Στην Παναγία Σουμελά σήμερα ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου ο Τασούλας: Προσκυνήματα, έθιμα και παραδόσεις στη Μακεδονία

Προσκυνήματα, λιτανείες, θαυματουργές εικόνες και τοπικές παραδόσεις συνθέτουν τον ιδιαίτερο «χάρτη» της Μακεδονίας για τον εορτασμό του Δεκαπενταύγουστου, που αποτελεί από τις σημαντικότερες γιορτές της Ορθοδοξίας.

Η τιμή προς την Παναγία αποκτά ξεχωριστό χαρακτήρα από τις πλαγιές του Βερμίου και την Παναγία Σουμελά έως τα μοναστήρια και τις εκκλησίες της Κοζάνης, της Πιερίας, των Σερρών, της Χαλκιδικής με χιλιάδες πιστούς να συμμετέχουν στις λατρευτικές εκδηλώσεις και τα έθιμα που διατηρούνται ζωντανά στο πέρασμα των αιώνων. Όπως κάθε χρόνο στο επίκεντρο των εορταστικών εκδηλώσεων για τον Δεκαπενταύγουστο στην Βόρεια Ελλάδα βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγία Σουμελά στην Καστανιά Ημαθίας. Φέτος τις εκδηλώσεις τιμά με την παρουσία του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασιούλας .

Οι εκδηλώσεις έχουν ξεκινήσει από χθες και σήμερα το πρωί θα τελεστεί η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία. Μετά την ολοκλήρωσή της και σύμφωνα με το πρόγραμμα θα γίνει η καθιερωμένη λιτάνευση της εικόνας και της Παναγίας Σουμελά και η κατάθεση στεφάνων στην προτομή του Αλέξανδρου Υψηλάντη.

Κατά την διάρκεια των εκδηλώσεων στον κ Τασιούλα θα απονεμηθεί ο Μεγαλόσταυρος των Μεγαλοκομνηνών Αυτοκρατόρων της Τραπεζούντος.

Η Παναγία Σουμελά και η θαυματουργή εικόνα

Ήδη πλήθος πιστών από όλο τον κόσμο έχει καταφθάσει στις καταπράσινες πλαγιές του Βερμίου για το εμβληματικότερο προσκύνημα του Ποντιακού Ελληνισμού.

To προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά στο Βέρμιο Ημαθίας ξεκίνησε το 1951, χρονιά που εγκαταστάθηκε η ιστορική εικόνα στη νέα της κατοικία. Την εικόνα είχε μεταφέρει από το Μοναστήρι του όρους Μελά του Πόντου ο αείμνηστος Αρχιμανδρίτης Αμβρόσιος Σουμελιώτης, το 1931.

Στο Πανελλήνιο Ιερό Προσκύνημα της «Παναγίας Σουμελά» φυλάσσονται, επίσης, ο βαρύτιμος και ευμεγέθης Σταυρός, που φέρει Τίμιο ξύλο, δωρεά του αυτοκράτορα Εμμανουήλ Γ΄ (1390-1417) του Μεγαλοκομνηνού προς την παλαίφατη Πατριαρχική Μονή της Παναγίας Σουμελά του Πόντου και το χειρόγραφο Ευαγγέλιο, του Οσίου Χριστοφόρου, ηγουμένου της Μονής της Παναγίας Σουμελά του Πόντου (644), τα οποία είχε φέρει ο Αμβρόσιος Σουμελιώτης, επίσης το 1931.

Εκεί βρίσκεται και ο ενεπίγραφος χρυσοκέντητος Επιτάφιος της Μονής Σουμελά, που παραχωρήθηκε στη Μονή από το Μουσείο Μπενάκη το 1997. Στο σκευοφυλάκιο της Μονής φυλάσσονται και άλλα κειμήλια επισκέψιμα από το κοινό.

Δυτική Μακεδονία: Το έθιμο των καβαλάρηδων στο Μικρόκαστρο Κοζάνης

Τον Δεκαπενταύγουστο, δεκάδες άλογα, καλοστολισμένα και καλοταϊσμένα ξεκινούν με τους καβαλάρηδές τους μια εντυπωσιακή πομπή προς την Ιερά Μονή της Παναγίας του Μικροκάστρου, στη Σιάτιστα Κοζάνης, για να την προσκυνήσουν, στους ήχους του τραγουδιού «λάμπουν τα χιόνια στα βουνά, λάμπουν και τα λαγκάδια».

Οι καλύτερες παρέες των καβαλάρηδων βραβεύονται, υπό το βλέμμα του πλήθους των επισκεπτών που καταφθάνουν κάθε χρόνο στη Σιάτιστα για να το δουν από κοντά και να προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγίας που χρονολογείται από το 1603.

Το έθιμο, σύμφωνα με τους λαογράφους, καθιερώθηκε την περίοδο της τουρκοκρατίας, καθώς ο πληθυσμός ένιωθε την ανάγκη να διατρανώσει την λεβεντιά του, αλλά και την ελπίδα για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού.

