Πώς η κουλτούρα των Manga και των Anime στέλνουν τους Έλληνες να μάθουν Ιαπωνικά

Η κουλτούρα των Manga και Αnime έχει κατακτήσει εδώ και αρκετά χρόνια τον κόσμο έχοντας αναδειχθεί σε μία εκ των επιδραστικότερων μορφών ψυχαγωγίας και τέχνης. Η διείσδυσή της, ιδίως στις νεότερες γενιές, δεν γνωρίζει σύνορα και αποτυπώνεται -και στην Ελλάδα- σε μία αυξητική τάση σε ό,τι αφορά το ενδιαφέρον για την εκμάθηση της ιαπωνικής γλώσσας. Μίας γλώσσας που μόνο εύκολη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, καθώς χρησιμοποιεί τρεις διαφορετικές γραφές -η μία σε ιδεογράμματα- που διδάσκονται παράλληλα, και το συντακτικό της είναι ακριβώς στην αντίθετη λογική από ό,τι π.χ. της ελληνικής.

Παρόλα αυτά φροντιστήρια ξένων γλωσσών -κυρίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη- ανταποκρινόμενα στην αυξανόμενη ζήτηση έχουν εντάξει τα τελευταία χρόνια τμήματα ιαπωνικών στα προγράμματα σπουδών που προσφέρουν. Περισσότεροι των 500 είναι οι σπουδαστές που κάθε χρόνο λαμβάνουν μέρος στις εξετάσεις πιστοποίησης της ιαπωνικής γλώσσας JLPT (Japanese-Language Proficiency Test), τις οποίες στην Ελλάδα διεξάγει ο Ελληνο- Ιαπωνικός Σύνδεσμος Φιλίας.

Η Ιαπωνική γλώσσα ομιλείται από 127 εκατ. ανθρώπους και διακρίνεται για το σύνθετο πλέγμα εκφράσεων ευγενείας που απεικονίζουν την ιεραρχική φύση της ιαπωνικής κοινωνίας. Αν και δεν έχει γενετική σχέση με την κινεζική, κάνει εκτεταμένη χρήση των κινεζικών ιδεογραμμάτων κάντζι. Σε συνδυασμό με τα ιδεογράμματα χρησιμοποιεί δύο βοηθητικές γραφές, τα χιραγκάνα και τα κατακάνα.

Από 12χρονοι έως 70χρονοι μαθητές

Η Γιόκο Σουζούκι (Yoko Suzuki - Χριστίνα Εμμανουηλίδου) γεννήθηκε το 1956 στο Μίε της Ιαπωνίας και ζει στην Ελλάδα από το 1976. Από το 1988 συνεργάζεται με τον Ελληνο-Ιαπωνικό Σύνδεσμο, διδάσκοντας ιαπωνικά και προωθώντας τον ιαπωνικό πολιτισμό. Το 1993, σε συνεργασία με το Japan Foundation, έφερε στην Ελλάδα τις εξετάσεις JLPT, για τις οποίες είναι υπεύθυνη έως σήμερα, ενώ από το 2022 είναι Αντιπρόεδρος του Ελληνο-Ιαπωνικού Συνδέσμου. «Το ενδιαφέρον για την εκμάθηση της ιαπωνικής γλώσσας έχει αυξηθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της κουλτούρας των anime και manga. Κάθε χρόνο 500-550 άτομα συμμετέχουν στις εξετάσεις πιστοποίησης, οι οποίες σε όλον τον κόσμο διεξάγονται την πρώτη Κυριακή του Δεκεμβρίου για όλα τα επίπεδα γλωσσομάθειας», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Σουζούκι, σημειώνοντας ότι σήμερα στην Αθήνα 5-6 φροντιστήρια ξένων γλωσσών έχουν εντάξει την ιαπωνική στις γλώσσες που προσφέρουν, αντίστοιχα 3 φροντιστήρια στη Θεσσαλονίκη και ένα στη Λάρισα, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιλέγουν τα διαδικτυακά εξ αποστάσεως μαθήματα.

Σε ό,τι αφορά των προφίλ των σπουδαστών, παρατηρεί ότι, ενώ παλαιότερα ήταν κυρίως φοιτητές, σήμερα έχουν διευρυνθεί τα ηλικιακά όρια, ξεκινώντας από μαθητές γυμνασίου και από τα 12 έτη, φτάνοντας σε ανθρώπους ηλικίας έως 70 ετών, οι οποίοι, «κάποτε είχαν έλθει σε επαφή με τα ιαπωνικά, τα άφησαν λόγω υποχρεώσεων και τώρα που έχουν περισσότερο διαθέσιμο χρόνο επιστρέφουν σε αυτό που αγαπάνε».

Τα πτυχία και οι εξετάσεις

Ο Γιώργος Μαργώνης, συνιδιοκτήτης και διευθυντής σπουδών σε φροντιστήρια στη Θεσσαλονίκη, όπου διδάσκονται τα ιαπωνικά από το 2014 εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πώς η άνθιση της ιαπωνικής ποπ κουλτούρας, τέχνης και παράδοσης τον ώθησε να φτιάξει το πρώτο τμήμα Ιαπωνικών. «Την πρώτη χρονιά που λειτούργησε τμήμα, είχε εκδηλωθεί ενδιαφέρον από 2-3 άτομα. Αναζήτησα καθηγητή ιαπωνικών και ήταν αρκετά δύσκολο να βρω. Δεν ήταν εύκολο, γιατί στο φροντιστήριο έχουμε πιστοποιημένους καθηγητές, με άδεια από τον αρμόδιο φορέα κάθε χώρας, για να μπορεί να διδάσκει τη γλώσσα», αναφέρει.

