Η παγκόσμια κατάταξη των ΑΕΙ: 6 οίκοι βαθμολογούν ψηλά δημόσια και μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα

Σταθερή ή και ελαφρώς βελτιωμένη παρουσιάζεται το 2026 η διεθνής εικόνα των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων. Αυτό επιβεβαιώνει η συγκριτική τους αξιολόγηση όπως προκύπτει από τις έξι έγκριτες παγκόσμιες βάσεις δεδομένων, τα στοιχεία των οποίων συγκέντρωσε και επεξεργάστηκε το «ΘΕΜΑ». Με βάση αυτά, τα μεγαλύτερα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα, δηλαδή το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) έχουν εδραιώσει την αξιοσημείωτη θέση τους στον διεθνή πανεπιστημιακό χάρτη, αντέχοντας στον διαρκώς εντεινόμενο ανταγωνισμό.

Αισιόδοξη όμως εικόνα παρουσιάζουν και τα άλλα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας. Αφενός τα παλαιότερα (Πάτρας, Ιωαννίνων, Κρήτης, Δημοκρίτειο Θράκης) ισχυροποιούν τις θέσεις τους, ενώ τα νεότερα περιφερειακά (Θεσσαλίας, Αιγαίου κ.ά.), όπως και τα εξειδικευμένης κατεύθυνσης (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Χαροκόπειο κ.ά.) εμφανίζονται σε ολοένα και υψηλότερες θέσεις αξιολόγησης, υποδηλώνοντας την κατοχύρωσή τους ως εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα υψηλού επιπέδου, αλλά και διαψεύδοντας εν πολλοίς τη θεωρία ότι ιδρύθηκαν για να εξυπηρετήσουν αλλότριους (τοπικές ανάγκες, κοινωνικές σκοπιμότητες, ψηφοθηρικούς λόγους) και πάντως μη ακαδημαϊκούς σκοπούς.

Σημασία όμως έχει και η αξιολόγηση των 11 ξένων πανεπιστημίων που προκρίθηκαν να λειτουργήσουν στην Ελλάδα - των τεσσάρων που δραστηριοποιήθηκαν ήδη λειτουργώντας πέρυσι για πρώτη φορά τμήματα/παραρτήματά τους στη χώρα μας και των επιπλέον επτά που έλαβαν αντίστοιχες άδειες λειτουργίας για τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά 2026-2027. Και που όπως είναι γνωστό, για τα τρία από τα τέσσερα των ήδη λειτουργούντων παραρτημάτων υπάρχει σήμερα ανησυχία μετά την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την ακύρωση των αδειών λειτουργίας και των πιστοποιήσεων προγραμμάτων σπουδών λόγω ελλείψεων στις κτιριακές υποδομές και στα κριτήρια αξιολόγησης.

Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης ξεκίνησε ήδη τις διαδικασίες συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις και προχωρά στην εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών, ενώ το υπουργείο Παιδείας την Παρασκευή εξέδωσε απόφαση νέας αδειοδότησης για τα Πανεπιστήμια του York και του Keele. Σε κάθε περίπτωση, η διεθνής εικόνα και των 11 ξένων πανεπιστημίων που αποφάσισαν να ιδρύσουν στη χώρα μας παραρτήματα είναι θετική στον διεθνή χάρτη. Μάλιστα, το βρετανικό University of York της πρώτης ομάδας, καθώς επίσης τα αμερικανικά Georgetown University της Ουάσινγκτον και Iowa State University, της δεύτερης ομάδας, βρίσκονται σε υψηλότερες θέσεις από τα ελληνικά δημόσια ιδρύματα. Σε υψηλές θέσεις βρίσκονται ακόμα το βρετανικό Open University της πρώτης ομάδας, όπως και το University of Essex της δεύτερης. Παρόμοια θετική είναι και η εικόνα του University of Nicosia (UNIC) - το μοναδικό προσώρας ξένο πανεπιστήμιο με παράρτημα εδώ και έναν χρόνο στην Ελλάδα, τη λειτουργία του οποίου δεν έθιξε στο παραμικρό η απόφαση του ΣτΕ.

