Χρυσός και ασήμι: Επιστρέφει το φάντασμα του 2008 – Το σπάνιο σήμα που εντόπισε η Morgan Stanley (γράφημα)

Η ασυνήθιστη πτώση του χρυσού παρά την υποχώρηση των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων επαναφέρει μνήμες από το 2008. Μεγάλοι οίκοι όπως Morgan Stanley και UBS εντοπίζουν αποκλίσεις από την παραδοσιακή συμπεριφορά του πολύτιμου μετάλλου, ενώ οι κινήσεις των επενδυτών σε χρυσό, ασήμι και χαλκό δημιουργούν προσδοκίες για αλλαγή τάσης.

Τις τελευταίες ημέρες, αναλυτές και επενδυτικοί οίκοι εντοπίζουν μια ασυνήθιστη συμπεριφορά στις αγορές χρυσού και ασημιού, που παραπέμπει σε όσα συνέβησαν κατά τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Παρότι οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων υποχωρούν, ο χρυσός δεν ενισχύεται, όπως θα αναμενόταν υπό κανονικές συνθήκες, αλλά δέχεται ισχυρές πιέσεις, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τις πραγματικές δυνάμεις που καθορίζουν σήμερα την αγορά.

Το φαινόμενο αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η τελευταία φορά που ο χρυσός εμφάνισε τόσο αρνητική αντίδραση σε αντίστοιχη πτώση των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων ήταν τον Δεκέμβριο του 2008, σύμφωνα με ανάλυση της Morgan Stanley.

Την ίδια στιγμή, στοιχεία από τις αγορές παραγώγων δείχνουν ότι ορισμένοι μεγάλοι συμμετέχοντες αυξάνουν τις θέσεις αγοράς σε χρυσό και ασήμι, ενώ οι κερδοσκοπικές ρευστοποιήσεις συνεχίζονται. Αυτή η αντίθεση ενισχύει την εκτίμηση ότι τα δύο πολύτιμα μέταλλα ενδέχεται να πλησιάζουν σε ένα σημείο καμπής, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί ακόμη η αντιστροφή της πτωτικής τάσης.

Το ερώτημα που ανακύπτει είναι κατά πόσο η σημερινή αδυναμία του χρυσού αποτελεί απλώς το αποτέλεσμα αναγκαστικών ρευστοποιήσεων ή προειδοποιεί για ευρύτερες πιέσεις στις διεθνείς αγορές.

Η Morgan Stanley βλέπει μια σπάνια επανάληψη του 2008
Η συνεδρίαση της 22ας Οκτωβρίου αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα της ασυνήθιστης συμπεριφοράς του χρυσού.

Σύμφωνα με τον Νικ Σαβόνε της Morgan Stanley, ο χρυσός υποχώρησε κατά 2,8%, την ώρα που ο Nasdaq κατέγραφε πτώση 2,9%, το δολάριο εξασθενούσε κατά 0,2% και η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου μειωνόταν κατά 17 μονάδες βάσης.

Από αυτή την υποχώρηση, οι 14 μονάδες βάσης αφορούσαν την πραγματική απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ένας τέτοιος συνδυασμός θα αποτελούσε ευνοϊκό περιβάλλον για τον χρυσό. Η πτώση των ομολογιακών αποδόσεων περιορίζει το κόστος ευκαιρίας διακράτησης ενός περιουσιακού στοιχείου που δεν προσφέρει τόκο, ενώ η υποχώρηση του δολαρίου συνήθως ενισχύει τη ζήτηση για πολύτιμα μέταλλα.

Ωστόσο, συνέβη ακριβώς το αντίθετο.

Ο αναλυτής της Morgan Stanley επισήμανε ότι η συσχέτιση του χρυσού με τις αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων είχε γίνει έντονα αρνητική, σε αντίθεση με τις αρχές του έτους, όταν το πολύτιμο μέταλλο παρουσίαζε χαρακτηριστικά επένδυσης υψηλότερου κινδύνου.

Αντίστοιχα αρνητική επίδοση του χρυσού, σε συνθήκες συγκρίσιμης πτώσης των αποδόσεων του αμερικανικού δεκαετούς, είχε να καταγραφεί από τον Δεκέμβριο του 2008.

Ανάλογες επισημάνσεις έκανε και η UBS, που υπογράμμισε ότι ο χρυσός εξακολουθεί να συμπεριφέρεται περισσότερο όπως τα περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου παρά σύμφωνα με τα θεμελιώδη μακροοικονομικά δεδομένα.

