίου αλλά και μέσω της πόλης: από τα ενοίκια και τις συγκοινωνίες έως την εστίαση και τις υπηρεσίες που απευθύνονται στη φοιτητική κοινότητα.

Η ίδια η Πολιτεία έχει αναγνωρίσει τη στεγαστική πίεση ως βασικό ζήτημα φοιτητικής μέριμνας. Για το 2026 προβλέπεται χρηματοδότηση 90 εκατ. ευρώ για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, ενώ έχει ανακοινωθεί πρόγραμμα δημιουργίας περίπου 8.600 νέων κλινών μέσω ΣΔΙΤ και αναβάθμισης υφιστάμενων εστιών.

Από τα «κενά» στα τμήματα χαμηλής ζήτησης στις απώλειες υψηλής ζήτησης

Το στοιχείο που, σύμφωνα με τον πρύτανη, διαφοροποιεί τη φετινή εικόνα είναι η διεύρυνση του φαινομένου. Τα προηγούμενα χρόνια, οι κενές θέσεις μετά τις εισαγωγές ήταν περισσότερο αναμενόμενες σε τμήματα χαμηλότερης ζήτησης, όπου ένα μέρος των εισακτέων δεν επέλεγε τελικά να μετακινηθεί στην πόλη όπου βρισκόταν το τμήμα.

Το 2026, όμως, η εικόνα εμφανίζεται και σε τμήματα υψηλής ζήτησης. Στην Ιατρική, για παράδειγμα, οι εννέα μη εγγραφές αποκτούν ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς πρόκειται για τμήμα που βρίσκεται διαχρονικά στις υψηλότερες προτιμήσεις των υποψηφίων. Το ίδιο ισχύει για τις απώλειες σε πολυτεχνικά τμήματα.

Ο αριθμός των περίπου 400 δεν σημαίνει ότι όλοι αυτοί οι νέοι εγκατέλειψαν την ανώτατη εκπαίδευση. Η μη εγγραφή στο συγκεκριμένο ίδρυμα δεν αποδεικνύει από μόνη της τον λόγο της απόφασης. Ένας υποψήφιος μπορεί να έχει επιλέξει άλλο ίδρυμα, να βρίσκεται σε διαδικασία άλλης εκπαιδευτικής επιλογής ή να αντιμετωπίζει οικονομικούς και οικογενειακούς περιορισμούς.

Αυτό είναι και το κρίσιμο σημείο που ανέδειξε ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου: χρειάζεται να διερευνηθούν οι πραγματικοί λόγοι για τους οποίους κάθε επιτυχών δεν προχώρησε στην εγγραφή του, ώστε να μην αποδοθεί συλλήβδην το φαινόμενο σε έναν μόνο παράγοντα.

Το δημογραφικό που έρχεται

Πίσω από το ζήτημα της Πάτρας υπάρχει, σύμφωνα με τον πρύτανη, ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα: η δημογραφική εξέλιξη της χώρας.

Τα διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφουν τη μακροχρόνια συρρίκνωση των γεννήσεων. Το 2025 καταγράφηκαν 65.594 γεννήσεις, μειωμένες κατά 4,2% σε σχέση με το 2024. Τα προσωρινά στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφουν 15.946 γεννήσεις, έναντι 17.292 το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Η εξέλιξη αυτή έχει άμεση σχέση με την ανώτατη εκπαίδευση, έστω και με χρονική υστέρηση. Οι λιγότερες γεννήσεις σήμερα σημαίνουν μικρότερες ηλικιακές ομάδες που θα φτάσουν στις πανελλαδικές εξετάσεις περίπου 18 χρόνια αργότερα. Άρα, το δημογραφικό δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κοινωνικής πολιτικής ή αγοράς εργασίας αλλά αφορά και τη βιωσιμότητα του ίδιου του σημερινού χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης.

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών εκτιμά ότι η τάση της μείωσης των φοιτητών έχει γίνει περισσότερο αισθητή τα τελευταία τρία χρόνια και αναμένεται να ενταθεί. «Το Πανεπιστήμιο Πατρών διαθέτει σήμερα επτά σχολές και 31 τμήματα. Ο προβληματισμός, επομένως, δεν αφορά μόνο τον αριθμό των πρωτοετών μιας χρονιάς, αλλά το κατά πόσο ο σημερινός ακαδημαϊκός χάρτης μπορεί να παραμείνει βιώσιμος σε βάθος δεκαετίας», διαπιστώνει ο ίδιος.

