Be my eyes: «Βλέποντας» τη ζωή μέσα από τα μάτια του άλλου - Εθελοντές και άνθρωποι με προβλήματα όρασης μιλούν για την εμπειρία τους

Για τους περισσότερους ανθρώπους, μικρές στιγμές της καθημερινότητας περνούν σχεδόν... απαρατήρητες, καθώς είναι αυτονόητα δεδομένες. Για παράδειγμα, τι θα φορέσουμε το πρωί για τη δουλειά... το να διαβάσουμε την ημερομηνία λήξης ενός προϊόντος, για να μην έχουμε «δυσάρεστες» εκπλήξεις ή ακόμα και ένα μήνυμα στην οθόνη του κινητού... το να σηκώσουμε ένα αντικείμενο που έπεσε στο πάτωμα.

Για ένα άτομο με οπτική αναπηρία όμως, αυτές οι φαινομενικά απλές κινήσεις και λειτουργίες, μόνο αυτονόητες δεν είναι. Τουναντίον, μπορούν να μετατραπούν σε εμπόδια που δυσκολεύουν την αυτονομία και την καθημερινή λειτουργικότητα.

Σε αυτή την ανάγκη έρχεται να απαντήσει το Be My Eyes, μια εφαρμογή που συνδέει ανθρώπους με προβλήματα όρασης με εθελοντές από όλο τον κόσμο, επιτρέποντας σε κάποιον άγνωστο να γίνει για λίγα λεπτά «τα μάτια» κάποιου άλλου. Μέσα από ζωντανή βιντεοκλήση ή τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την περιγραφή εικόνων, η τεχνολογία δημιουργεί μια άμεση, πρακτική και ανθρώπινη μορφή βοήθειας, ενισχύοντας την ανεξαρτησία στην καθημερινότητα.

Τα ρούχα που θα φορέσει κάποιος το πρωί, η ημερομηνία λήξης ενός προϊόντος, ένα μήνυμα στην οθόνη ή κάτι που έχει πέσει στο πάτωμα είναι για τους περισσότερους απλές, σχεδόν αυτονόητες στιγμές της καθημερινότητας. Για έναν άνθρωπο  χωρίς όραση, όμως, μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικά εμπόδια.

Την εφαρμογή Be My Eyes χρησιμοποιούν 1.004.879 άνθρωποι με προβλήματα όρασης και 10.189.210 εθελοντές.

Για τον Γιώργο Δασκαλάκη, 23 ετών, τελειόφοιτο Κοινωνικής Εργασίας στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, η εφαρμογή έχει γίνει κομμάτι της καθημερινότητας.

«Δεν ένιωθα αυτόνομος»

Ο Γιώργος έχει ολική απώλεια όρασης από την ηλικία των 2,5 ετών. Η καθημερινότητά του στο πανεπιστήμιο δεν είναι εύκολη. Παρότι η πρόσβαση στα μαθήματα έχει βελτιωθεί και υπάρχει υποστήριξη μέσω Μονάδας Ισότιμης Πρόσβασης, πολλά πρακτικά ζητήματα παραμένουν απαιτητικά.

Πριν γνωρίσει το Be My Eyes, «αναγκαστικά φώναζα κάποιον να με βοηθήσει», λέει. «Ήταν λίγο εκνευριστικό και δεν ένιωθα αυτόνομος. Έπρεπε να περιμένω». Η εφαρμογή μπήκε στη ζωή του μέσω ενός φίλου. Σήμερα τη χρησιμοποιεί για απλά αλλά κρίσιμα πράγματα: να δει ημερομηνίες λήξης, να μαγειρέψει, να ντυθεί, ακόμη και για να του διαβάσουν θέματα στην εξεταστική.

«Μια φορά ήθελα να ανοίξω μια κονσέρβα καλαμπόκι και μου είπαν ότι ήταν ληγμένη. Ευτυχώς που κάλεσα» λέει γελώντας.

Άλλη φορά, όταν η σκυλίτσα του έκανε εμετό στο σπίτι, εθελοντής τον καθοδήγησε για να το καθαρίσει. «Με έχει σώσει σε πάρα πολλές καταστάσεις. Δεν φανταζόμουν ότι θα μπορούσε να πετύχει τόσο καλά». Η ανταπόκριση, όπως τονίζει, είναι άμεση. «Είναι πολύ ωραίος κόσμος μέσα στην εφαρμογή. Δεν είχα ποτέ αρνητική εμπειρία. Είναι αξιόπιστοι άνθρωποι και πάντα είναι εκεί».

