Ενοπλες Δυνάμεις: Όλα τα όπλα και τα συστήματα που σχηματίζουν την «Ασπίδα του Αχιλλέα», τα ορόσημα του νέου θόλου αμυντικής προστασίας

Πολλά από τα μέρη που θα συνθέτουν το όλο, δηλαδή τον… θόλο πέντε επιπέδων αμυντικής προστασίας, τον οποίο αποκτά για πρώτη φορά στα χρονικά η Ελλάδα, είδαν φέτος οι θεατές της μεγαλειώδους στρατιωτικής παρέλασης της 25ης Μαρτίου, στην Αθήνα. Ξεδιπλώνοντας μέρος του επιχειρησιακού του σχεδιασμού, το Πεντάγωνο επιχείρησε μια επίδειξη ισχύος μπροστά από την Πλατεία Συντάγματος, λίγες ώρες αφότου το ΚΥΣΕΑ, που συνεδρίασε υπό την προεδρία του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, είχε ανάψει το «πράσινο φως» σε ένα ολιστικό και πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας και αεροπορικής κάλυψης, που το κόστος του προσδιορίζεται σε περίπου 4 δισ. ευρώ, αναβαθμίζοντας την αποτρεπτική ισχύ της χώρας.

Πλέγμα προστασίας

Αν και τις εντυπώσεις έκλεψαν, στη διάρκεια της στρατιωτικής παρέλασης για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου στην πρωτεύουσα, τα μη επανδρωμένα επιφανείας (USV) και αέρος (UAV), η νέα, πολυεπίπεδη αμυντική αρχιτεκτονική της Ελλάδας θα εδράζεται πλέον σε τεχνολογία διπλής χρήσης (στρατιωτικής και βιομηχανικής), καθώς θα αναπτύσσεται σταδιακά ένα πλέγμα προστασίας πάνω από την ελληνική επικράτεια, φτάνοντας μέχρι τη Μεσόγειο. Και αυτό γιατί η «Ασπίδα του Αχιλλέα», δηλαδή η δραστική ενοποίηση προηγμένων -και κατακερματισμένων μέχρι πρόσφατα- συστημάτων, με στόχο την πλήρη κάλυψη της ελληνικής επικράτειας, αρθρώνεται σε πέντε επίπεδα:

■ Αντιαεροπορική
■ Αντιβαλλιστική
■ anti drone
■ Αντιπλοϊκή (anti-ship)
■ Ανθυποβρυχιακή (anti-submarine), με τα δύο τελευταία επίπεδα να επικεντρώνουν στην κάλυψη των θαλασσίων συνόρων.

Για πρώτη φορά, δηλαδή, κύριες μονάδες και σύγχρονη αμυντική τεχνολογία θα συνδυαστούν με εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και εξελιγμένα κέντρα διοίκησης, τα οποία θα κατασκευάζονται στην Ελλάδα, παρακολουθώντας αντίστοιχες τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί παγκοσμίως, σε χώρες όπως το Ισραήλ. Πολύ περισσότερο όταν αντικειμενικός σκοπός για το ελληνικό Πεντάγωνο δεν είναι άλλος από την αντιμετώπιση απειλής κάθε είδους, είτε αυτή αφορά βαλλιστικούς πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροχήματα (drones), αλλά και αναβαθμισμένα μαχητικά αεροσκάφη, μέσω ενός εθνικού πλέγματος επιτήρησης και άμυνας. Ηδη, πληροφορίες θέλουν την τελευταία συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ να απασχόλησε και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης της «Ασπίδας του Αχιλλέα», μολονότι βασικά συστήματά του… παρήλασαν στα μέσα της εβδομάδας που πέρασε, στην ελληνική πρωτεύουσα.

Ηλεκτρονικές παρεμβολές

Ανάμεσα σε αυτά, κεντρικό ρόλο στο επίπεδο της Anti-Drone Προστασίας καταλαμβάνει το ελληνικής σχεδίασης σύστημα «Κένταυρος» για την ηλεκτρονική εξουδετέρωση μη επανδρωμένων αεροχημάτων, το οποίο έχει τη δυνατότητα να εντοπίζει και να εξουδετερώνει εχθρικά drones μέσω ηλεκτρονικών παρεμβολών. Ο «Κένταυρος» συνιστά, άλλωστε, ένα από τα πιο προωθημένα προϊόντα της συνεργασίας του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) και της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας, ενώ έχει εγκατασταθεί στις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού που επιχειρούν στην Ερυθρά Θάλασσα, στο πλαίσιο της επιχείρησης «ΑΣΠΙΔΕΣ».