«Να μην επαναλάβουμε το παρελθόν»

Σε ερώτηση για το αν η σημερινή εικόνα σχετίζεται με τη μετατροπή των ΤΕΙ σε πανεπιστημιακά τμήματα, ο Χρήστος Μπούρας δεν θέλησε να επιστρέψει στη συζήτηση των προηγούμενων ετών.

Το ζήτημα που θέτει είναι διαφορετικό: πώς θα σχεδιαστεί ο χάρτης των πανεπιστημίων με βάση τα δημογραφικά δεδομένα που διαμορφώνονται σήμερα. Με άλλα λόγια, η συζήτηση μετατοπίζεται από το «πώς φτάσαμε εδώ» στο «πώς θα είναι τα πανεπιστήμια όταν οι ηλικιακές ομάδες που θα εισάγονται θα είναι μικρότερες».

Η «μάχη» της πόλης για τους φοιτητές

Για τον πρύτανη, η απάντηση δεν μπορεί να προέλθει μόνο από το πανεπιστήμιο. «Χρειάζεται συνεννόηση μεταξύ πανεπιστημίου, Περιφέρειας, Δήμου και επαγγελματικών φορέων, ώστε η Πάτρα να παραμείνει ελκυστικός προορισμός σπουδών», τονίζει.
Η λογική αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις περιφερειακές πόλεις. Η ύπαρξη ενός πανεπιστημίου δημιουργεί ζήτηση για κατοικίες, εστίαση, μεταφορές, πολιτισμό, υπηρεσίες και θέσεις εργασίας. Όσο μειώνεται ο αριθμός των φοιτητών, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στα αμφιθέατρα.

Από την άλλη πλευρά, η λύση δεν μπορεί να είναι απλώς η διατήρηση κάθε τμήματος ανεξάρτητα από τη ζήτηση ή τις ακαδημαϊκές του δυνατότητες. Ο Χρήστος Μπούρας θέτει ως κριτήρια για την ίδρυση νέων τμημάτων τη βιωσιμότητα, την ακαδημαϊκή ισχύ και ένα ισχυρό ακαδημαϊκό «brand», απορρίπτοντας τη λογική ίδρυσης τμημάτων αποκλειστικά για την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας. «Το πανεπιστήμιο πρέπει να είναι βιώσιμο και να έχει ισχυρό brand name. Εγώ παρέλαβα ένα πανεπιστήμιο στα 1000 καλύτερα του κόσμου. Θα το παραδώσω στα 1000 καλύτερα του κόσμου», υπογραμμίζει.

Τα μη κρατικά πανεπιστήμια στο νέο τοπίο

Ένας ακόμη παράγοντας που μπαίνει πλέον στην εξίσωση είναι η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.

Για το ακαδημαϊκό έτος 2026–2027 το υπουργείο Παιδείας έχει χορηγήσει επτά άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτημάτων Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, μετά τις προβλεπόμενες διαδικασίες αξιολόγησης.

Η επίδρασή τους στον αριθμό των φοιτητών των δημόσιων περιφερειακών πανεπιστημίων είναι ένα ζήτημα που μόλις αρχίζει να μπορεί να μετρηθεί στην πράξη και δεν θα ήταν ασφαλές να αποδοθούν οι μη εγγραφές της Πάτρας αποκλειστικά σε αυτή την εξέλιξη.
Ο ίδιος ο πρύτανης πάντως εκτιμά ότι τα ισχυρά δημόσια πανεπιστήμια μπορούν να ανταποκριθούν στον νέο ανταγωνισμό, υπό την προϋπόθεση ότι διατηρούν και ενισχύουν την ακαδημαϊκή τους ποιότητα. «Τα καλά δημόσια πανεπιστήμια θα επιβιώσουν. Τα κακά μη κρατικά θα κλείσουν. Εμείς δεν φοβόμαστε, γιατί είμαστε ένα καλό πανεπιστήμιο και συνέχεια γινόμαστε καλύτερο», δηλώνει χαρακτηριστικά.

