Ο πρύτανης του ΑΠΘ Κυριάκος Αναστασιάδης στο protothema: Ανεβάζουμε ταχύτητα σε όσα έπρεπε να έχουν γίνει από χρόνια, τι νέο έρχεται

Έναν χρόνο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κυριάκος Αναστασιάδης, επιχειρεί τον πρώτο συνολικό απολογισμό μιας θητείας, που ξεκίνησε με κεντρικό στόχο την επιτάχυνση των αλλαγών σε ένα από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Ευρώπης.

Διεθνή προγράμματα σπουδών, ψηφιακός μετασχηματισμός, αναβάθμιση της φοιτητικής μέριμνας, αξιοποίηση της πανεπιστημιακής περιουσίας, νέος σχεδιασμός για το ΑΧΕΠΑ και ενίσχυση της εξωστρέφειας συνθέτουν το πλαίσιο των παρεμβάσεων, που υλοποιήθηκαν ή δρομολογήθηκαν μέσα στους πρώτους δώδεκα μήνες της νέας διοίκησης.

Ο Καθηγητής Καρδιοχειρουργικής περιγράφει ένα πανεπιστήμιο που, όπως λέει, «αυξάνει ταχύτητα», αφήνοντας πίσω παγιωμένες πρακτικές δεκαετιών. Παράλληλα, θέτει ως βασική προτεραιότητα την προσαρμογή του ΑΠΘ στις ανάγκες των σημερινών φοιτητών, επενδύοντας στην τεχνολογία, στη φοιτητική εμπειρία και στη διεθνή παρουσία του Ιδρύματος.

Στην αποκλειστική συνέντευξη, που παραχωρεί στο protothema.gr μιλά για τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του πρώτου χρόνου, τα εμπόδια, που εξακολουθούν να περιορίζουν τα δημόσια πανεπιστήμια, τους στόχους της επόμενης διετίας αλλά και το προσωπικό στοίχημα, που θέτει για το μέλλον του Αριστοτελείου.

-Έναν χρόνο μετά την εκλογή σας, τι άλλαξε πραγματικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο;

Αν έπρεπε να συνοψίσω τον πρώτο χρόνο σε μία λέξη, αυτή θα ήταν η «ταχύτητα». Ταχύτητα στις αποφάσεις, στην υλοποίηση και στην κινητοποίηση των ανθρώπων και των πόρων του Πανεπιστημίου.

Μέσα στους πρώτους τρεις μήνες ξεκινήσαμε εννέα νέα αγγλόφωνα προπτυχιακά προγράμματα. Σκεφτείτε τις ατέλειωτες ώρες σχεδιασμού και τεκμηρίωσης που απαιτήθηκαν για την πιστοποίησή τους, τις ώρες εκπαίδευσης των γραμματειών στα νέα καθήκοντα και τώρα προσθέστε επτά ακόμη διεθνή προγράμματα, που προετοιμάζουμε ήδη για την επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά.

Σκεφτείτε, επίσης, το εύρος των παρεμβάσεων: από το πανεπιστημιακό δάσος στο Περτούλι, που είχε χρόνια να μας δει και πλέον αξιοποιείται ξανά, μέχρι τις νέες φοιτητικές εστίες ως θεμελιώδες στοιχείο της πλήρως αναβαθμισμένης φοιτητικής μέριμνας. Στόχος μας είναι να μετατρέψουμε το ΑΠΘ σε ένα Πανεπιστήμιο Φοιτητικής Εμπειρίας και όχι μόνο μετάδοσης γνώσεων.

Επιπλέον, θα μπορούσα να αναφερθώ και σε πιο «περιφερειακές» πρωτοβουλίες, όπως το Aristotle Innovation Forum στη ΔΕΘ, την πρώτη διοργάνωση δημόσιου ελληνικού πανεπιστημίου τέτοιου βεληνεκούς και μακράν τη μεγαλύτερη διεθνή συνάντηση για την καινοτομία, που φιλοξένησε ποτέ η Ελλάδα, ή την πρόσφατη έγκριση από την Βουλή των Ελλήνων του νέου σχεδιασμού για το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ μετά από δεκαετίες αδράνειας.