Την ίδια στιγμή, αυξημένο είναι το ενδιαφέρον πρόσκτησης του συγκεκριμένου Anti -Drone συστήματος, τόσο από την Κύπρο όσο και τη Βουλγαρία, καθώς τα αποτελέσματά του κρίνονται αρκούντως ικανοποιητικά στο πεδίο. Αλλωστε, η είσοδος των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην εποχή των drones αναμένεται να επιτευχθεί κατά κόρον μέσω της «Ασπίδας του Αχιλλέα», αφού στο πρώτο επίπεδο προστασίας θα αναπτυχθούν μονάδες Παραγωγής Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων, όπως η Κινητή Μονάδα παραγωγής Drones, που παρουσιάστηκε επίσης στη στρατιωτική παρέλαση.

Εδρα κατασκευής τους αποτελεί το 306 Εργοστάσιο Βάσης Τεχνικού στην Ξάνθη, ενώ οι κινητές μονάδες διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό και συσκευές τρισδιάστατης εκτύπωσης για την παραγωγή ανταλλακτικών drones στο πεδίο της μάχης. Σε επίπεδο μαζικής παρασκευής, οι κινητές μονάδες μπορούν να παράγουν επιτόπου μέχρι και 1.000 drones τύπου 1 FPV (First Person View) τον χρόνο, σύμφωνα με το Πεντάγωνο, όπως και να παρέχουν τεχνική υποστήριξη στις Μονάδες που χρησιμοποιούν drones και πλέον είναι αρκετές στον αριθμό.

Ακολούθως, στο δεύτερο επίπεδο προστασίας τοποθετούνται τα Συστήματα Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων «V-BAT», δύο εκ των οποίων εντάχθηκαν στις Ενοπλες Δυνάμεις μετά από δωρεά του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης». Πρόκειται για σύστημα drone με δυνατότητα κάθετης απογείωσης/προσγείωσης, γεγονός που αυξάνει την ευελιξία χρήσης του και προορίζεται για αποστολές επιτήρησης-αναγνώρισης και στοχοποίησης, αλλά και επιχειρήσεις έρευνας-διάσωσης στην περιοχή της Θράκης, αλλά και του Βόρειου και Νότιου Αιγαίου.

Κέντρο ελέγχου

Σημαίνοντα ρόλο στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» αναμένεται να διαδραματίσουν και συστήματα Command and Control, όπως ο Τακτικός Σταθμός Διοίκησης και Ελέγχου, που υπήρξε επίσης μέρος της φετινής παρέλασης. Πρόκειται για ένα αυτόνομο Κέντρο Ελέγχου των Επιχειρήσεων, εξοπλισμένο με σύγχρονα μέσα επικοινωνιών και ψηφιακές εφαρμογές. Ενταγμένο, πάντα, σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό, καθώς η «Ασπίδα του Αχιλλέα» που θα διαθέτει και προηγμένες υποδομές Ηλεκτρονικού Πολέμου, με ζητούμενο την ενσωμάτωση παρεμβολέων και αισθητήρων για τον εντοπισμό και την «τύφλωση» μη επανδρωμένων αεροσκαφών, όπως και προηγμένα ραντάρ ενεργού φάσης (AESA), με δυνατότητες ιχνηλάτησης εκατοντάδων στόχων ταυτόχρονα. Στην ίδια αρχιτεκτονική εντάσσονται και εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως λογισμικά που θα ιεραρχούν σε πραγματικό χρόνο δυνητικές απειλές, υποδεικνύοντας το κατάλληλο οπλικό σύστημα για την αναχαίτισή τους. Παράλληλα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη λειτουργούν υποστηρικτικά σε κύριες μονάδες, όπως το μη επανδρωμένο αεροσκάφος S-100, το οποίο εμπεριέχεται στον εξοπλισμό των νέων φρεγατών Belharra, το οποίο εντοπίζει, προσδιορίζει και στοχοποιεί με ακρίβεια και χωρίς την παρέμβαση του χειριστή, πιθανές απειλές σε βάθος έως 100 χιλιόμετρα, σύμφωνα με το Πεντάγωνο.

