Τα «ναι» και τα «όχι» για τους υποψηφίους μετά την ολοκλήρωση των Πανελλαδικών

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις ολοκληρώθηκαν και χιλιάδες υποψήφιοι βρίσκονται πλέον στη δυσκολότερη ίσως φάση της διαδικασίας: την αναμονή. Μια περίοδο που συχνά συνοδεύεται από άγχος για τους βαθμούς, τις βάσεις εισαγωγής και το επαγγελματικό μέλλον.

Ο μαθηματικός - ερευνητής και σύμβουλος σταδιοδρομίας Στράτος Στρατηγάκης μιλά στο protothema.gr και στέλνει ένα σαφές μήνυμα στους μαθητές: «Τώρα είναι η στιγμή να χαλαρώσετε, όχι να αγχωθείτε περισσότερο».

«Μην ασχολείστε με τη βαθμολογία σας»

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι υποψήφιοι δεν έχουν κανέναν λόγο να προσπαθούν να υπολογίσουν πώς έγραψαν ή να παρακολουθούν καθημερινά τις εκτιμήσεις, που δημοσιεύονται για τη διόρθωση των γραπτών.

Όπως εξηγεί, τα πρώτα στοιχεία, που διαρρέουν προέρχονται συνήθως από περιορισμένο αριθμό γραπτών και δεν μπορούν να δώσουν ασφαλή εικόνα για το σύνολο της χώρας. Οι διαφορές μεταξύ περιοχών είναι συχνά μεγάλες, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε πρόβλεψη εξαιρετικά επισφαλή.

Παράλληλα, θεωρεί παραπλανητικούς τους δραματικούς τίτλους, που συχνά εμφανίζονται στα μέσα ενημέρωσης, όπως «πανωλεθρία στα Μαθηματικά». Όπως σημειώνει, σε ορισμένα μαθήματα και ειδικά στα Μαθηματικά του 4ου Επιστημονικού Πεδίου, τα ποσοστά βαθμολογιών κάτω από τη βάση είναι διαχρονικά υψηλά. Επομένως, μια δύσκολη εξέταση δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι θα υπάρξουν δραματικές αλλαγές στις βάσεις.

Οι βάσεις δεν είναι στο χέρι των υποψηφίων

Ένα ακόμη λάθος, σύμφωνα με τον κ. Στρατηγάκη, είναι η «εμμονή με τις βάσεις εισαγωγής».

Οι βάσεις αποτελούν αποτέλεσμα πολλών παραγόντων: της δυσκολίας των θεμάτων, της επίδοσης των υποψηφίων, του αριθμού των διαθέσιμων θέσεων και των επιλογών που θα γίνουν στα μηχανογραφικά δελτία.

«Οι μαθητές δεν μπορούν να επηρεάσουν πλέον τίποτε από αυτά», επισημαίνει. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι η συνεχής αναζήτηση εκτιμήσεων και προβλέψεων απλώς ενισχύει το άγχος χωρίς να προσφέρει πραγματικό όφελος.

Το μεγαλύτερο λάθος: Η επιλογή σπουδών με βάση την αγορά εργασίας

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο έμπειρος σύμβουλος σε ένα φαινόμενο, που παρατηρείται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια: την πίεση που δέχονται οι νέοι να επιλέξουν σχολές αποκλειστικά με γνώμονα την επαγγελματική αποκατάσταση. «Ο υποψήφιος επιλέγει σπουδές και όχι επάγγελμα», τονίζει.

Η διαπίστωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή, κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη, η αυτοματοποίηση και οι συνεχείς αλλαγές στην αγορά εργασίας καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη για το ποια επαγγέλματα θα έχουν ζήτηση σε δέκα ή δεκαπέντε χρόνια. Ο ίδιος μάλιστα χαρακτηρίζει «διπλό φάουλ» την επιλογή σπουδών με βάση τα λεγόμενα «επαγγέλματα του μέλλοντος».

Όταν η επιτυχία οδηγεί στην εγκατάλειψη των σπουδών

Για να εξηγήσει το σκεπτικό του, παραθέτει χαρακτηριστικά πρόσφατα παραδείγματα από την επαγγελματική του εμπειρία, υποψηφίων προηγουμένων ετών που ζήτησαν φέτος την υποστήριξή του.

Μία κοπέλα επέλεξε τη Νομική επειδή συγκέντρωνε τα απαραίτητα μόρια. Παρότι κατάφερε να περάσει και να μεταγραφεί στην Αθήνα, συνειδητοποίησε ότι το αντικείμενο δεν την ενδιέφερε πραγματικά και αποφάσισε να εγκαταλείψει τη σχολή. Τώρα πάει με το 10% να περάσει κάπου αλλού.