Για την υλοποίηση όλων όσων προαναφέρθηκαν, η αλήθεια είναι ότι εδώ και έναν χρόνο έχω καταπονήσει τους πάντες —πρώτους από όλους τους άξιους αντιπρυτάνεις μου, τους συναδέλφους καθηγητές, τους προέδρους και τους κοσμήτορες των σχολών και των τμημάτων μας, αλλά και το σύνολο του διοικητικού μηχανισμού του Αριστοτελείου. Ανταποκρίθηκαν όλες και όλοι εξαιρετικά. Ενεργοποίησαν ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, που παρέμεναν στην εφεδρεία, εργάστηκαν με αποτελεσματικότητα και συντάχθηκαν στην προσπάθεια να αλλάξουμε το Πανεπιστήμιο. Τους ευχαριστώ από καρδιάς. Ζητώ την κατανόησή τους για τη συνέχεια, η οποία θα παραμείνει απαιτητική, και ελπίζω ότι θα απολαύσουν μαζί μου τα αποτελέσματα αυτής της ηράκλειας αλλά απολύτως αναγκαίας προσπάθειας.

Το Αριστοτέλειο δονείται κυριολεκτικά από τη δύναμη των ανθρώπων του, μοιραία ταράζει τα νερά, ταράζει ίσως και τη ραστώνη ορισμένων, αλλά σας διαβεβαιώ ότι θα συνεχίσει έτσι γιατί το οφείλει στις φοιτήτριες και τους φοιτητές του.

-Σας έχω ακούσει να λέτε ότι το Πανεπιστήμιο πρέπει επιτέλους να βρεθεί «στον αιώνα που βρίσκονται ήδη οι φοιτητές του». Πώς το εννοείτε και ποια βήματα κάνατε ή σχεδιάζετε να κάνετε;

Αν και δύσκολα θα το πίστευε κανείς, η αναντίρρητη πραγματικότητα είναι, ότι σε ολόκληρη την ιστορία των Ελληνικών Πανεπιστημίων δεν υπήρξε ποτέ συστηματική έρευνα και καταγραφή των αναγκών, των προσδοκιών και των απόψεων των φοιτητών.

Το διαπιστώσαμε όταν ξεκινήσαμε το AU Student Barometer, μια κυλιόμενη έρευνα στην οποία συμμετέχουν χιλιάδες φοιτήτριες και φοιτητές μας μεταξύ αυτών και πρωτοετείς και αλλοδαποί. Στην τελευταία μάλιστα μέτρηση εντάξαμε ερωτήσεις για την Gen Z που φαίνεται όλοι να τη σχολιάζουν αλλά ελάχιστοι να την αφουγκράζονται! Δεν μπορεί να υπάρξει στρατηγικός σχεδιασμός χωρίς ανατροφοδότηση, επαναξιολόγηση και συνεχή βελτίωση.

Παράλληλα, ανεβάζουμε ταχύτητα σε όσα έπρεπε να έχουν από χρόνια γίνει: ψηφιακή αναβάθμιση των λειτουργιών του Πανεπιστημίου και σε επίπεδο ηλεκτρονικής γραμματείς και στις πλατφόρμες εκπαίδευσης, πιλοτική εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης και του Κύβου Εμβύθισης στην εκπαιδευτική διαδικασία, εξετάσεις με tablets —πρωτοποριακές σε πανευρωπαϊκό επίπεδο ψηφιακές εξετάσεις με ήδη ιδιαίτερα υψηλό βαθμό ικανοποίησης των φοιτητών, φοιτητριών και Καθηγητών—, ψηφιοποίηση της γραμματειακής υποστήριξης και της φοιτητικής καθημερινότητας με το app Aristomate και τόσα άλλα.

