Αναπτυξιακός: Απλοποιούνται και επιταχύνονται οι διαδικασίες - Επενδύσεις 1 δισ. ευρώ μέχρι τέλος της χρονιάς

Στην απλοποίηση και περαιτέρω επιτάχυνση των διαδικασιών του Αναπτυξιακού Νόμου στοχεύει το νέο σχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, με παρεμβάσεις που περιορίζουν τη γραφειοκρατία κατά την υλοποίηση των επενδύσεων. Η αλλαγή του πλαισίου έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία σχέδια προϋπολογισμού σχεδόν 950 εκατ. ευρώ βρίσκονται στους πίνακες αξιολόγησης, δύο ακόμη καθεστώτα παραμένουν ανοιχτά και τρεις νέες προκηρύξεις για μικρομεσαίες επιχειρήσεις προετοιμάζονται για το τέλος της χρονιάς.

Την περασμένη εβδομάδα οριστικοποιήθηκε ο πίνακας των δέκα σχεδίων στον Β' κύκλο του καθεστώτος «Μεγάλες Επενδύσεις». Ο προϋπολογισμός τους φτάνει τα 226,2 εκατ. ευρώ και προβλέπεται να δημιουργήσουν 409 νέες θέσεις εργασίας. Οι επιμέρους εγκρίσεις θα ακολουθήσουν αφού οι επιχειρήσεις καταθέσουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Στους προσωρινούς πίνακες των καθεστώτων «Μεταποίηση και Εφοδιαστική Αλυσίδα Δ'» και «Περιοχές Ειδικής Ενίσχυσης Β'» βρίσκονται άλλα 186 σχέδια, συνολικού προϋπολογισμού 723,6 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με πληροφορίες, μετά την εξέταση των ενστάσεων οι οριστικοί πίνακες αναμένεται να αναρτηθούν έως τα μέσα Δεκεμβρίου. Μαζί με τις δέκα «Μεγάλες Επενδύσεις», ο προϋπολογισμός των σχεδίων στους τρεις πρόσφατους κύκλους φτάνει τα 949,8 εκατ. ευρώ.

Το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνει τις επενδύσεις που είχαν ανακοινωθεί νωρίτερα μέσα στο 2026. Τότε είχαν παρουσιαστεί 112 σχέδια προϋπολογισμού 553 εκατ. ευρώ, ενώ τον Απρίλιο οριστικοποιήθηκε η ένταξη 13 «Μεγάλων Επενδύσεων», ύψους 320 εκατ. ευρώ. Ούτε συνυπολογίζονται οι αιτήσεις που θα υποβληθούν στα δύο καθεστώτα που παραμένουν ανοιχτά και στις τρεις νέες προκηρύξεις για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Στην παραγωγή

Η μεταποίηση κυριαρχεί στους δύο προσωρινούς πίνακες. Στο καθεστώς «Μεταποίηση και Εφοδιαστική Αλυσίδα Δ'» έχουν καταταχθεί 117 σχέδια, προϋπολογισμού περίπου 395,5 εκατ. ευρώ. Στις «Περιοχές Ειδικής Ενίσχυσης Β'» περιλαμβάνονται 69 σχέδια, ύψους 328,1 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 54 αφορούν τη μεταποίηση και τα 15 τον τουρισμό. Συνολικά, 171 από τα 186 σχέδια συνδέονται με μεταποιητική δραστηριότητα.
Στα δύο καθεστώτα αντιστοιχούν ενισχύσεις περίπου 392 εκατ. ευρώ και περισσότερες από 2.000 προβλεπόμενες θέσεις εργασίας. Η θετική αξιολόγηση, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτόματη υπαγωγή. Η διαδικασία είναι ανταγωνιστική και οι διαθέσιμοι πόροι συγκεκριμένοι, οπότε η τελική εικόνα θα διαμορφωθεί μετά την εξέταση των ενστάσεων.