Σε άλλη περίπτωση, φοιτήτρια εισήχθη σε τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, έναν κλάδο που συνδέεται άμεσα με τις τεχνολογίες αιχμής και την τεχνητή νοημοσύνη.

Ωστόσο, η ίδια είχε πάντοτε καλλιτεχνικές αναζητήσεις και τελικά επέλεξε να παρατήσει τις σπουδές της και να στραφεί σε μία σχολή πιο καλλιτεχνική Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων και Συστημάτων.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μιας νέας που είχε εξαιρετική κλίση στις ξένες γλώσσες. Παρά το ταλέντο της, ακολούθησε την κατεύθυνση της Πληροφορικής επειδή της παρουσιάστηκε ως μια «σίγουρη επαγγελματική επιλογή». Στο τρίτο έτος εγκατέλειψε τη σχολή, αδυνατώντας να συνεχίσει σε ένα αντικείμενο, που δεν την εξέφραζε.

Τα παραδείγματα αυτά, όπως σημειώνει, αποδεικνύουν ότι η επαγγελματική αποκατάσταση δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει μια επιτυχημένη ακαδημαϊκή και επαγγελματική πορεία.

Η αγορά εργασίας αλλάζει πιο γρήγορα από τα πανεπιστημιακά προγράμματα

Η συζήτηση για τα «επαγγέλματα του μέλλοντος» έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια λόγω της τεχνητής νοημοσύνης και του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Ωστόσο, οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι περισσότεροι σημερινοί μαθητές θα χρειαστεί να αλλάξουν περισσότερες από μία φορές αντικείμενο εργασίας κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους. Η δια βίου μάθηση, οι επανεκπαιδεύσεις και η συνεχής ανάπτυξη δεξιοτήτων θεωρούνται πλέον σημαντικότερες από την αρχική επιλογή επαγγέλματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή ενός αντικειμένου, που ενδιαφέρει πραγματικά τον νέο φαίνεται να αποτελεί πιο ασφαλή στρατηγική από την προσπάθεια πρόβλεψης των αναγκών της αγοράς εργασίας μετά από μία δεκαετία.

Το μηχανογραφικό ως ευκαιρία και όχι ως απειλή

Ο Στράτος Στρατηγάκης καλεί τους μαθητές να αντιμετωπίσουν τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου ως μια δημιουργική διαδικασία σχεδιασμού του μέλλοντος και όχι ως μια αγχωτική υποχρέωση.

Μάλιστα, θεωρεί ιδιαίτερα χρήσιμο οι υποψήφιοι να εξετάσουν τις επιλογές τους πριν ανακοινωθούν οι βαθμολογίες. «Όταν δεν γνωρίζουν ακόμη τα μόριά τους, έχουν μεγαλύτερη ελευθερία να σκεφτούν τι πραγματικά επιθυμούν να σπουδάσουν, χωρίς να περιορίζονται από αριθμούς και εκτιμήσεις», επισημαίνει.

Όπως μάλιστα υπογραμμίζει, η σωστή συμπλήρωση του μηχανογραφικού απαιτεί να δηλώνονται σχολές από όλο το φάσμα των βάσεων – υψηλές, μεσαίες και χαμηλότερες. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος να μείνει κάποιος εκτός τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η πιο σημαντική συμβουλή: Ξεκούραση

Πάνω από όλα, ο εκπαιδευτικός αναλυτής επιμένει ότι οι μαθητές πρέπει να αποφορτιστούν.

Ύστερα από μια απαιτητική χρονιά προετοιμασίας, είναι σημαντικό να βιώσουν για πρώτη φορά μετά από πολλούς μήνες την αίσθηση ότι δεν έχουν να διαβάσουν για το επόμενο διαγώνισμα ή την επόμενη εξέταση.

Η ξεκούραση, η επανασύνδεση με φίλους και οικογένεια και ο χρόνος για προσωπικές σκέψεις αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε οι νέοι να πάρουν τις επόμενες αποφάσεις με καθαρό μυαλό.

«Γιατί τελικά, όπως προκύπτει από την εμπειρία χιλιάδων φοιτητών, η επιτυχία δεν μετριέται μόνο με τα μόρια εισαγωγής, αλλά με το κατά πόσο η διαδρομή που θα επιλέξει κάποιος ταιριάζει πραγματικά στα ενδιαφέροντα, τις αξίες και τα όνειρά του», καταλήγει.