Η τεχνολογία όμως από μόνη της δεν αρκεί. Μέσα σε αυτό το πρώτο τέταρτο του αιώνα, που έχουμε ήδη διατρέξει, είδαμε δραματικές αλλαγές στην κοινωνική διαπαιδαγώγηση των παιδιών που υποδεχόμαστε πλέον στα Πανεπιστήμια μας. Γι’ αυτό δίνουμε τόση σημασία στη Φοιτητική Μέριμνα και μάλιστα ως ολιστική προσέγγιση της φοιτητικής εμπειρίας. Στα κτίρια της Φοιτητικής Λέσχης που ανακαινίσαμε, δημιουργήσαμε και στεγάσαμε το Κέντρο Φοιτητικής Υποστήριξης όπου συγκεντρώνουμε όλες τις υπηρεσίες μέριμνας και τις εθελοντικές φοιτητικέ ομάδες. Στην φοιτητική υποστήριξη εντάσσουμε πλέον φροντίδες για άτομα με κινητικά προβλήματα, μαθησιακές δυσκολίες ή άλλα προβλήματα υγείας, όπως τα ψυχικά που για πρώτη φορά μπαίνουν στο επίκεντρο της προσοχής του Πανεπιστημίου.

Μέσα σε αυτόν τον πρώτο χρόνο της Πρυτανείας, για πρώτη φορά ψηφίστηκε κανονισμός λειτουργίας των φοιτητικών εστιών, έγινε η καταγραφή των δικαιούχων —δεν ήταν όλοι!—, των ενεργών και των, δυστυχώς πολλών, ανενεργών δωματίων και ξεκίνησε η ανακαίνιση κοινόχρηστων χώρων, δωματίων και εξοπλισμού.

Αυτή η εντελώς αναγκαία παρέμβαση θα έχει μία εξίσου σπουδαία συνέχεια —είναι σε πλήρη εξέλιξη ο σχεδιασμός νέων φοιτητικών εστιών με ΣΔΙΤ για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες τόσο των ελληνόγλωσσων όσο και των αγγλόγλωσσων προγραμμάτων μας.

-Όταν συναντηθήκατε με τον Πρωθυπουργό, δεν του ζητήσατε να δώσει, αλλά να αφαιρέσει εμπόδια. Ποια είναι τα τρία εμπόδια που, αν αρθούν, μπορούν να αλλάξουν την εικόνα και τις προοπτικές του δημόσιου πανεπιστημίου;

Χαίρομαι που το επισημαίνετε, γιατί εδώ αποτυπώνεται μια ουσιαστική διαφορά αντίληψης για το δημόσιο πανεπιστήμιο. Προφανώς δεν αναφέρομαι στην αναγκαία στήριξη από την Πολιτεία σε οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. Αναφέρομαι κυρίως στη νοοτροπία και στον τρόπο λειτουργίας.

Ανέφερα προηγουμένως την ανακαίνιση της Λέσχης. Έγινε από τα αποθεματικά μας. Τα λιμνάζοντα αποθεματικά μας. Σας μίλησα για τα διεθνή προπτυχιακά μας. Να θυμίσω, ότι την επόμενη χρονιά θα αποφοιτήσουν οι πρώτοι μας διεθνείς φοιτητές της Ιατρικής, που με τα δίδακτρα τους μας επέτρεψαν να ανακαινίσουμε αμφιθέατρα, να προσλάβουμε για πρώτη φορά μετά από μια δύσκολη οικονομικά δεκαπενταετία νέους διδάσκοντες, να χρηματοδοτήσουμε τη διεθνή επικοινωνία των λαμπρών σπουδών, που προφέρει το Αριστοτέλειο σε πάνω από τριάντα χώρες του κόσμου.