Η δεκάδα των «Μεγάλων Επενδύσεων» απλώνεται σε βιομηχανία, τρόφιμα, φάρμακα και ψηφιακές υποδομές. Η Metlen του κ. Ευάγγελου Μυτιληναίου προωθεί επένδυση 34,2 εκατ. ευρώ στη Βοιωτία για την επέκταση μονάδας αλουμίνας. Η ΤΙΤΑΝ επενδύει 32,37 εκατ. ευρώ στη Θεσσαλονίκη, ενώ η ΚΧΑ Χάρτινη Συσκευασία του ομίλου Πλαστικά Θράκης σχεδιάζει νέα μονάδα παραγωγής ύψους 25,08 εκατ. ευρώ. Στα Οινόφυτα, η KapaChim των κυρίων Δημήτρη Καβαδά και Γιώργου Παπαϊωάννου προωθεί επέκταση της χημικής βιομηχανίας, προϋπολογισμού 23,87 εκατ. ευρώ.

Στα τρόφιμα, η ΖΕΟ Bakery σχεδιάζει επένδυση 25 εκατ. ευρώ στη Θεσσαλονίκη, η Γιώτης του κ. Ιωάννη Γιώτη 15,22 εκατ. ευρώ στην Αιτωλοακαρνανία και η Χρυσή Χήνα της Γευσήνους Holding 15,52 εκατ. ευρώ για την επέκταση μονάδας έτοιμων γευμάτων στο Ρέθυμνο. Στη Λάρισα, η Βιόκοσμος προωθεί μονάδα φαρμακευτικών προϊόντων ύψους 17,46 εκατ. ευρώ. Στην Καστοριά, η Νερά Πηγών Γράμμου, συμφερόντων της οικογένειας Τσάκου, σχεδιάζει εμφιαλωτήριο νερού ύψους 17,47 εκατ. ευρώ, ενώ η White Aquila Energy & Infrastructure προωθεί κέντρο δεδομένων 20 εκατ. ευρώ.

Οι ενισχύσεις των δέκα σχεδίων ξεπερνούν τα 104,6 εκατ. ευρώ. Από αυτά, 36,5 εκατ. ευρώ αφορούν άμεσες επιχορηγήσεις και 68,2 εκατ. ευρώ φορολογικές απαλλαγές. Η Βοιωτία συγκεντρώνει τρεις επενδύσεις συνολικού ύψους 83,2 εκατ. ευρώ, η Θεσσαλονίκη δύο ύψους 57,4 εκατ. ευρώ και η Καστοριά δύο ύψους 37,5 εκατ. ευρώ. Οι υπόλοιπες κατευθύνονται στην Αιτωλοακαρνανία, στο Ρέθυμνο και στη Λάρισα. Μαζί με τις προβλεπόμενες θέσεις από τους δύο προσωρινούς πίνακες, οι πρόσφατοι κύκλοι συνδέονται με περισσότερες από 2.400 νέες θέσεις εργασίας.
Τα σχέδια αυτά έρχονται να προστεθούν σε ένα ευρύτερο χαρτοφυλάκιο επενδύσεων που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε τον Οκτώβριο ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, σε όλη τη χώρα υλοποιούνται 930 επενδυτικά σχέδια συνολικού ύψους άνω των 3,1 δισ. ευρώ, με ενισχύσεις άνω του 1,5 δισ. ευρώ. Στη μεταποίηση αντιστοιχούν 478 επενδύσεις προϋπολογισμού 1,8 δισ. ευρώ.

Νέοι κύκλοι

Παραμένουν ανοιχτά δύο καθεστώτα του Αναπτυξιακού: της «Αγροδιατροφής Β'» και της «Αμυνας και Διπλής Χρήσης Α'». Οι αιτήσεις ολοκληρώνονται στις 30 Νοεμβρίου και τα σχέδια θα αξιολογηθούν σε επόμενο στάδιο.

