«Ντόπια τσιγάρα, τσίπουρο και να γίνω βοσκός στην Αρκαδία»: Ο Ρομέν Γαβράς εξομολογείται για το ελληνικό όνειρό του και την Tέχνη του

Ο Ρομέν Γαβράς, γιος του σπουδαίου σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά, έχει από νωρίς χαράξει τη δική του διαδρομή ως σκηνοθέτης, αρχικά μέσα από τα αιχμηρά μουσικά βίντεό του και στη συνέχεια μέσα από ένα πλούσιο κινηματογραφικό έργο. Ο βραβευμένος Ελληνογάλλος δημιουργός έχει σταθερά στραμμένο το βλέμμα του στις κοινωνικές εντάσεις, στη βία, στην εξέγερση και σε εκείνους που στέκονται απέναντι στο κατεστημένο.

Με το «Sacrifice» (Θυσία), το πρώτο αγγλόφωνο φιλμ του, ανεβάζει ακόμη ψηλότερα τον πήχη, μεταφέροντας αυτή την πολιτική ματιά σε μια θεαματική, σατιρική και απρόβλεπτη περιπέτεια.

Μαζί με τον σεναριογράφο Γουίλ Αρμπερι συνθέτει μια σατιρική περιπέτεια δράσης που ξεκινά από μια φαινομενικά γνώριμη συνθήκη, έναν κόσμο πλούσιων και διάσημων, εγκλωβισμένο στη δική του αυτοαναφορικότητα, και τη μετατρέπει σταδιακά σε ένα απρόβλεπτο, ψυχεδελικό και πολιτικά φορτισμένο παραμύθι για την πίστη, την αυτοθυσία και την ανάγκη να αλλάξουμε τον κόσμο. Με ένα εντυπωσιακό καστ -μεταξύ των οποίων οι Κρις Εβανς, Ανια Τέιλορ-Τζόι, Βενσάν Κασέλ, Σάλμα Χάγιεκ, Τζον Μάλκοβιτς -, η ταινία του συζητιέται ήδη πριν από την πολυαναμενόμενη ελληνική πρεμιέρα στις 3 Οκτωβρίου στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, μετά την παγκόσμια στο Φεστιβάλ του Τορόντο. Το «Sacrifice» θα προβληθεί στις ελληνικές αίθουσες στις 15 Οκτωβρίου.

Gala: Τι αφορά η νέα σας ταινία;
Ρομέν Γαβράς: Το «Sacrifice» αφορά τη σύγκρουση μέσα στον κόσμο της ματαιοδοξίας.
Είναι μια μαύρη κωμωδία. Γεννήθηκα σε μια οικογένεια που αγαπά τον κινηματογράφο, που πιστεύει ακράδαντα ότι οι ταινίες μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο ή, τουλάχιστον, τον τρόπο με τον οποίο τον αντιλαμβανόμαστε. Ο Ελληνας πατέρας μου μού διάβαζε μυθολογία και επομένως ο Γουόλτ Ντίσνεϊ δεν είχε θέση στο σπίτι μας. Μεγάλωσα με ιστορίες για ήρωες που έκαναν μεγαλειώδεις πράξεις, έπεφταν στη φωτιά, για τον Ηφαιστο που σφυρηλατούσε όπλα μέσα σε ένα ηφαίστειο. Αυτή η ιδέα, το πώς μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο, κατείχε κεντρική θέση στην ανατροφή μου. Σε τέτοιον βαθμό, μάλιστα, που, όταν ήμουν παιδί, ήθελα να γίνω Ελληνας αυτοκράτορας - είχα συνειδητοποιήσει από πολύ νωρίς ότι οι πρόεδροι δεν έχουν αρκετή εξουσία. Τελικά, περιόρισα κάπως τις φιλοδοξίες μου και έγινα σκηνοθέτης.