Επομένως, το πρώτο εμπόδιο είναι η μοιρολατρική παραδοχή, ότι όλα εξαρτώνται από το Κράτος και ότι όλα είναι ζήτημα χρημάτων. Τεράστιο λάθος: τα ελληνικά πανεπιστήμια —όχι μόνο το Αριστοτέλειο που είναι πράγματι το μεγαλύτερο— έχουν εκλεκτό ανθρώπινο δυναμικό και ανεκμετάλλευτη υλική και άυλη περιουσία. Θα χρειάζονται πάντα την υποστήριξη της Πολιτείας αλλά αν μείνουν με σταυρωμένα χέρια θα προδώσουν το ακαδημαϊκό τους καθήκον, να βρίσκονται στην επιστημονική και εκπαιδευτική πρωτοπορία της ελληνικής κοινωνίας. Στο Αριστοτέλειο αναδιαρθρώνουμε τον ΕΛΚΕ για να διευκολύνουμε τους ερευνητές στην εξασφάλιση κονδυλίων, για να αναβαθμίσουμε κτιριακές υποδομές, όπως η βιβλιοθήκη μας που θα κλείσει για λίγες εβδομάδες και για να οδηγήσουμε νέους πόρους στις δομές και τις λειτουργικές ανάγκες των Τμημάτων του Πανεπιστημίου.

Το δεύτερο εμπόδιο είναι η εσωστρέφεια, η θεσμική ακινησία και η φοβική νοοτροπία απέναντι στο ταχύτατα εξελισσόμενο διεθνές περιβάλλον της πληροφορίας, της γνώσης και των τεχνολογικών εξελίξεων. Στο Αριστοτέλειο την αντιστρέφουμε. Όχι μόνο με τα 16 νέα διεθνή προπτυχιακά μας, αλλά και με τα dual μεταπτυχιακά προγράμματα που επεξεργαζόμαστε με τα Πανεπιστήμια Texas A&M, Nebraska και το Western του Καναδά. Την ίδια κατεύθυνση και τα νέα Αγγλόγλωσσα joint προπτυχιακά με ευρωπαϊκό και αμερικανικά πανεπιστήμια. Ως εξωστρέφεια στο Αριστοτέλειο εννοούμε και την ευρύτερη και αμεσότερη διασύνδεση με την κοινωνία και την αγορά εργασίας, που θα πετύχουμε με την γενναία επέκταση του θεσμού των Επώνυμων Εδρών για την αναβάθμιση των προγραμμάτων σπουδών και την εισαγωγή νέων γνωστικών αντικειμένων.

Το τρίτο, υπαρξιακού χαρακτήρα εμπόδιο είναι η αντιμετώπιση των Ελληνικών Δημόσιων Πανεπιστημίων ως απλή προέκταση της βασικής και λυκειακής εκπαίδευσης ενώ στην πραγματικότητα είναι τα μακράν μεγαλύτερα και σημαντικότερα κέντρα έρευνας, καινοτομίας και αριστείας της χώρας μας με διεθνή ακτινοβολία και εθνικό καθήκον την προσέλκυση διεθνούς κεφαλαίου ανθρώπινου και τεχνολογικού, που είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη μας ως κοινωνίας και ως οικονομίας.

Στο Αριστοτέλειο κάναμε ένα πρώτο τολμηρό βήμα με το Aristotle Innovation Forum, που διέπρεψε με τους 500 εκλεκτούς ομιλητές του από όλο τον κόσμο της επιστήμης για να καθιερωθεί ως το ελληνικό σημείο συνάντησης της καινοτομίας κάθε χρόνο. Η σχεδόν καθημερινή μας συνεισφορά εκδηλώνεται με δεκάδες συμφωνίες και κοινές δράσεις με Πανεπιστήμια, φορείς, εταιρίες, συλλόγους και οργανισμούς που προσανατολίζονται σε ένα κοινό στόχο: να μετατρέψουμε το Πανεπιστήμιο μας και την ακαδημαϊκή εκπαίδευση στην Ελλάδα σε παράγοντα διεθνούς ισχύος της χώρας.