Μέχρι το τέλος της χρονιάς προετοιμάζονται επίσης τρεις νέες προκηρύξεις συνολικού ύψους 450 εκατ. ευρώ αποκλειστικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Θα καλύπτουν την εξωστρέφεια, τις σύγχρονες τεχνολογίες, την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και την κοινωνική επιχειρηματικότητα και τη χειροτεχνία. Ο κ. Θεοδωρικάκος έχει προαναγγείλει τους νέους κύκλους με στόχο τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Παλιοί φάκελοι

Την ώρα που ανοίγουν νέοι κύκλοι, το υπουργείο προχωρά στην εκκαθάριση παλαιότερων φακέλων. Στο μικροσκόπιο της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικών Επενδύσεων βρίσκονται 572 σχέδια του νόμου του 2016, συνολικού ύψους 1,59 δισ. ευρώ. Οι εγκεκριμένες ενισχύσεις που αντιστοιχούν σε αυτά, με τη μορφή επιχορηγήσεων και φορολογικών απαλλαγών, ξεπερνούν τα 575,8 εκατ. ευρώ.

Για 141 σχέδια δρομολογείται απένταξη και ανάκτηση ενισχύσεων άνω των 323 εκατ. ευρώ. Οι 119 περιπτώσεις αφορούν ξενοδοχειακές επενδύσεις, οι 12 τη μεταποίηση και οι 10 τον τομέα των υπηρεσιών. Το ποσό προς ανάκτηση δεν έχει επιστραφεί συνολικά στα δημόσια ταμεία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Περιφέρειες θα λαμβάνουν κάθε μήνα στοιχεία για περίπου 500 φακέλους που πρέπει να εξεταστούν ως προς την απένταξη. Η διαδικασία αναμένεται να συνεχιστεί έως τον Φεβρουάριο. Δεν σημαίνει πάντως ότι σε κάθε περίπτωση έχουν ήδη εκταμιευθεί τα χρήματα που θα αναζητηθούν. Ο νόμος του 2016 προέβλεπε καταβολές όταν το έργο έφτανε στο 50% και στο 65% της υλοποίησης και με την ολοκλήρωσή του. Ξεχωριστά, περίπου 150 εκατ. ευρώ έχουν ήδη επιστραφεί από 191 σχέδια του νόμου του 2004.

Οι αλλαγές

Για τα παλαιότερα σχέδια το υπουργείο προχωρά σε εκκαθάριση. Για όσα βρίσκονται σε εξέλιξη, ετοιμάζει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο εγκρίνονται τροποποιήσεις και ολοκληρώνονται οι επενδύσεις. Το σχέδιο νόμου που παρουσίασε στο τελευταίο Υπουργικό Συμβούλιο ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος αφορά τους νόμους 4887/2022 και 4399/2016 και αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Για ορισμένες μεταβολές δεν θα χρειάζεται πλέον ξεχωριστό αίτημα τροποποίησης και έγκριση από τη διοίκηση. Η ρύθμιση θα καλύπτει, υπό προϋποθέσεις, μικρές διαφοροποιήσεις του σχεδίου, περιορισμένη μείωση της παραγωγικής δυναμικότητας, αλλαγή χρηματοδότησης -όπως αντικατάσταση τραπεζικού δανείου από ομολογιακό ή αύξηση μετοχικού κεφαλαίου- και μεταφορά της επένδυσης σε άλλο ακίνητο της ίδιας δημοτικής ενότητας.

Για τις υπόλοιπες τροποποιήσεις θα προβλέπονται έως τρία αιτήματα για επενδύσεις του νόμου 4887/2022 και έως δύο για εκείνες του νόμου 4399/2016, σε καθορισμένα στάδια υλοποίησης. Το σχέδιο βάζει επίσης προθεσμίες για τις αποφάσεις ολοκλήρωσης. Αν η έκθεση ελέγχου για επιχορηγούμενη επένδυση υποβληθεί έως τις 30 Απριλίου, η απόφαση θα εκδίδεται έως το τέλος του ίδιου έτους. Για τα σχέδια με φορολογική απαλλαγή, η προθεσμία θα συνδέεται με την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων.

Η διετής παράταση για την ολοκλήρωση μιας επένδυσης θα χορηγείται χωρίς αυτοτελές αίτημα εφόσον έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα αίτημα ελέγχου και πιστοποιηθεί η υλοποίηση του 50% ή του 65% του σχεδίου, ανάλογα με την περίπτωση. Για τις επενδύσεις του νόμου του 2022, οι μακροχρόνιες υποχρεώσεις μειώνονται από έξι σε τρία χρόνια για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις και σε πέντε για τις μεσαίες και μεγάλες. Για τις τουριστικές επενδύσεις διατηρείται η δεκαετία.

