Πανεπιστήμιο Αιγαίου: Ψηφιακή πλατφόρμα «χαρτογραφεί» τις πυρκαγιές της Χίου και ενισχύει την Πολιτική Προστασία

Ένα νέο ψηφιακό εργαλείο, που φιλοδοξεί να ενισχύσει την πρόληψη και τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών στη Χίο, ανέπτυξε το Τμήμα Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, αξιοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS) και Τηλεπισκόπησης (https://rsgis.aegean.gr).

Πρόκειται για μια διαδικτυακή διαδραστική πλατφόρμα (Web GIS), η οποία συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο περιβάλλον κρίσιμα γεωχωρικά δεδομένα, επιτρέποντας την άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στον επιχειρησιακό σχεδιασμό όσο και κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς.

Η εφαρμογή (https://www.chios-fires.com) δημιουργήθηκε από την Ερευνητική Ομάδα Τηλεπισκόπησης και Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, στο πλαίσιο των δράσεων, που ανέλαβε το Ίδρυμα μετά τις εκτεταμένες πυρκαγιές που έπληξαν τη Χίο τα τελευταία χρόνια.

Αποτελεί, μάλιστα, συνέχεια της επιστημονικής πρωτοβουλίας που ξεκίνησε με την ημερίδα «Πυρκαγιές στη Χίο: Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου δίνει το παρών για ένα καλύτερο μέλλον», η οποία πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025.

Σημειώνεται, ότι η πλατφόρμα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας του Στυλιανού Τζαννή, φοιτητή του Διιδρυματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Φυσικοί Κίνδυνοι και Αντιμετώπιση Καταστροφών», υπό την επίβλεψη του επίκουρου καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας και επιστημονικά υπεύθυνου της ερευνητικής ομάδας, Χρήστου Βασιλάκου.

Ένα «κέντρο επιχειρήσεων» σε ψηφιακή μορφή

Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της εφαρμογής είναι, ότι συγκεντρώνει πληροφορίες από διαφορετικές εθνικές και διεθνείς βάσεις δεδομένων και τις παρουσιάζει σε ένα ενιαίο χαρτογραφικό περιβάλλον. Με αυτόν τον τρόπο, οι χρήστες δεν χρειάζεται να αναζητούν πληροφορίες σε διαφορετικές πλατφόρμες, αλλά μπορούν να έχουν ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης μέσα από μία μόνο εφαρμογή.

Παράλληλα, η πλατφόρμα έχει σχεδιαστεί ώστε να ενημερώνεται συνεχώς με νέα δεδομένα, να προσαρμόζεται στις επιχειρησιακές ανάγκες των υπηρεσιών και να μπορεί να επεκταθεί και σε νέες γεωγραφικές περιοχές.

Τι μπορεί να κάνει η εφαρμογή

Μεταξύ των δυνατοτήτων της εφαρμογής περιλαμβάνονται η χαρτογράφηση όλων των καμένων εκτάσεων στη Χίο από το 1984 έως το 2025, η καταγραφή της συχνότητας εκδήλωσης πυρκαγιών κατά την ίδια περίοδο, η αποτύπωση των σημείων έναρξης δασικών πυρκαγιών για τα έτη 2020-2024, η παρακολούθηση και καταχώρηση περιστατικών σε πραγματικό χρόνο, ο υπολογισμός πυρικών δεικτών που συμβάλλουν στην εκτίμηση του κινδύνου, η συνεχής παρακολούθηση των μετεωρολογικών συνθηκών μέσω επίγειων σταθμών, δορυφορικών δεδομένων και μετεωρολογικών ραντάρ, η εκτίμηση της έκθεσης κατοικιών και άλλων κτιρίων στον κίνδυνο δασικής πυρκαγιάς.

Οι δυνατότητες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για τον σχεδιασμό προληπτικών παρεμβάσεων όσο και για την υποστήριξη των αποφάσεων που λαμβάνονται κατά την εξέλιξη μιας πυρκαγιάς.

Ποιοι θα τη χρησιμοποιούν

Βασικοί χρήστες της νέας εφαρμογής αναμένεται να είναι οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας, η Πυροσβεστική, οι οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και όλοι οι συναρμόδιοι φορείς που συμμετέχουν στη διαχείριση φυσικών καταστροφών.

Την ίδια στιγμή, η πλατφόρμα είναι προσβάσιμη και στους πολίτες, λειτουργώντας ως εργαλείο ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης γύρω από την πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.

Η τεχνολογία στην υπηρεσία της πρόληψης

Η ανάπτυξη της εφαρμογής έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση αυξάνει τόσο τη συχνότητα όσο και την ένταση των δασικών πυρκαγιών στη Μεσόγειο.

Η αξιοποίηση τεχνολογιών όπως τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών, η τηλεπισκόπηση και τα δορυφορικά δεδομένα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς προσφέρει στις αρμόδιες υπηρεσίες τη δυνατότητα να αξιολογούν ταχύτερα τον κίνδυνο, να οργανώνουν αποτελεσματικότερα την πρόληψη και να υποστηρίζουν τις επιχειρησιακές αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο.

Όπως επισημαίνει ο επιστημονικά υπεύθυνος της Ερευνητικής Ομάδας Τηλεπισκόπησης και Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών, επίκουρος Καθηγητής Χρήστος Βασιλάκος, η νέα εφαρμογή αναδεικνύει τον ουσιαστικό ρόλο, που μπορούν να διαδραματίσουν οι τεχνολογίες Γεωγραφικών Πληροφοριών και Τηλεπισκόπησης στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων απέναντι στους ολοένα αυξανόμενους κινδύνους που προκαλούν οι δασικές πυρκαγιές.

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση www.chios-fires.com, ενώ περισσότερες πληροφορίες για την Ερευνητική Ομάδα Τηλεπισκόπησης και Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών του Πανεπιστημίου Αιγαίου είναι διαθέσιμες μέσω της ιστοσελίδας της ομάδας.