Αυτή ακριβώς η θετική διεθνής εικόνα ενισχύει την πεποίθηση για τη λειτουργία των παραρτημάτων τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση της χώρας μας, απαντώντας στον ατεκμηρίωτο αρνητισμό για τη λειτουργία τους από διάφορες πλευρές, ιδεοληπτικής κατά τεκμήριο αιτιολογίας.

Αξιολογητές και κριτήρια

Η διεθνής αξιολόγηση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων γίνεται από πολλούς ανεξάρτητους φορείς που αξιοποιούν πλειάδα βάσεων δεδομένων και με βάση συγκεκριμένους επιμέρους δείκτες επιμετρούν την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, περιεχομένου και διαδικασίας, τη στάθμη του εκπαιδευτικού προσωπικού, την ερευνητική δραστηριότητα, τα διεθνώς αναγνωρισμένα επιστημονικά και ερευνητικά επιτεύγματα, τις διεθνείς συνεργασίες, την επαγγελματική προοπτική των αποφοίτων και πολλά επιμέρους ακόμα.

Η ποικιλομορφία των κριτηρίων και η βαρύτητα του καθενός εξ αυτών σε συνδυασμό με το πεδίο έρευνας (αριθμός και χώρες προέλευσης αξιολογούμενων πανεπιστημίων) οδηγεί συχνά σε διαφορές ως προς το αποτέλεσμα της αξιολόγησης από τους διάφορους φορείς. Κάτι που δημιουργεί προβληματισμούς, καθώς πολλές βάσεις δεδομένων λειτουργούν εμμέσως πλην σαφώς και ως συμβουλευτικοί παράγοντες για την ώθηση νέων φοιτητών ή υποψήφιων μεταπτυχιακών σε διάφορα ιδρύματα. Παρά ταύτα, όμως, αποτελούν σταθερή και αρκετά αξιόπιστη πηγή παροχής πληροφοριών για τη γενική συγκριτική εικόνα των πανεπιστημίων.

■ Η ετήσια κατάταξη World University Rankings της QS περιλαμβάνει 1.504 κορυφαία πανεπιστήμια από περισσότερες από 100 χώρες. Βασίζεται σε ένα σύνολο δεικτών που καλύπτουν πέντε βασικούς άξονες: έρευνα, απασχολησιμότητα, εκπαιδευτική εμπειρία, διεθνοποίηση και βιωσιμότητα. Αξιολογείται η ερευνητική δραστηριότητα (μέσω ετεροαναφορών ανά μέλος ΔΕΠ) με δεδομένα από 16,4 εκατομμύρια ακαδημαϊκές εργασίες, η φήμη στον ακαδημαϊκό και επαγγελματικό χώρο (μέσω ερευνών σε 151.000 ακαδημαϊκούς και 100.000 εργοδότες), η αναλογία διδασκόντων-φοιτητών, η διεθνής σύνθεση προσωπικού και φοιτητών και το εύρος διεθνών συνεργασιών.

■ Η κατάταξη Times Higher Education (ΤΗΕ) World University Rankings by Subject στηρίζεται σε 18 δείκτες επίδοσης που οργανώνονται σε 5 βασικούς πυλώνες: διδασκαλία, ερευνητικό περιβάλλον, ποιότητα έρευνας, συνεργασία με τη βιομηχανία και διεθνής προσανατολισμός. Στις Ανθρωπιστικές Σπουδές δίνεται μικρότερη έμφαση στις ετεροαναφορές (citations), ενώ στη Μηχανική μεγαλύτερη σημασία έχει η ερευνητική δραστηριότητα και η σύνδεση με την αγορά. Λαμβάνονται υπόψη δεδομένα από 2.191 πανεπιστήμια από 115 χώρες.

■ Το Κέντρο Κατάταξης Παγκόσμιων Πανεπιστημίων (CWUR) αξιολογεί την ποιότητα της εκπαίδευσης, την απασχολησιμότητα, την ποιότητα του διδακτικού προσωπικού και την ερευνητική απόδοση, χωρίς να βασίζεται σε έρευνες και υποβολές δεδομένων από τα πανεπιστήμια. Δημοσιεύει κάθε χρόνο τη λίστα Global 2000 για ισάριθμα κορυφαία πανεπιστήμια, έχοντας αξιολογήσει για φέτος δεδομένα από 21.291 ιδρύματα.