Στον τουρισμό, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να εκμισθώνουν εμπορικά καταστήματα και χώρους εστίασης μέσα στις εγκαταστάσεις τους χωρίς προηγούμενη έγκριση. Θα πρέπει ωστόσο να γνωστοποιούν τη μίσθωση μέσα σε δύο μήνες. Το σχέδιο προβλέπει ακόμη τη δημιουργία Μονάδας Ενημέρωσης Επενδυτών στη Γενική Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων ώστε οι επιχειρήσεις να βρίσκουν συγκεντρωμένες πληροφορίες για κίνητρα, επιχορηγήσεις, φορολογικές απαλλαγές και δυνατότητες χρηματοδότησης.

Στρατηγικές

Αλλαγές ετοιμάζει το υπουργείο και στο πλαίσιο των στρατηγικών επενδύσεων, με επίκεντρο τα κριτήρια για τον στρατηγικό ή εμβληματικό χαρακτήρα ενός σχεδίου. Συγκεκριμένες προτάσεις δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί. Στη συζήτηση για τα κριτήρια περιλαμβάνονται το ύψος της επένδυσης, η παραγωγικότητα, η εφαρμοσμένη έρευνα και καινοτομία και το ευρύτερο οικονομικό αποτύπωμα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, τέσσερις ακόμη φάκελοι είναι πλήρεις και μπορούν να προχωρήσουν σε δημόσια διαβούλευση το επόμενο διάστημα, ενώ άλλοι δέκα βρίσκονται υπό επεξεργασία και έλεγχο δικαιολογητικών. Στο χαρτοφυλάκιο υπάρχουν κυρίως προτάσεις από την αγροδιατροφή και την άμυνα.

Εχουν ήδη τεθεί σε δημόσια διαβούλευση δύο σχέδια. Η ΜΕΒΓΑΛ, της οικογένειας Χατζάκου - Παπαδόπουλου, ζητά τον χαρακτηρισμό «Εμβληματική Επένδυση Εξαιρετικής Σημασίας» για τη νέα μονάδα παραγωγής γιαουρτιού στα Κουφάλια, προϋπολογισμού 161,64 εκατ. ευρώ. Η εγκατάσταση σχεδιάζεται σε όμορο οικόπεδο του υφιστάμενου εργοστασίου και περιλαμβάνει αυτοματοποιημένα συστήματα επεξεργασίας, ζύμωσης και τυποποίησης, εξοπλισμό ποιοτικού ελέγχου και παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας. Η εταιρεία διεκδικεί κίνητρα ταχείας αδειοδότησης και επιχορήγηση για την ενίσχυση των δαπανών.

Η Κολιός προωθεί επένδυση 85 εκατ. ευρώ για την επέκταση των εγκαταστάσεών της στο Κιλκίς και την αύξηση της παραγωγής γιαουρτιού. Το σχέδιο περιλαμβάνει νέες γραμμές παραγωγής, ρομποτικά συστήματα, εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και αυτοματοποιημένες αποθήκες. Η επένδυση ξεπερνά το μισό του κύκλου εργασιών της εταιρείας, ο οποίος έφτασε τα 168 εκατ. ευρώ το 2025. Οι εξαγωγές αντιστοιχούσαν περίπου στο 70% των πωλήσεων και τα καθαρά κέρδη ανήλθαν σε 7,9 εκατ. ευρώ. Η διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 12 Νοεμβρίου.
Η διαβούλευση δεν προδικάζει την ένταξη ενός σχεδίου, ούτε εξασφαλίζει αυτομάτως επιχορήγηση. Για τα επενδυτικά σχέδια που δεν προχωρούν μέσω των στρατηγικών επενδύσεων, οι κύκλοι του Αναπτυξιακού παραμένουν μια ξεχωριστή διαδρομή με δικά τους κριτήρια και διαδικασίες.