G.: Επομένως, τι να περιμένουμε από το «Sacrifice»;
Ρ.Γ.: Αντί να αλλάξουμε τον κόσμο, με τον υπέροχο σεναριογράφο μου, τον Γουίλ Αρμπερι, αποφασίσαμε να κάνουμε μια ταινία για ανθρώπους που θέλουν να τον αλλάξουν και να αφηγηθούμε μια σύγχρονη, ποπ, ποιητική, ψυχεδελική, συμβολική και διασκεδαστική ιστορία για την εποχή μας. Στο «Sacrifice» όλοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο: άλλοι για να δείξουν πόσο ηθικοί είναι, άλλοι για λόγους πιο βαθυστόχαστους, ριζοσπαστικούς και πεφωτισμένους, κι άλλοι απλώς για προσωπικό όφελος.

G.: Διακρίνω πολλή Ελλάδα σε αυτή την τελευταία σας δουλειά.
Ρ.Γ.: Οπως ανέφερα, από παιδί τρέφομαι με ελληνικούς μύθους και αυτό διαμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο διηγούμαι ιστορίες. Εξάλλου, δεν υπάρχει άλλο μέρος στη Γη όπου θα ήθελα να γυρίσω αυτή την ταινία. Ολα ξεκινούν από την Ελλάδα και τελειώνουν με αυτήν. Το «Sacrifice» είναι συμπαραγωγή Ελλάδας και Ηνωμένου Βασιλείου, με τη συμμετοχή της ελληνικής εταιρείας παραγωγής Heretic, και γυρίστηκε στη Βουλγαρία και την Ελλάδα, σε locations που περιλαμβάνουν τη Δράμα, την Αθήνα, το Λαύριο και τη Σαντορίνη.

Μάλιστα, η ταινία αξιοποίησε ελληνικές τοποθεσίες που δεν είχαν μέχρι σήμερα εμφανιστεί στον κινηματογράφο, μεταξύ άλλων το χωριό Βώλακας στη Δράμα και σημεία από το ηφαιστειακό τοπίο της Σαντορίνης, ενώ μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους στην Αθήνα. Μεγάλο μέρος της παραγωγής φιλοξενήθηκε επίσης στην «Πειραιώς 260», σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών - Επιδαύρου και το Ιδρυμα Ωνάση, με έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους πολιτιστικούς χώρους της Αθήνας να μετατρέπεται σε σκηνικό μιας διεθνούς κινηματογραφικής παραγωγής μεγάλης κλίμακας.

G.: Το καστ είναι πραγματικά εντυπωσιακό.
Ρ.Γ.: Μου αρέσει η ιδέα να έχω ένα τόσο δυνατό καστ σε μια ταινία που διαθέτει και δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης και όπου υπάρχει συνοχή μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας. Ολοι οι ηθοποιοί έχουν κάνει τη διαδρομή τους που ταυτίζεται με την καλλιτεχνική τους αξία.

G.: Ποιες ήταν οι βασικές επιρροές που σας έκαναν να γίνετε σκηνοθέτης;
Ρ.Γ.: Ο πατέρας μου, το MTV και το «Πολύ σκληρός για να πεθάνει».

G.: Ποιες δουλειές σας θεωρείτε σταθμούς στην καριέρα σας;
Ρ.Γ.: Τα βιντεοκλίπ «Stress» (2008) για τους Justice, «Bad Girls» (2012) για τη M.I.A., «Gosh» (2016) για τον Jamie xx, «Storm» για το πρότζεκτ GENER8ION, η πρώτη μου ταινία, «Θα έρθει η μέρα και για εμάς» (2010), η «Athena» (2022) και βέβαια το «Sacrifice», όλα αυτά είναι μεγάλοι σταθμοί για μένα, συναισθηματικής ή πολιτιστικής αξίας.