Η σημασία της διεθνοποίησης για τη βιωσιμότητα των πανεπιστημίων

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός, ότι την ίδια στιγμή που το Πανεπιστήμιο Πατρών αντιμετωπίζει το ζήτημα των μη εγγραφών Ελλήνων επιτυχόντων, επιχειρεί να διευρύνει την παρουσία του σε διεθνές επίπεδο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το νέο αγγλόφωνο προπτυχιακό πρόγραμμα Ιατρικής. Σύμφωνα με το ίδιο το Πανεπιστήμιο Πατρών, συγκέντρωσε 168 αιτήσεις από 23 χώρες και προβλέπει την εισαγωγή 50 φοιτητών ετησίως. Το πρόγραμμα ξεκινά σήμερα, 29 Σεπτεμβρίου 2026.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει και μία διαφορετική κατεύθυνση για τα ελληνικά περιφερειακά ΑΕΙ: η αντιμετώπιση του δημογραφικού δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην προσέλκυση περισσότερων Ελλήνων φοιτητών, καθώς η δεξαμενή των υποψηφίων συρρικνώνεται. Η διεθνοποίηση, τα αγγλόφωνα προγράμματα, οι συνεργασίες με ξένα πανεπιστήμια και τα κοινά μεταπτυχιακά μπορούν να λειτουργήσουν ως ένας τρόπος διεύρυνσης της φοιτητικής κοινότητας, χωρίς αυτό να αναιρεί την ανάγκη αντιμετώπισης του κόστους σπουδών για τους Έλληνες φοιτητές.

Περισσότερη στήριξη αλλά και μεγαλύτερη πίεση

Η εικόνα που προκύπτει σήμερα είναι σύνθετη: από τη μία πλευρά, η Πολιτεία έχει αυξήσει σημαντικά τους διαθέσιμους πόρους για τη φοιτητική μέριμνα. Η χρηματοδότηση του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος αυξήθηκε από 41,758 εκατ. ευρώ το 2019 σε 90 εκατ. ευρώ το 2026, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας. Από την άλλη, η στεγαστική πίεση και το κόστος ζωής παραμένουν παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την απόφαση μιας οικογένειας για το αν και πώς θα σπουδάσει το παιδί της μακριά από την κατοικία του.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα διατίθενται, αλλά και πόσο αποτελεσματικά φτάνουν στους φοιτητές που τα χρειάζονται, πόσες θέσεις εστίας υπάρχουν πραγματικά διαθέσιμες, πόσο γρήγορα μπορούν να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες στέγασης και ποιο παραμένει το καθαρό κόστος για μια οικογένεια.

«Σε δέκα χρόνια δεν θα είμαστε 31 τμήματα»

Η πιο ηχηρή προειδοποίηση του πρύτανη αφορά ακριβώς αυτό το σημείο. Σήμερα το Πανεπιστήμιο Πατρών διαθέτει 31 τμήματα. Ο Χρήστος Μπούρας εκτιμά ότι σε μία δεκαετία ο αριθμός αυτός δεν θα μπορεί να παραμείνει αμετάβλητος, κυρίως λόγω του δημογραφικού προβλήματος. Κατά την εκτίμηση της διοίκησης του ιδρύματος αναφορικά με τις πιέσεις, που θα ασκηθούν στον ακαδημαϊκό χάρτη, ο Πρύτανης σημειώνει: «Εφόσον ο αριθμός των νέων μειώνεται, τα πανεπιστήμια δεν μπορούν να συνεχίσουν επ’ αόριστον να σχεδιάζουν με βάση τα δημογραφικά δεδομένα μιας προηγούμενης εποχής. Η συζήτηση για το μέλλον των ΑΕΙ θα χρειαστεί συνεπώς να συνδυάσει τρεις διαφορετικές παραμέτρους: δημογραφία, οικονομική προσβασιμότητα και ακαδημαϊκή ποιότητα».

Νίκος Παπαϊωάννου: Ενισχύουμε τη φοιτητική μέριμνα – Αύξηση 115% στη χρηματοδότηση του στεγαστικού επιδόματος από το 2019