Η ερμηνεία που προτείνει η ανάλυση του GoldFix είναι ότι οι ρευστοποιήσεις υπερισχύουν προσωρινά των παραδοσιακών παραγόντων που στηρίζουν την τιμή του χρυσού.

Τι συνέβη το 2008 και γιατί οι αναλυτές αναζητούν ομοιότητες
Η ιστορική σύγκριση αποκτά ενδιαφέρον επειδή ο χρυσός δεν λειτούργησε με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις φάσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Παρότι θεωρείται ασφαλές καταφύγιο, το πολύτιμο μέταλλο βρέθηκε το 2008 αντιμέτωπο με ισχυρές πιέσεις όταν η έλλειψη ρευστότητας ανάγκασε επενδυτές και διαχειριστές κεφαλαίων να πουλήσουν ακόμη και περιουσιακά στοιχεία που παραδοσιακά διατηρούν σε περιόδους αβεβαιότητας.

Η κατάρρευση της Lehman Brothers, στις 15 Σεπτεμβρίου 2008, προκάλεσε αρχικά στροφή προς τα πολύτιμα μέταλλα, ωστόσο η κλιμάκωση της κρίσης και οι ανάγκες κάλυψης χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων οδήγησαν στη συνέχεια σε εκτεταμένες πωλήσεις.

Σε ανάλυσή του για την κρίση, το World Gold Council επισημαίνει ότι ο χρυσός υποχώρησε κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2008, καθώς ενισχυόταν το δολάριο και οι επενδυτές χρησιμοποιούσαν το μέταλλο ως πηγή άμεσης ρευστότητας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από τα τέλη του δεύτερου τριμήνου του 2008 έως τις 12 Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς, η τιμή του χρυσού υποχώρησε από τα 925,40 στα 712,30 δολάρια ανά ουγγιά, σύμφωνα με ιστορική ανάλυση που βασίζεται σε στοιχεία των Barclays και Bloomberg.

Η εικόνα, ωστόσο, διαφοροποιήθηκε στη συνέχεια. Παρά τις έντονες διακυμάνσεις, ο χρυσός ολοκλήρωσε το 2008 με ετήσια άνοδο 4,3%, την ώρα που οι μετοχικές και εμπορευματικές αγορές είχαν υποστεί πολύ μεγαλύτερες απώλειες.

Η ιστορική εμπειρία δείχνει, συνεπώς, ότι ο χρυσός μπορεί να υποχωρεί στην κορύφωση μιας κρίσης ρευστότητας, ακόμη και όταν οι μακροπρόθεσμοι παράγοντες που στηρίζουν τη ζήτησή του παραμένουν ισχυροί.

Αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που επαναφέρει σήμερα τον παραλληλισμό με το 2008, χωρίς όμως να σημαίνει ότι οι διεθνείς αγορές βρίσκονται υποχρεωτικά μπροστά σε νέα χρηματοπιστωτική κρίση.

Νέες αγορές χρυσού από τους μεγάλους συμμετέχοντες στην αγορά παραγώγων
Πέρα από τη συμπεριφορά των τιμών, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αλλαγές στις επενδυτικές θέσεις.

Τα στοιχεία της αμερικανικής Επιτροπής Συναλλαγών Συμβολαίων Μελλοντικής Εκπλήρωσης, της CFTC, για τις 20 Οκτωβρίου δείχνουν ότι οι διαπραγματευτές συμβάσεων ανταλλαγής (swap dealers) αύξησαν τις ακαθάριστες θέσεις αγοράς τους στον χρυσό κατά 3.973 συμβόλαια κατά την προηγούμενη εβδομάδα.

Την ίδια περίοδο, οι διαχειριστές επενδυτικών κεφαλαίων (managed money) μείωσαν τις ακαθάριστες θέσεις αγοράς τους κατά 4.065 συμβόλαια, ενώ άλλοι μεγάλοι δηλούντες συμμετέχοντες περιόρισαν τις αντίστοιχες θέσεις κατά 5.100 συμβόλαια.

Η διαφοροποίηση αυτή υποδηλώνει ότι, ενώ ένα μέρος της αγοράς εξακολουθεί να περιορίζει την έκθεσή του στον χρυσό, άλλοι συμμετέχοντες αυξάνουν τις θέσεις τους.

Σύμφωνα με τους συντάκτες του GoldFix, η εμφάνιση νέων αγορών αποτελεί ενθαρρυντική ένδειξη, αν και οι swap dealers εξακολουθούν συνολικά να διατηρούν καθαρές θέσεις πώλησης τόσο στον χρυσό όσο και στο ασήμι.