Το μόνο που του λείπει; «Δεν μπορείς να επιλέξεις ποιος θα σε βοηθήσει, ούτε να κρατήσεις επαφή. Δεν μπορείς να χτίσεις σχέση». Παρ' όλα αυτά, θεωρεί την εμπειρία πολύτιμη: «Να το κάνει κάποιος. Προσφέρει. Και θα βοηθήσει πολλούς  ανθρώπους στο μέλλον».

Η βοήθεια μέσω τεχνητής νοημοσύνης 

Διαφορετική είναι η εμπειρία του 34χρονου Μαρίνου Πουλιμά, που ζει στην Κόρινθο. Εκείνος χρησιμοποιεί κυρίως τη λειτουργία τεχνητής νοημοσύνης της εφαρμογής και όχι τις ζωντανές κλήσεις.

Τυφλώθηκε σε ηλικία 6 ετών, μετά από σοβαρά προβλήματα υγείας και πολλαπλά χειρουργεία. Λόγω μεταμόσχευσης ήπατος και ανοσοκαταστολής, ανήκει στις ευπαθείς ομάδες και περνά μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς του στο σπίτι.

Όταν χρειάστηκε να πάρει κάποιο χάπι και ήθελε να το εντοπίσει χρησιμοποίησε το Be My Eyes AI: έβγαλε φωτογραφία τη συσκευασία και μέσα σε περίπου 20 δευτερόλεπτα η εφαρμογή του έδωσε τη δυνατότητα ανάγνωσης του κειμένου. «Πατάς “ανάγνωση τώρα” και διαβάζει τα γράμματα και τους αριθμούς σαν να είναι κείμενο» εξηγεί. Δεν έχει χρειαστεί βιντεοκλήση, καθώς στο σπίτι έχει υποστήριξη, θεωρεί όμως σημαντικό ότι υπάρχει η επιλογή. 

Ο Μαρίνος έχει έρθει αντιμέτωπος πολλές φορές με ελλιπή προσβασιμότητα από εκπαιδευτικά κέντρα που δεν διέθεταν υλικό σε Braille μέχρι δυσκολίες σε πιστοποιήσεις υπολογιστών. Για εκείνον, η τεχνολογία δεν είναι απλώς ευκολία, αλλά εργαλείο ισότιμης συμμετοχής.

«Η αντίδραση πολλών τυφλών είναι να ντρέπονται να ζητήσουν βοήθεια. Καλό θα ήταν να σκέφτονται ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν θα σε ξαναδούν, θέλουν απλά να βοηθήσουν. Δεν υπάρχει λόγος  ντροπής, κάποιος θα βοηθήσει και κάποιος θα βοηθηθεί» εξηγεί.

«Ήμουν τα μάτια της»

Η εφαρμογή όμως δεν αφορά μόνο τους δέκτες βοήθειας.

Η Μαρία Ηλιοπούλου, εθελόντρια, γνώρισε το Be My Eyes μέσω TikTok. Έχει δεχθεί δύο κλήσεις από τον ίδιο άνθρωπο. «Έτρωγε κάτι με σάλτσα και ήθελε να δει αν είχε λερωθεί το πουκάμισό του».

«Η πρώτη μου σκέψη ήταν πώς θα με δει, επειδή ήμουν χάλια στο σπίτι. Μετά κατάλαβα ότι ο άνθρωπος ζητά βοήθεια για κάτι που για εμάς είναι αυτονόητο» λέει.

Συγκίνηση προκαλεί και η εμπειρία της Σπυλίτσας Χέλα, που απάντησε στην πρώτη της κλήση μόλις την περασμένη εβδομάδα: «Ήμουν τα μάτια αυτής της κοπέλας. Ήθελε να δει την ημερομηνία λήξης σε μια συσκευασία μπισκότων. Ήταν πολύ συγκινητικό. Κατάλαβα πόσο δεν εκτιμάμε πράγματα που για εμάς είναι δεδομένα».