G.: Ποια θέματα εξερευνάτε συχνά στις ταινίες και τα μουσικά βίντεό σας;
Ρ.Γ.: Μελετώ την εύθραυστη και συγκεχυμένη αρρενωπότητα της εποχής μας. Ισως ακουστεί κάπως κοινότοπο, αλλά πιστεύω ακράδαντα ότι η αλλαγή του κόσμου ξεκινά από την αλλαγή του εαυτού μας: από το να κάνουμε κάτι ανιδιοτελές, από το να τολμάμε να κάνουμε ένα άλμα στο κενό. Στην ουσία, η ταινία «Sacrifice» πραγματεύεται την πίστη: το πώς την αναζητούμε, το πώς μερικές φορές προσποιούμαστε ότι την έχουμε βρει, το πώς είναι να πιστεύεις υπερβολικά ή και καθόλου. Πέφτουμε μέσα σε ένα ηφαίστειο όταν αποφασίζουμε να ερωτευτούμε κάποιον, όταν αποφασίζουμε να πιστέψουμε σε κάτι και να το υπερασπιστούμε. Για μένα, ο κινηματογράφος είναι η προσπάθεια να αντλήσω νόημα από έναν κόσμο που δεν κατανοώ: έναν κόσμο παράλογο, όμορφο, μικρόψυχο, βίαιο και γεμάτο χάρη. Ολα συχνά συνυπάρχουν μέσα στο ίδιο κάδρο. Με το «Sacrifice», θέλω το κοινό να αισθανθεί το ίδιο χάος και το ίδιο δέος. Τώρα περισσότερο από ποτέ, νιώθουμε σαν να χορεύουμε όλοι στο χείλος ενός ηφαιστείου. Αυτή η ταινία είναι μια πρόσκληση να σταματήσουμε να χορεύουμε και να πηδήξουμε.

G.: Πώς σας έχει επηρεάσει η οικογενειακή σας κληρονομιά ως δημιουργό;
Ρ.Γ.: Νομίζω ότι ήμουν τυχερός που γεννήθηκα σε μια κινηματογραφική οικογένεια, η δημιουργία ήταν μια δεύτερη γλώσσα για μένα από πολύ νεαρή ηλικία. Υπάρχει μια βαθιά καλλιτεχνική κουλτούρα στην οικογένειά μου. Παίρνουμε τον κινηματογράφο πολύ σοβαρά και εργαζόμαστε σκληρά.

G.: Τι σημαίνει για σας το έργο του πατέρα σας, Κώστα Γαβρά;
Ρ.Γ.: Λατρεύω τις ταινίες του. Παραδέχομαι ότι με έχουν επηρεάσει, υπό την έννοια ότι ακόμα και σε σοβαρά θέματα μια ταινία ξεπερνά το κοινωνικό υπόβαθρο χαρίζοντας άλλη διάσταση.

G.: Ποιες αξίες έχετε κληρονομήσει από εκείνον;
Ρ.Γ.: Πέρα και πάνω απ’ όλα την εργασιακή ηθική: είμαστε ευγενικοί με το συνεργείο, αγαπάμε τη δημιουργία ταινιών και βουρτσίζουμε τα δόντια μας πριν πάμε για ύπνο. (γέλια)

G.: Εχετε κάποιες συνεργασίες που θεωρείτε ιδιαίτερα ξεχωριστές;
Ρ.Γ.: Ο Jay-Z και ο Κάνιε Γουέστ μού έδωσαν απόλυτη ελευθερία να κάνω ακριβώς αυτό που ήθελα για το βίντεο «No Church in the Wild».

G.: Υπάρχει κάποια συνεργασία που θα θέλατε να επιδιώξετε στο μέλλον;
Ρ.Γ.: Θα σας αποκαλύψω ότι λατρεύω τον Γουίλεμ Νταφόε.