Ασήμι: Αυξάνονται ταυτόχρονα οι αγορές και τα στοιχήματα στην πτώση
Παρόμοια αλλά περισσότερο σύνθετη είναι η εικόνα στο ασήμι.

Τα στοιχεία της CFTC δείχνουν ότι οι swap dealers αύξησαν τις ακαθάριστες θέσεις αγοράς τους κατά 1.908 συμβόλαια, ενώ τα επενδυτικά κεφάλαια της κατηγορίας managed money πρόσθεσαν 2.301 ακαθάριστες θέσεις πώλησης.

Η ταυτόχρονη αύξηση των θέσεων αγοράς και πώλησης αποτυπώνει τις διαφορετικές εκτιμήσεις των επενδυτών για την επόμενη κίνηση του μετάλλου.

Από τη μία πλευρά, η ενίσχυση των αγοραστικών θέσεων μπορεί να θεωρηθεί ένδειξη σταδιακής βελτίωσης της εμπιστοσύνης. Από την άλλη, η αύξηση των ανοικτών θέσεων πώλησης δείχνει ότι η πίεση δεν έχει ακόμη εξαντληθεί.

Υπάρχει ωστόσο μια επιπλέον παράμετρος: εάν οι τιμές αρχίσουν να ανακάμπτουν, όσοι έχουν τοποθετηθεί υπέρ της πτώσης ενδέχεται να αναγκαστούν να κλείσουν τις θέσεις τους μέσω αγορών, ενισχύοντας την ανοδική κίνηση.

Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως short covering, μπορεί να οδηγήσει σε απότομη επιτάχυνση μιας ανάκαμψης, ιδιαίτερα σε αγορές με υψηλή κερδοσκοπική δραστηριότητα.

Γιατί ο χαλκός αποτελεί κλειδί για την επόμενη κίνηση του ασημιού
Στην εξίσωση των πολύτιμων μετάλλων εισέρχεται και ο χαλκός, καθώς οι κινήσεις των κερδοσκοπικών κεφαλαίων στην αγορά του φαίνεται να επηρεάζουν τις τοποθετήσεις στο ασήμι.

Σε σημείωμά του στις 24 Οκτωβρίου, με τίτλο High Grade Copper Futures: AI Driven Unwind, ο διαπραγματευτής της Goldman Sachs Ρόμπερτ Κουίν περιγράφει τη συνεχιζόμενη μείωση των θέσεων αγοράς στον χαλκό.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, τα στοιχεία Commitment of Traders έδειξαν ότι οι ρευστοποιήσεις από την κατηγορία managed money συνεχίστηκαν έως τα μέσα Οκτωβρίου.

Η επιδείνωση επιμέρους δεικτών ζήτησης, ιδιαίτερα σε σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη και την Κίνα, συνέβαλε στις πωλήσεις.

Παράλληλα, μέρος των θέσεων μεταφέρθηκε προς συμμετέχοντες που συνδέονται περισσότερο με τη φυσική αγορά του μετάλλου, ενώ οι κερδοσκοπικές τοποθετήσεις συνέχισαν να αποδυναμώνονται.

Ο Κουίν προειδοποίησε ότι, παρά το ενδεχόμενο ο ανταγωνισμός ΗΠΑ και Κίνας να περιορίσει την περαιτέρω πτώση, η τιμή του χαλκού παραμένει επικίνδυνα κοντά σε αλλαγή της δυναμικής της αγοράς.

Το GoldFix επισημαίνει ότι ορισμένα κεφάλαια που ακολουθούν συστηματικές στρατηγικές συναλλαγών, γνωστά ως CTAs, αυξάνουν τις θέσεις πώλησης στο ασήμι ενώ ταυτόχρονα ρευστοποιούν θέσεις αγοράς στον χαλκό. Σε ορισμένες περιπτώσεις ανοίγουν και θέσεις πώλησης στον ίδιο τον χαλκό.

Όταν ολοκληρώνεται η διαδικασία ρευστοποίησης των θέσεων στον χαλκό, ορισμένοι από αυτούς τους επενδυτές αρχίζουν να καλύπτουν και τις ανοικτές θέσεις πώλησης στο ασήμι.

Για τον λόγο αυτό, οι συντάκτες της ανάλυσης θεωρούν πιθανή τη συνέχιση των πιέσεων στο ασήμι όσο διαρκεί η απομόχλευση στον χαλκό, παρακολουθώντας τη διαφορά τιμών μεταξύ των δύο μετάλλων για ενδείξεις υποχώρησης των πιέσεων.