Τα «βαριά χαρτιά»

Πέρα από τις τεχνολογίες αιχμής που έχουν ενσωματωθεί στο εγχώριο οικοσύστημα αμυντικής βιομηχανίας, μεγάλο μέρος της αντιπυραυλικής και αντιβαλλιστικής προστασίας του θόλου αναμένεται να βασιστεί σε δοκιμασμένα, υπερσύγχρονα συστήματα. Στο πλαίσιο αυτό, ως πρωταγωνιστικός προδιαγράφεται ο ρόλος στη Νέα Δομή των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων για τα συστήματα Πολλαπλών Εκτοξευτών Πυραύλων (Precise & Universal Launching System) PULS, ισραηλινής κατασκευής, τα οποία εγκρίθηκαν από την Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων της Βουλής, τον προηγούμενο μήνα. Στο ίδιο πλέγμα, πέραν των συστημάτων Patriot, στρατιωτικές πηγές δεν αποκλείουν στην ίδια αμυντική αρχιτεκτονική να συμπεριληφθούν:

■ το σύστημα SPYDER, μικρού και μέσου βεληνεκούς για την αναχαίτιση αεροσκαφών και πυραύλων,
■ το ευέλικτο σύστημα Barak MX για την αντιμετώπιση απειλών σε πολλαπλά βεληνεκή,
■ το σύστημα μέσου-μακρού βεληνεκούς David’s Sling, για την εξουδετέρωση βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων Κρουζ.

Εξάλλου, οι προετοιμασίες για την πλήρη μετάβαση στη Νέα Δομή των Ενόπλων Δυνάμεων παραμένουν πυρετώδεις στο Πεντάγωνο, με τον υπουργό Εθνικής Αμυνας Νίκο Δένδια να υπογραμμίζει για τις Ενοπλες Δυνάμεις πως «μόνο έτσι, μεταρρυθμιζόμενες, θα παραμείνουν ικανές να ανταποκριθούν σε κάθε σύγχρονη πρόκληση, όταν και όπου το επιβάλλει το εθνικό συμφέρον», στην Ημερήσια Διαταγή για την Εθνική Επέτειο της 25ης Μαρτίου.

Στην κατεύθυνση αυτή, η υλοποίηση της «Ατζέντας 2030» περνά μέσα από όλα τα Σώματα και τα Οπλα, ενώ ένας πρώτος, σημαντικός σταθμός για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι η υποδοχή μέχρι το τέλος του 2028 των πρώτων μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Ανδραβίδα. Ακολούθως, η ολοκλήρωση της προμήθειας των φρεγατών FDI Belharra, για το Πολεμικό Ναυτικό, συνιστά το δεύτερο ορόσημο, μετά και τη λειτουργική ένταξη στον εθνικό στόλο της φρεγάτας «Κίμων». Συγκεκριμένα, εντός του 2026 αναμένεται η πρόσκτηση της δεύτερης φρεγάτας FDI «Νέαρχος» και ακολουθούν άλλες δύο κλάσης FDI HN, ο «Φορμίωνας» και ο «Θεμιστοκλής» αντίστοιχα.

Τα ορόσημα

Ως τρίτο, αλλά εξίσου καθοριστικό βήμα προς την ολοκλήρωση της νέας εθνικής αμυντικής αρχιτεκτονικής λογίζεται και η δημιουργία ενιαίου δικτύου πληροφοριών, το οποίο θα επικοινωνεί τόσο με τα μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας, όπως για παράδειγμα με τα Rafale, αλλά και με τα συστήματα επικοινωνιών των Ενόπλων Δυνάμεων, όπως τα τμήματα που υπάγονται στη Διεύθυνση Ειδικού Πολέμου, αλλά και αυτά τα τμήματα που υπάγονται στον Στρατό Ξηράς, σε επίπεδο τακτικού πολέμου. Ετσι ώστε να αναπτυχθούν πλήρως και οι αναγκαίες διαλειτουργικότητες, παράλληλα με τον αριθμητικό και ποιοτικό στόχο, με ορίζοντα το 2030. Αυτός δεν είναι άλλος από την αποτρεπτική ικανότητα της Ελλάδας να διαθέτει σε τέσσερα χρόνια από σήμερα 200 μαχητικά αεροσκάφη σε επίπεδο Πολεμικής Αεροπορίας, τα οποία θα είναι 4ης και 5ης γενιάς και 3 τύπων, ήτοι μαχητικά F-35, Rafale και F-16 viper, την ώρα, μάλιστα, που η Τουρκία σπεύδει στη Μεγάλη Βρετανία, συνάπτοντας συμφωνία για την τεχνική υποστήριξη των Eurofighter.

Την ίδια στιγμή, όμως, ο τουρκικός Τύπος δεν φείδεται δημοσιευμάτων για τη δρομολόγηση του ελληνικού 12ετούς εξοπλιστικού προγράμματος, το οποίο αναμένεται να αγγίξει σε βάθος χρόνου και τα 25 δισ. ευρώ, όταν συνιστά τη μεγαλύτερη επένδυση για την άμυνα της χώρας τα επόμενα χρόνια, όπως υπογράμμισε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, με τον «Ελληνικό Θόλο» να υψώνεται ως «ασπίδα» από τους ομηρικούς ήρωες μέχρι σήμερα.