■ Η 3η έκδοση της κατάταξης Research.com βασίζεται σε ένα ισχυρό σύνολο βιβλιομετρικών δεδομένων, με πρωτογενείς πηγές όπως το OpenAlex και το CrossRef, μεταξύ αρκετών άλλων αξιόπιστων παρόχων δεδομένων. Αξιολογούνται περί τα 1.800 πανεπιστήμια από 122 χώρες. Η θέση ενός πανεπιστημίου στην κατάταξη καθορίζεται από το συνολικό άθροισμα των δεικτών D (δείκτης H του γνωστικού αντικειμένου) όλων των ακαδημαϊκών που συμμετέχουν στην κατάταξη και συνδέονται με το συγκεκριμένο ίδρυμα.

Η έρευνα στο επίκεντρο

■ Διαφορετικής βαρύτητας, η Edu Rank κατατάσσει τα κορυφαία πανεπιστήμια με βάση αποκλειστικά τα ερευνητικά αποτελέσματα, τη μη ακαδημαϊκή εξέχουσα θέση και την επιρροή των αποφοίτων. Οι κατατάξεις καθορίζονται με ανάλυση 3,16 δισ. αναφορών που έλαβαν 120 εκατομμύρια ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις που προέρχονται με τη σειρά τους από 14.131 πανεπιστήμια παγκοσμίως από 183 χώρες.

■ Ειδικότερος «αξιολογητής» και ο AD Scientific, καθώς βασίζεται αποκλειστικά σε αντικειμενικούς δείκτες ερευνητικού αποτελέσματος και αντίκτυπου, συμπεριλαμβανομένου του Συνολικού Δείκτη H (Total Η-Index), του Συνολικού Δείκτη Total i10-Index και Συνολικών Αναφορών (Total Citations) που προέρχονται από τα δημόσια διαθέσιμα προφίλ των ερευνητών στο Google Scholar. O AD Scientific δεν περιλαμβάνει έρευνες φήμης, αξιολογήσεις εργοδοτών ή άλλα υποκειμενικά μέτρα. Η φετινή αξιολόγηση προήλθε από 19.762 πανεπιστημιακά ιδρύματα και οργανισμούς από 221 χώρες.

Τα δημόσια πανεπιστήμια

■ ΕΚΠΑ: Με εξαίρεση την κατάταξη του QS, βρίσκεται στην κορυφή της λίστας αξιολόγησης των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων. Από τον CWUR στη 257η θέση και από τη Research.com στην 327η παγκοσμίως. Κορυφαία όμως είναι η 61η θέση στον AC Scientific, βελτιωμένη κατά 22 θέσεις σε μία 5ετία.

■ ΑΠΘ: Σταθερά ψηλά, στην 380ή θέση της Research.com, αλλά και στην 457η του CWUR. Ακόμα ψηλότερα στους ερευνητικούς δείκτες: 173η θέση στον AD Scientific και 292η στον Edu Rank. Στις περισσότερες αξιολογήσεις κατέχει τη δεύτερη θέση ανάμεσα στα ελληνικά ΑΕΙ.

■ ΕΜΠ: Εντυπωσιακή πρωτιά στην κατάταξη από τον QS στην ελληνική λίστα, που αντιστοιχεί στην 378η θέση παγκοσμίως. Στον AD Scientific, ωστόσο, υποχωρεί στην 5η θέση.

■ Πανεπιστήμιο Πάτρας: Στην 4η ελληνική θέση της Research.com (566η παγκοσμίως) και στη 299η του AD Scientific. Σταθερά στην πρώτη εξάδα της ελληνικής λίστας.

■ Πανεπιστήμιο Κρήτης: Οι υψηλότερες διακρίσεις του αφορούν την 600ή θέση στην κατάταξη της Research.com και την 384η του Ad Scientific. Σταθερά στην πρώτη 5άδα της ελληνικής λίστας, κορυφαία η 3η θέση (και μεταξύ 601-800 παγκοσμίως) στην κατάταξη του TΗΕ.

■ Στον QS, που δημοσιοποιήθηκε πολύ πρόσφατα, προέκυψε και η είσοδος, για πρώτη φορά, στα κορυφαία 1.504 πανεπιστήμια στον κόσμο του Δημοκρίτειου Θράκης και των Πανεπιστημίων Αιγαίου και Θεσσαλίας στην περιοχή μεταξύ 1.201ης-1.400ής θέσης.