-Ποια αλλαγή θέλετε να έχει νιώσει ο μέσος φοιτητής μέχρι τον Ιούνιο του 2027; Και αν σας ζητούσα να δεσμευθείτε σε τρεις μετρήσιμους στόχους για τη δεύτερη χρονιά, ποιοι θα ήταν;

Χωρίς δεύτερη σκέψη, να αισθανθεί ότι το Πανεπιστήμιο τον ακούει και προσαρμόζεται στις ανάγκες του. Να καταλάβει, δηλαδή, ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι ένας βαρύς, γραφειοκρατικός, “ακαδημαϊκός” οργανισμός, αλλά ένα ζωντανό οικοσύστημα που εξελίσσεται μαζί του, τον οδηγεί σε ωραίες και χρήσιμες μορφωτικές και επαγγελματικές επιλογές, κάνει τα φοιτητικά του χρόνια πολύτιμα και αξέχαστα για όλη του τη ζωή.

Θα το βρείτε ενδεχομένως επουσιώδες ως παράδειγμα φοιτητικής εμπειρίας αλλά παρακαλώ να με ρωτήσετε γι αυτό του χρόνου: αναβαθμίζουμε την Καλάνδρα στη Χαλκιδική και την μετατρέπουμε από καλοκαιρινό camping σε campus με ετήσια λειτουργία και εκπαιδευτικές δραστηριότητες όλων των Τμημάτων του Αριστοτελείου! Μελέτη και θαλασσινή βουτιά! Όπως και στο Περτούλι: Μελέτη και snowboard!

Μιλώντας, όμως, με όρους απόλυτα μετρήσιμων στόχων, θα ξεχώριζα τους εξής: Την αναβάθμιση των δομών και του κτιριακού αποθέματος συνολικού ύψους 65 εκατομμυρίων ευρώ, την καταγραφή, νομιμοποίηση και αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Πανεπιστημίου, όπως και τον υπερδιπλασιασμό των εσόδων μας από τα διεθνή προγράμματα σπουδών.

-Ποιο ήταν το πιο δύσκολο «όχι» που είπατε τον πρώτο χρόνο;

Με συμβούλευσαν να σταματήσω να χειρουργώ! Είπα όχι! Είπα ότι θα βρω χρόνο και τον βρήκα. Υπηρετώ την δημόσια υγεία και τη δημόσια εκπαίδευση όλη μου τη ζωή χωρίς εξαιρέσεις και παραθυράκια και θέλω να κρατήσω ζωντανή την επαφή μου με την ιατρική μου πράξη, γιατί μόνο έτσι διατηρώ το μέτρο σε όσα ζητώ από τους συνεργάτες και τους συναδέλφους μου στο Αριστοτέλειο. Και όπως είπα ανωτέρω, το μέτρο αυτό θα παραμείνει απαιτητικό!

-Αν στο τέλος της θητείας σας έπρεπε να υπάρχει μία πρόταση για την Πρυτανεία Αναστασιάδη, ποια θα θέλατε να είναι;

Με εκπλήσσει και ταυτόχρονα με χαροποιεί η ερώτηση. Εκπλήσσομαι γιατί μου φαίνεται «πολιτική» περισσότερο από όσο έχω συνηθίσει. Χαίρομαι, όμως, επειδή είναι πραγματικά πολιτική, καθώς αφορά ουσιαστικά στην λογοδοσία όσων εκλέγονται για να διοικήσουν οργανισμούς καίριου δημοσίου συμφέροντος, όπως βλέπω το Πανεπιστήμιο. Άλλωστε, ο δημοσιογραφικός έλεγχος δεν πρέπει να αφορά μόνο στην κεντρική πολιτική σκηνή ή στην αυτοδιοίκηση αλλά οφείλει να ασκείται και στα πανεπιστήμια, γιατί διαχειρίζονται δημόσιο αγαθό και δημόσια ευθύνη.

Συνοψίζοντας, αν έπρεπε να μείνει μία μόνο φράση, θα ήθελα να είναι η εξής: «Επανεκκίνησε το Αριστοτέλειο και άνοιξε το δρόμο για μια ακόμη πιο σπουδαία συνέχεια των Ελληνικών Δημόσιων Πανεπιστημίων».