Για τη Λυδία, η γνωριμία με το Be My Eyes έγινε μέσω της μητέρας της και όχι από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως συνηθίζεται.

«Παραδόξως, ήταν η μητέρα μου εκείνη που με σύστησε στην εφαρμογή» λέει. Βρισκόταν μαζί της σε ταξίδι στην Πορτογαλία, τον Φεβρουάριο του 2025, όταν χτύπησε το τηλέφωνό της. «Απάντησε πολύ συνοπτικά “είναι κίτρινο” και έκλεισε. Εγώ παραξενεύτηκα και τότε μου εξήγησε χαμογελώντας πως ήταν κλήση από το Be My Eyes και μου εξήγησε τον τρόπο λειτουργίας της εφαρμογής».

Ο ενθουσιασμός της ήταν άμεσος. Κατέβασε την εφαρμογή την ίδια στιγμή. «Δεν ξέρω αν με έπεισε περισσότερο η καινοτομία της ιδέας, ειδικά το γεγονός ότι είχε και τα ελληνικά στις επιλογές γλώσσας ή η χαρά που είδα στο πρόσωπο της μητέρας μου μετά την κλήση».

Από τότε έχει δεχτεί αρκετές ειδοποιήσεις, αλλά έχει προλάβει να απαντήσει σε δύο. «Το μυστικό είναι να τύχει να είσαι ήδη στο κινητό σου και να απαντήσεις σε κλάσματα δευτερολέπτου, καθώς υπάρχουν πολλοί εθελοντές».

Η πρώτη της κλήση ήταν με «έναν γλυκύτατο κύριο», όπως τον περιέγραψε που ήθελε να μάθει αν το πακέτο ρυζιού που κρατούσε ήταν άσπρο ή καστανό. «Αυτό που θα θυμάμαι για πάντα ήταν η χαρά και η ενέργεια που ένιωσα μόλις τελείωσε η κλήση».

Οι περισσότερες ερωτήσεις, όπως λέει, αφορούν μικρές καθημερινές ανάγκες. Η βοήθεια που ήθελαν οι άνθρωποι στις κλήσεις που απάντησε και τις δύο φορές αφορούσαν την κουζίνα, τα τρόφιμα και τον τρόπο ψησίματος τους. Όμως για την ίδια το νόημα είναι πολύ μεγαλύτερο. «Είναι απερίγραπτο συναίσθημα να ξέρεις ότι με μερικές λέξεις μπορείς να αλλάξεις το πώς θα κυλήσει η ημέρα κάποιου. Μου θυμίζει ότι έχω την όραση μου, την οποία συχνά θεωρώ δεδομένη, και πως μπορώ να τη “δανείζω” ακόμη και εξ αποστάσεως».

Της δημιουργήθηκε όπως εξήγησε μια έντονη σκέψη πως έχει «σκοπό» στη ζωή, πως μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στις ζωές των άλλων ακόμα και από μια τόσο μικρή κίνηση, όσο το να σηκώσεις το τηλέφωνο. «Αυτός ήταν και ο λόγος που το έχω διαδώσει όσο περισσότερο μπορώ με τους γύρω μου».

Παρά τη χαρά, παραδέχεται πως ένιωσε και φόβο. «Συνειδητοποίησα ότι κάθε λέξη έχει βαρύτητα. Πρέπει να αναλάβεις την ευθύνη να καθοδηγήσεις σωστά κάποιον που σε εμπιστεύεται πλήρως, ακόμη κι αν είσαι άγνωστος». Παρ’ όλα αυτά, θεωρεί «χρέος» της να συνεχίσει να απαντά όποτε μπορεί.


Το Be My Eyes δεν λύνει όλα τα προβλήματα προσβασιμότητας. Δεν αντικαθιστά τις δημόσιες πολιτικές, ούτε τις δομές υποστήριξης. Όμως δημιουργεί κάτι απλό και ουσιαστικό: μια άμεση σύνδεση.

Για τον Γιώργο είναι αυτονομία.
Για τον Μαρίνο είναι λειτουργικότητα.
Για τη Μαρία, τη Σπυλίτσα και τη Λυδία είναι μια στιγμή προσφοράς. Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό, ότι για λίγα λεπτά, κάποιος γίνεται τα μάτια κάποιου άλλου.