Financial Times και Reuters για τον παραλληλισμό με το 2008
Ο παραλληλισμός με τη χρηματοπιστωτική κρίση δεν περιορίζεται στην ανάλυση του GoldFix. Δημοσιεύματα μεγάλων οικονομικών μέσων έχουν επίσης εξετάσει την αντίφαση μεταξύ του χαρακτηρισμού του χρυσού ως ασφαλούς καταφυγίου και των έντονων ρευστοποιήσεων που καταγράφονται σε περιόδους αναταραχής.

Οι Financial Times, σε δημοσίευμα της 23ης Οκτωβρίου, ανέδειξαν την πτώση του χρυσού κάτω από τα 4.000 δολάρια ανά ουγγιά, για πρώτη φορά από τον Ιούλιο. Το πολύτιμο μέταλλο είχε υποχωρήσει στα 3.986,50 δολάρια, παρά τη στροφή των επενδυτών προς τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα και την πτώση των αποδόσεών τους.

Το δημοσίευμα σημείωνε ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά δημιουργεί προβληματισμό για τον παραδοσιακό ρόλο του χρυσού ως ασφαλούς καταφυγίου, ενώ οι αναλυτές προειδοποιούσαν ότι η διατήρηση της τιμής κάτω από τα 4.000 δολάρια θα μπορούσε να προκαλέσει πρόσθετες εκροές από ETF και νέες πωλήσεις.

Σε παλαιότερη ανάλυσή του, το Reuters είχε επισημάνει ότι η αδυναμία του χρυσού να ενισχυθεί στη διάρκεια μιας χρηματιστηριακής αναταραχής δεν αποτελεί πρωτοφανές φαινόμενο. Υπενθύμιζε μάλιστα ότι, μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers το 2008, το μέταλλο είχε καταγράψει πτώση διάρκειας περίπου δύο εβδομάδων, παρά το εξαιρετικά αβέβαιο περιβάλλον.

Η ιστορική σύγκριση είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική στην περίπτωση του ασημιού, λόγω της μεγαλύτερης εξάρτησής του από τη βιομηχανική ζήτηση.

Σύμφωνα με το Silver Institute, το ασήμι είχε φτάσει τα 20,92 δολάρια ανά ουγγιά τον Μάρτιο του 2008, προτού υποχωρήσει κάτω από τα 9 δολάρια τον Οκτώβριο, καθώς επιδεινώνονταν οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας. Η κατάρρευση των τιμών συνδέθηκε τόσο με τις επενδυτικές ρευστοποιήσεις όσο και με την επιβράδυνση της βιομηχανικής δραστηριότητας.

Αυτή η διπλή ιδιότητα του ασημιού, ως πολύτιμου αλλά και βιομηχανικού μετάλλου, εξηγεί γιατί οι κινήσεις του χαλκού αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την εκτίμηση της μελλοντικής πορείας του.

Πλησιάζει η αντιστροφή της τάσης;
Η ανάλυση του GoldFix συγκλίνει στην εκτίμηση ότι ο χρυσός και το ασήμι πλησιάζουν σε ένα σημείο όπου οι πιέσεις από τις πωλήσεις θα μπορούσαν να εξαντληθούν και να ξεκινήσει μια νέα ανοδική κίνηση.

Οι συντάκτες της, ωστόσο, διευκρινίζουν ότι δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει ανοδική στάση για τα δύο μέταλλα.

Οι συνεχιζόμενες ρευστοποιήσεις στον χαλκό, η αύξηση των θέσεων πώλησης στο ασήμι και η αδυναμία του χρυσού να επωφεληθεί από την πτώση των ομολογιακών αποδόσεων παραμένουν ενδείξεις ότι η αγορά βρίσκεται ακόμη σε μεταβατική φάση.

Η εμπειρία του 2008 προσφέρει ένα ιστορικό προηγούμενο για το πώς οι ανάγκες ρευστότητας μπορούν να υπερισχύσουν προσωρινά της ζήτησης για ασφαλή καταφύγια. Δεν αρκεί, όμως, για να προβλέψει ούτε την έναρξη μιας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης ούτε τον ακριβή χρόνο ανάκαμψης των πολύτιμων μετάλλων.

Το κρίσιμο στοιχείο στις επόμενες συνεδριάσεις θα είναι κατά πόσο οι ρευστοποιήσεις θα αρχίσουν να περιορίζονται και εάν οι νέες αγοραστικές τοποθετήσεις θα αποκτήσουν αρκετή δυναμική ώστε να αντιστρέψουν την πτωτική τάση.

www.newmoney.gr