Παρατηρεί, δε, πως επειδή συχνά το κίνητρο για την ενασχόληση με την Ιαπωνική είναι η manga/anime κουλτούρα, κάποιοι μαθαίνουν τη γλώσσα χωρίς να επιδιώκουν την πιστοποίηση της γλωσσομάθειας με κάποιο πτυχίο, όπως συμβαίνει π.χ. με τα αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά. «Εμείς πάντως τους προτρέπουμε να δίνουν εξετάσεις, γιατί εκπαιδευτικά είναι σωστό όταν μαθαίνεις κάτι, να το πιστοποιείς. Βεβαίως για κάποιους είναι αποτρεπτικό ότι οι εξετάσεις γίνονται μόνο στην Αθήνα και δεν επιθυμούν να μπουν στη διαδικασία των εξόδων», διευκρινίζει.

Σε ό,τι αφορά το κόστος των μαθημάτων σημειώνει πως «έχουμε τη φιλοσοφία ότι πρέπει να είναι προσιτές, ώστε να μην αποτρέπουν κάποιον να ασχοληθεί με μία γλώσσα, άρα οι τιμές είναι στο αντίστοιχο επίπεδο των αγγλικών».

Τα πτυχία των Ιαπωνικών χωρίζονται σε 5 επίπεδα (Ν5 -μια ακαδημαϊκή περίοδος, Ν4 -μια ακαδημαϊκή περίοδος, Ν3 -1.5 ακαδημαϊκή περίοδος, Ν2 -δύο ακαδημαϊκές περίοδοι, Ν1 -δύο ακαδημαϊκές περίοδοι). Το Ν5 είναι το επίπεδο των αρχαρίων και το Ν1 το ανώτερο. Οι μαθητές εξετάζονται σε γραμματική, λεξιλόγιο, ιδεογράμματα, reading και listening. Όλες οι ασκήσεις των εξετάσεων είναι πολλαπλής επιλογής. «Πέρυσι είχαμε 17 μαθητές σε δύο τμήματα αρχαρίων εκ των οποίων πέντε μαθητές γυμνασίου, 5 στο επίπεδο Ν3 και τρεις στο επίπεδο Ν3», προσθέτει ο κ. Μαργώνης.

«Μία γλώσσα που απαιτεί πολλή προσωπική ενασχόληση»

Η Πέννυ Σιακάρα εργάζεται σε ξενόγλωσσο βιβλιοπωλείο στη Θεσσαλονίκη, το οποίο διαθέτει εκπαιδευτικό υλικό και βοηθήματα που χρησιμοποιούνται στη διδασκαλία 25 ξένων γλωσσών, ανάμεσά τους και για την ιαπωνική γλώσσα. Η ίδια είναι σε θέση να επιβεβαιώσει τόσο το αυξημένο ενδιαφέρον για την εκμάθηση ιαπωνικών, όσο και τις κοινωνικές επιρροές αυτής της τάσης, καθώς και η ίδια ασχολούμενη με τη manga και anime κουλτούρα, αναζήτησε τελικά ένα φροντιστήριο στη Θεσσαλονίκη και μάλιστα έχει φθάσει στο επίπεδο πιστοποίησης Ν3.

Σημειώνει πως υπάρχουν και ελληνικοί εκδοτικοί οίκοι που εκδίδουν εκπαιδευτικά βοηθήματα για τα Ιαπωνικά, ενώ ιδιαίτερη ζήτηση έχουν και βιβλία από τα αγγλικά προς τα ιαπωνικά. Ενδεικτικό της ζήτησης είναι πως πολλά από αυτά τα εκπαιδευτικά βοηθήματα, όπως και βιβλία κλασικών Ιαπώνων συγγραφέων μεταφρασμένων στα αγγλικά και σε άλλες γλώσσες είναι άμεσα διαθέσιμα στο κατάστημα, χωρίς να χρειάζεται παραγγελία τους.

Μιλώντας για την προσωπική εμπειρία της από την εκμάθηση της ιαπωνικής γλώσσας δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πως «απαιτεί πολλή (προσωπική) ενασχόληση, γιατί είναι μία πολύπλοκη γλώσσα, διαφορετική από τη δική μας, καθώς έχει αντίθετη σύνταξη. Η γραφή είναι αρκετά δύσκολη, έχει τρία συστήματα γραφής, τη δική τους γραφή τα χιραγκάνα, τα κατακάνα που χρησιμοποιούνται για τις ξενικές λέξεις και τα κάντζι, τα ιδεογράμματα που έχουν πάρει από την κινεζική, έχοντας κρατήσει προφορά δική τους. Έχουν αναγκαστικά και τις τρεις γραφές. Επομένως, απαιτείται καθημερινή ενασχόληση, ιδιαίτερα όσο προχωρά κανείς σε επίπεδο».

Ο Ελληνο-Ιαπωνικός Σύνδεσμος Φιλίας είναι ο επίσημος φορέας διεξαγωγής των εξετάσεων ιαπωνικής γλώσσας στην Ελλάδας, οι οποίες πραγματοποιούνται μία φορά κάθε χρόνο στην εξεταστική περίοδο του Δεκεμβρίου στη Θεολογική Σχολή Ζωγράφου, εντός της Πανεπιστημιούπολης Αθηνών. Οι εγγραφές για τη συμμετοχή στις εξετάσεις πραγματοποιούνται κάθε Σεπτέμβριο και τα αποτελέσματα των εξετάσεων ανακοινώνονται μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου στην ιστοσελίδα του JLPT.