G.: Πώς επιλέγετε τους καλλιτέχνες για τους οποίους δουλεύετε;
Ρ.Γ.: Χρειάζεται να εμπνευστώ από αυτούς και να νιώσω μια ανθρώπινη σύνδεση - οι ταινίες και τα βιντεοκλίπ είναι ανθρώπινες περιπέτειες, θέλεις αληθινούς συνοδοιπόρους. Στη νέα μου ταινία, στο επίκεντρο βρίσκονται η Τζόαν και ο Μάικ. Τους έχω και τους δύο διαρκώς στο μυαλό μου και μου μιλούν. Και νομίζω πως, κατά κάποιον τρόπο, το ίδιο ισχύει για όλους μας. Το πρωί νιώθω σαν την Τζόαν: φλέγομαι από τη βαθιά μου πίστη και είμαι έτοιμος να τα κάψω όλα, ώστε ο κόσμος να μπορέσει να ξαναγεννηθεί. Το απόγευμα είμαι σαν τον Μάικ: πολύ λιγότερο θαρραλέος και πολύ πιο μπερδεμένος. Εκείνος επιζητά την αλλαγή και το νόημα στη ζωή, αλλά στην πραγματικότητα δεν ξέρει πώς να τα κατακτήσει, τον παραλύουν το εγώ του και η αδυναμία του να ξεχωρίσει τη μυθοπλασία από την πραγματικότητα.

G.: Πώς επηρεάζει η κοινωνική πραγματικότητα τις ιστορίες που επιλέγετε να διηγηθείτε με τις δουλειές σας;
Ρ.Γ.: Μέσω του Χ, το οποίο μοιάζει αρκετά με ελληνική τραγωδία.

G.: Επιστρέφοντας στις ελληνικές ρίζες σας, ποιες παραδόσεις ή ιστορίες θα θέλατε να ενσωματώσετε σε επόμενα έργα σας;
Ρ.Γ.: Την πραγματική «Οδύσσεια». Η οποία δεν είμαι σίγουρος ότι αφορά έναν άντρα που προσπαθεί να επιστρέψει στο σπίτι και τον σκύλο του.

G.: Βλέπουμε πολλές ταινίες επηρεασμένες από την ελληνική μυθολογία. Γιατί πιστεύετε ότι ασκεί αυτή τη διαχρονική γοητεία;
Ρ.Γ.: Γιατί είναι από τις πιο άθλιες, βίαιες και ρομαντικές ιστορίες που έχουν ειπωθεί ποτέ.

G.: Τι σχεδιάζετε από δω και πέρα;
Ρ.Γ.: Θα ασχοληθώ με τη συγγραφή και ετοιμάζω νέα πράγματα για το πρότζεκτ GENER8ION.

G.: Ποιες είναι οι φιλοδοξίες σας για το απώτερο μέλλον;
Ρ.Γ.: Να σταματήσω τα φιλμ και να γίνω βοσκός στην Αρκαδία.

G.: Πόσο συχνά έρχεστε στην Ελλάδα;
Ρ.Γ.: Τουλάχιστον τέσσερις φορές τον χρόνο. Είμαι συνιδιοκτήτης του wine bar «Εpta Μartyres» στον Νέο Κόσμο. Λατρεύω τα παϊδάκια, το αθηναϊκό τοπίο και το ηλιοβασίλεμα στον αττικό ουρανό.

G.: Ποια ελληνικά στοιχεία υπάρχουν στην καθημερινότητά σας;
Ρ.Γ.: Τσιγάρα Karelia, τσίπουρο και η συνεχής αίσθηση ότι ο κόσμος θα τελειώσει από στιγμή σε στιγμή.

G.: Πώς αντιμετωπίζετε το γεγονός ότι η προσωπική σας ζωή έρχεται συχνά στο προσκήνιο;
Ρ.Γ.: Δεν μπορώ να σας απαντήσω, δεν παρακολουθώ τα ταμπλόιντ.

G.: Κλείνοντας, πώς νιώθετε για την επερχόμενη πρεμιέρα του «Sucrifice» στην Ελλάδα στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση;
Ρ.Γ.: Είμαι πολύ ενθουσιασμένος που θα φιλοξενηθεί στη Στέγη. Εχω μια μακροχρόνια σχέση με τους ανθρώπους της, και είναι επίσης μεγάλη μου τιμή που η «Θυσία» θα κάνει την ελληνική πρεμιέρα της σε μια πόλη που αγαπώ τόσο, την Αθήνα.