«Ήταν η πιο σημαντική στιγμή στα 30 χρόνια μου στη θάλασσα»: Βούτηξε για ψάρεμα και εντόπισε το ναυάγιο 2.400 ετών στην Άνδρο

Μια συνηθισμένη βουτιά για υποβρύχιο ψάρεμα στα νερά της Άνδρου, έφερε τον Δημοσθένη Αδάμη απέναντι σε ένα εντυπωσιακό εύρημα. Αρχικά, ούτε ο ίδιος κατάλαβε πως αυτό που έβλεπε σε βάθος 42-44 μέτρων ήταν ένα ναυάγιο με αμφορείς και θεωρούσε πως είναι απλά πέτρες στοιβαγμένες. Πλησιάζοντας όμως, συνειδητοποίησε πως επρόκειτο για ναυάγιο και ένιωσε ανατριχίλα.

Ο ψαροντουφεκάς και εκπαιδευτής επαγγελματικής κατάδυσης εντόπισε το ναυάγιο το 2018, σε βάθος περίπου 42-44 μέτρων. Το ναυάγιο αναφέρθηκε στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων το 2021, ενώ το 2025 επέστρεψε στο σημείο μαζί με τους αρχαιολόγους και τους υπέδειξε ακριβώς τη θέση του ναυαγίου όπως ανέφερε ο ίδιος στην εκπομπή ONline του ΣΚΑΪ.

«Είναι το ναυάγιο ενός πολύ παλιού πλοίου. Υπολογίζεται του 5ου αιώνα π.Χ. με 650 αμφορείς. Το βρήκα κατά τη διάρκεια ψαρέματος και πραγματικά ήταν ίσως η πιο σημαντική στιγμή στα 30 χρόνια που βρίσκομαι στη θάλασσα. Είναι κάτι ξεχωριστό που σπάνια συμβαίνει και ιδιαίτερα σε τέτοια βάθη γιατί υπάρχουν ανεξερεύνητα ναυάγια σε μεγάλα βάθη 60 ή 80 μέτρα. Αλλά σε ένα βάθος των 44ων μέτρων, θεωρείται μικρό και είναι εντυπωσιακό ότι το ναυάγιο είναι άθικτο» ανέφερε αρχικά ο κ. Αδάμης και πρόσθεσε: «Σε πιάνει ανατριχίλα εκείνη την στιγμή. Όταν αντιλήφθηκα ότι δεν είναι ένας όγκος από βράχια αλλά πρόκειται για ένα ναυάγιο με αμφορείς ένιωσα πολύ έντονα συναισθήματα. Είναι ένα ξεχωριστό συναίσθημα που δεν το νιώθεις πιάνοντας ένα ψάρι ή βλέποντας ένα ψάρι. Είναι κάτι ξεχωριστό. Είναι δέος. Το ναυάγιο το εντόπισα το 2018, το 2021 αναφέρθηκε στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων και το 2025 τους οδήγησα και τους υπέδειξα ακριβώς τη θέση του ναυαγίου».

Κοινά στοιχεία με το ναυάγιο της Περιστεράς

«Αυτό το ναυάγιο απ' ότι έχω καταλάβει έχει πάρα πολλά κοινά στοιχεία με το ναυάγιο της Περιστεράς, στην Αλόννησο. Είναι οι ίδιοι τύποι αμφορέων. Πιθανότατα πρόκειται για την ίδια εμπορική γραμμή. Είτε είναι ένα πλοίο που πήγαινε προς τα εκεί, είτε είναι ένα πλοίο που ερχόταν από εκεί. Λόγω κακού καιρού ή κάποιου άλλου προβλήματος ναυάγησε στο σημείο αυτό. Όπως βούλιαξε, το ξύλινο κουφάρι του μετά από 2.500 χρόνια έχει λιώσει και το εμπόρευμα έμεινε στοιβαγμένο όπως ήταν μέσα στα αμπάρια» σημείωσε ο κ. Αδάμης και πρόσθεσε: «Οι ειδικοί ανέσυραν τρεις αμφορείς, έναν από κάθε είδος. Δεν νομίζω ότι περιείχαν κάτι μέσα. Αλλά υπάρχουν 650 αμφορείς που ίσως να δείξει κάτι».

Οι αμφορείς χρονολογούνται στα τέλη του 5ου με αρχές του 4ου αιώνα π.Χ.

Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού πραγματοποίησε την αυτοψία ύστερα από υπόδειξη του Δημοσθένη Αδάμη σε θαλάσσια περιοχή της νήσου Άνδρου, όπου και εντόπισε το φορτίο ενός αρχαίου πλοίου. Το ναυάγιο εντοπίστηκε σε βάθος 39-44 μέτρων και το φορτίο του συνίσταται από εμπορικούς οξυπύθμενους αμφορείς.

Διαπιστώθηκε η ύπαρξη τουλάχιστον τριών διαφορετικών τύπων εμπορικών οξυπύθμενων αμφορέων (Μένδης, Πεπαρήθου και Solokha 2.

Κατά τη διάρκεια της αυτοψίας ανελκύσθηκαν δειγματοληπτικά ένας αμφορέας από κάθε τύπο.

Το χρονολογικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι εν λόγω αμφορείς ορίζεται στα τέλη του 5ου και τις αρχές του 4ου αιώνα π. Χ. Στον χώρο του ναυαγίου εντοπίσθηκε επίσης τμήμα μολύβδινου στύπου άγκυρας, καθώς και ολιγάριθμοι λίθοι οι οποίο ενδεχομένως να σχετίζονται με το έρμα του πλοίου. Κατά μία πρώτη εκτίμηση καταμετρήθηκαν περίπου 600-650 αμφορείς.

Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα εμπλουτίζει τις γνώσεις μας για το εμπόριο και τη ναυσιπλοΐα στη περίοδο των ύστερων κλασσικών χρόνων. Η περαιτέρω μελέτη του ευρήματος θα προσφέρει προφανώς και άλλες ενδιαφέρουσες πληροφορίες τόσο για το φορτίο του όσο και για την προέλευσή του.

Το κλιμάκιο της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων αποτελούσαν οι Ευαγγελιστής Διονύσιος, καταδυόμενος αρχαιολόγος, Τσομπανίδης Άγγελος, καταδυόμενος συντηρητής αρχαιοτήτων και Μερσενιέ Λούι, τεχνικός βυθού.