Στις πολιτικές στήριξης της φοιτητικής μέριμνας και στο κόστος διαβίωσης των σπουδαστών αναφέρθηκε ο υφυπουργός Παιδείας, αρμόδιος για την ανώτατη εκπαίδευσης Νίκος Παπαϊωάννου, σχολιάζοντας τη δήλωση του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών, Χρήστου Μπούρα σχετικά με περίπου 400 επιτυχόντες, που δεν προχώρησαν φέτος στην εγγραφή τους. «Το στοιχείο που έδωσε ο Πρύτανης για περίπου 400 επιτυχόντες που δεν εγγράφηκαν πρέπει να εξεταστεί σοβαρά, ώστε να γνωρίζουμε τους πραγματικούς λόγους για τους οποίους κάθε παιδί πήρε αυτή την απόφαση. Το κόστος στέγασης και γενικότερα το κόστος ζωής επιβαρύνουν μια οικογένεια όταν ένα παιδί σπουδάζει μακριά από το σπίτι του. Αυτός είναι και ο λόγος, που από το 2019 έχει ενισχυθεί σημαντικά η φοιτητική μέριμνα» ανέφερε αρχικά. «Η χρηματοδότηση για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα αυξήθηκε από 41,758 εκατ. ευρώ το 2019 σε 90 εκατ. ευρώ το 2026. Πρόκειται για αύξηση 115%» τόνισε και εξηγεί: «Το ίδιο το επίδομα, που το 2019 ήταν 1.000 ευρώ, έχει αυξηθεί στα 1.500 ευρώ, ενώ για τα περιφερειακά πανεπιστήμια, όπως το Πανεπιστήμιο Πατρών, φτάνει τα 2.000 ευρώ και τα 2.500 ευρώ σε περίπτωση συγκατοίκησης. Δηλαδή, για έναν δικαιούχο φοιτητή περιφερειακού πανεπιστημίου με συγκατοίκηση, το ποσό είναι έως 150% υψηλότερο από το 2019. Παράλληλα, προχωρά ο σχεδιασμός για περίπου 8.600 νέες θέσεις σε φοιτητικές εστίες μέσω ΣΔΙΤ και ένα ευρύ πρόγραμμα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης των υφιστάμενων εστιών».

«Στη σίτιση, η ετήσια χρηματοδότηση αυξάνεται από περίπου 56 σε 83 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 27 εκατ. ευρώ ή περίπου 48%. Αυξάνεται ταυτόχρονα και το ημερήσιο σιτηρέσιο, από 2 σε 3 ευρώ και από 2,45 σε 3,50 ευρώ στις ακριτικές και νησιωτικές περιοχές. Υπάρχει και το κόστος των μετακινήσεων. Οι φοιτητές έχουν μειωμένο κόμιστρο στις αστικές συγκοινωνίες και προβλεπόμενες εκπτώσεις στις μετακινήσεις τους, που φτάνουν στο 50% για τη σύνδεση μεταξύ κατοικίας και τόπου σπουδών» σημείωσε.

Όσο για το Πανεπιστήμιο Πατρών, επεσήμανε πως «τη διετία 2025–2026 διατίθενται 14 εκατ. ευρώ για τις υποδομές του. Από αυτά, 4 εκατ. ευρώ αφορούν, μεταξύ άλλων, παρεμβάσεις στις φοιτητικές εστίες και στο φοιτητικό εστιατόριο. Και υπάρχει σήμερα και μια πολύ θετική είδηση από το ίδιο Πανεπιστήμιο. Ξεκινά το νέο αγγλόφωνο πρόγραμμα Ιατρικής, το οποίο συγκέντρωσε 168 αιτήσεις από 23 χώρες και υποδέχεται περίπου 50 διεθνείς φοιτητές στο πρώτο έτος λειτουργίας του. Παράλληλα, αναπτύσσονται τρία νέα κοινά διεθνή μεταπτυχιακά προγράμματα».

«Δεν υποτιμούμε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει μια οικογένεια όταν σπουδάζει ένα παιδί μακριά από το σπίτι της. Η απάντηση είναι να μειώνουμε το κόστος εκεί όπου δημιουργείται: στη στέγη, στο φαγητό και στη μετακίνηση. Και ταυτόχρονα να επενδύουμε σε μόνιμες φοιτητικές υποδομές και σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο πιο ισχυρό και πιο διεθνές» δήλωσε ο κ. Παπαϊωάννου.

Τέλος, σημειώνεται ότι αναφορικά με την αύξηση +115% είναι αυτούσιο το ποσοστό που δημοσιοποιεί το Υπουργείο Παιδείας. Η επίσημη σειρά είναι: €41,758 εκατ. (2019), €51,013 εκατ. (2020), €39,654 εκατ. (2021), €72,437 εκατ. (2022), €70,875 εκατ. (2023), €86,587 εκατ. (2024), €87,759 εκατ. (2025) και €90 εκατ. (2026).