Τα ξένα με παραρτήματα

Από τα τέσσερα ξένα πανεπιστήμια που ήδη λειτουργούν παραρτήματα στην Ελλάδα, το University of York, που λειτούργησε μέσω του City College στη Θεσσαλονίκη, βρίσκεται σε πολύ υψηλές θέσεις όλων των διεθνών αξιολογήσεων. Οι πιο υψηλές είναι στη λίστα του ΤΗΕ (154η), καθώς και στην αντίστοιχη του QS (158η). Σημαντικό στοιχείο για τα πτυχιακά προγράμματα που παρέχονται στην Ελλάδα είναι ότι στην Ψυχολογία βρίσκεται στην 77η θέση παγκοσμίως (ΤΗΕ) και στη Διοίκηση Επιχειρήσεων μεταξύ 101ης-125ης (ΤΗΕ). Ενώ το QS με απόλυτο άριστα το 100 του ΜΙΤ, βαθμολογεί το York με 60,6.

Το Keele University, με έδρα το Νιούκαστλ του Ηνωμένου Βασιλείου, επίσης βρίσκεται σε σχετικά υψηλές θέσεις, όπως π.χ. μεταξύ 501ης-600ής (βάσει του THE), την 626η (Research.com) και την 628η (Edu Rank). Για το Keele και τα παρεχόμενα προγράμματα στην Αθήνα, σημασία έχει ότι o ΤΗΕ αξιολογεί ακόμα θετικότερα τη διεθνή παρουσία της Ιατρικής και της Νομικής Σχολής (θέσεις 301-400).

Το Open University UK, με έδρα το Μίλτον Κέινς και δραστηριοποίηση στην Ελλάδα μέσω του Anatolia College/American University στη Θεσσαλονίκη, αξιολογείται στην 492η θέση παγκοσμίως από τη Research.com. Αλλά και σύμφωνα με το ΤΗΕ (θέσεις 800-1000) πλεονεκτεί στα προγράμματά του στην Ελλάδα στις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες (401η-500ή θέση).

Το μοναδικό χωρίς καμία εκκρεμότητα λειτουργίας στην Ελλάδα, το παράρτημα του UNIC, πλήρως θωρακισμένο και εκπαιδευτικά, αξιολογείται μεταξύ των θέσεων 501-600 από το ΤΗΕ και 711-720 αντιστοίχως από το CS.

Από τη δεύτερη ομάδα, των επτά παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων που αδειοδοτήθηκαν για τη νέα ακαδημαϊκή περίοδο, ξεχωρίζει το Iowa State University, που στην Ελλάδα θα έχει έδρα στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με την Αμερικανική Γεωργική Σχολή, ως AFS University of Science and Technology - U.L.E.

Σε υψηλές τροχιές κινείται η αξιολόγηση του Georgetown University (Ουάσινγκτον), με παράρτημα που θα λειτουργήσει δύο μεταπτυχιακά προγράμματα στην Αθήνα. Το βρετανικό University of Essex, που στην Ελλάδα συνεργάζεται με το Aegean College, αξιολογείται από τον ΤΗΕ ανάμεσα στις θέσεις 301-350 στον κόσμο, από τoν QS στην 438η και από τον Edu Rank στην 472η. Ο ΤΗΕ αξιολογεί μεταξύ των θέσεων 801-1.000 το βρετανικό University of Derby, που στην Ελλάδα συνεργάζεται με το Mediterranean College. Το Πανεπιστήμιο Sorbonne Paris Nord, το μοναδικό από τα επτά γαλλικό ίδρυμα, που στην Ελλάδα συνεργάζεται με το IdEF College, αξιολογείται μεταξύ των θέσεων 901-950 από τον QS και 1.208 από τον AD Scientific. Το European University of Cyprus αξιολογείται από τον ΤΗΕ μεταξύ των θέσεων 801-1.000 στον κόσμο. Ενώ το University Roger Williams (Ρόουντ Αϊλαντ), που θα λειτουργήσει παράρτημα στην Αθήνα σε συνεργασία με το Deree, αξιολογείται στην 1.120ή θέση στην παγκόσμια λίστα από τη Research.com.

Η κατάταξη των πανεπιστημίων από 6 διεθνείς αξιολογητές

Φωτογραφίες: Getty images / Ideal image, Shutterstock