Σήμερα και σύμφωνα με το πρόγραμμα νωρίς το πρωί, οι παρέες των καβαλλάρηδων με τις παραδοσιακές φορεσιές και τα καταστόλιστα άλογα θα συγκεντρωθούν στην πλατεία της Χώρας (Άνω Σιάτιστα) .Θα κατευθυνθούν έφιπποι μέσω του παραδοσιακού μονοπατιού «Χαΐρι» στο Ιερό Προσκύνημα του Μικροκάστρου για προσκύνημα. Το μεσημέρι (13.30) επιστρέφουν και γίνεται η μεγάλη παρέλαση -η είσοδος των Καβαλάρηδων στη Σιάτιστα, με επίσημη υποδοχή στην πλατεία της Χώρας.Το απόγευμα ξεκινάει το παραδοσιακό γλέντι με χάλκινα σε ολόκληρη την πόλη, το οποίο κρατάει μέχρι το πρωί

Τα προσκυνήματα στη Μακεδονία

Εκτός, όμως, από το πιο γνωστό προσκύνημα, εκείνο της Παναγίας Σουμελά, υπάρχουν και πολλά άλλα στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας, όπως η Ιερά Μονή Παναγίας Μακρυρράχης στην Πιερία, ένα ιστορικό μοναστήρι με βαθιές ρίζες στον Μακεδονικό Αγώνα και ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Η Μονή Παναγίας Γουμένισσας στο νομό Κιλκίς υπήρξε η αφορμή για να δημιουργηθεί εκεί η μικρή ομώνυμη κωμόπολη. Το σημαντικότερο αντικείμενο της μονής είναι η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Γουμένισσας έργο του 13ου αιώνα μ.Χ. η οποία τιμάται τέσσερις φορές το χρόνο.

Η Μονή Παναγίας Δοβρά στην Καλή Παναγιά Ημαθίας ιδρύθηκε το 12ο αιώνα. Φιλοξενεί τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Δοβρά ενώ το μοναστήρι πανηγυρίζει και κατά την εορτή της Ζωοδόχου Πηγής εξαιτίας του αγιάσματος που υπάρχει στο χώρο.

Στο Λευκώνα Σερρών λειτουργεί η Μονή της Παναγίας Βύσσιανης όπου βρίσκεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Η παράδοση λέει ότι την είχε εντοπίσει ένας γεωργός και στο σημείο εκείνο χτίστηκε μια εκκλησία. Επίσης, παραδοσιακό πανηγύρι πραγματοποιείται ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου στην ορεινή Χαλκιδική, στο ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Βράσταμα.

Στο Βόιο Κοζάνης γιορτάζει η ιστορική Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που είναι χτισμένη σε μία ορεινή τοποθεσία με πλούσια παράδοση από την εποχή της Τουρκοκρατίας, ενώ πλήθος πιστών για τη θεία λειτουργία και τις λιτανείες συγκεντρώνει ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Πτολεμαΐδα.

Πολλά ακόμη χωριά και κωμοπόλεις στη Μακεδονία διαθέτουν εκκλησίες και μοναστήρια αφιερωμένα στην Κοίμηση της Θεοτόκου, τα οποία πανηγυρίζουν με παραδοσιακά γλέντια και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Μεγάλο προσκύνημα γίνεται κάθε χρόνο στα εννιάμερα της Παναγίας (23 Αυγούστου) στην Νέα Μηχανιώνα Θεσσαλονίκης, στον ιερό ναό της Παναγίας Φανερωμένης. Στην ετήσια πανήγυρι της Ν.Μηχανιώνας συρρέουν χιλιάδες πιστοί για να προσκυνήσουν τη χάρη της.

Στις 28 Αυγούστου οι εορτασμοί στο «Περιβόλι της Παναγιάς»

Με ξεχωριστή ευλάβεια και τιμή γιορτάζει την Θεοτόκο τον Αύγουστο και το Άγιον Όρος. Η μοναστική κοινότητα ακολουθεί το παλαιό ημερολόγιο και στις 28 Αυγούστου γιορτάζει την Κοίμηση της..

Από τη νύχτα γίνονται αγρυπνίες στις οποίες ψάλλονται ψαλμωδίες για την Παναγία. Ακολουθεί σε όλα τα μοναστήρια πανηγυρική γιορταστική τράπεζα για όλο τον κόσμο, μοναχούς και επισκέπτες.

Στο Άγιον Όρος, εξάλλου, υπάρχουν πάρα πολλές θαυματουργές εικόνες της Παναγίας, μερικές απ αυτές είναι ιδιαίτερα γνωστές όπως η εικόνα του Άξιον Εστί στο ναό του Πρωτάτου στις Καρυές και η Παναγιά η Πορταίτισσα στη Μονή Ιβήρων. Το «Περιβόλι της Παναγίας», φυλάσσει δεκάδες θαυματουργές εικόνες της Θεοτόκου και κάθε μονή έχει τη δική της προστάτιδα εικόνα.