Η ακτινογραφία του προϋπολογισμού: Μείωση χρέους και υψηλά πλεονάσματα, με παροχές 1,9 δισ. και «κουμπαρά» €400 εκατ. για τον δύσκολο χειμώνα

Με το ένα χέρι το 2027 ο νέος προϋπολογισμός «παίρνει» 2,1 δισ. ευρώ σε φόρους από ανάπτυξη, άνοδο εισοδημάτων, ακρίβεια τιμών, περιστολή φοροδιαφυγής. Από την άλλη, δίνει απευθείας πίσω 1,9 δισ. σε κοινωνικές παροχές και ελαφρύνσεις. Διατηρεί όμως υψηλά πλεονάσματα, ξεπληρώνει χρέη του παρελθόντος, βάζει την Ελλάδα σε καλύτερη μοίρα από πολλές μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης. Και μέσα στην κρίση φέρνει και νέες εφεδρείες για στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων , στον βαρύ χειμώνα της ενεργειακής κρίση. Ταυτόχρονα η ανεργία μειώνεται στα χαμηλότερα από το 2008 επίπεδα, μισθοί και συντάξεις ανεβαίνουν, οι συντελεστές φορολόγησης πέφτουν.

Δύο προβλήματα υπάρχουν και δεν τα λύνει ο νέος προϋπολογισμός: ο υψηλός πληθωρισμός που επιμένει -αλλά είναι κυρίως εισαγόμενος και μαστίζει Ευρώπη, ΗΠΑ και Ασία- καθώς και ότι απομένει «μηδέν χώρος» στον ελληνικό προϋπολογισμό για άλλες παροχές και μέτρα στήριξης.

Το 2027 σε αριθμούς

Το προσχέδιο του προϋπολογισμού 2027 επιχειρεί να συνδυάσει συνεχιζόμενη δημοσιονομική προσαρμογή με νέες παροχές και ένα αποθεματικό για την ενεργειακή κρίση. Το 2027 προβλέπονται πρωτογενές πλεόνασμα 9,15 δισ. ευρώ ή 3,3% του ΑΕΠ και συνολικό πλεόνασμα 743 εκατ. ευρώ ή 0,3% του ΑΕΠ.

Ταυτόχρονα, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης υποχωρεί στα 353,69 δισ. ευρώ ή στο 128,8% του ΑΕΠ, από 136,7% το 2026 και 146,1% το 2025. Η μείωση ανέρχεται σε 7,9 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μέσα σε έναν χρόνο και σε περίπου 4,4 δισ. ευρώ σε απόλυτο μέγεθος, «συνεχίζοντας την ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους στην Ευρώπη, αν όχι στον κόσμο» όπως υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.

Ο χειμώνας «στην τσέπη»

Πώς σχεδιάζεται ο δύσκολος χειμώνας, αν δεν υποχωρήσουν οι τιμές καυσίμων και ρεύματος σε προπολεμικά επίπεδα; Το προσχέδιο «αισιοδοξεί» ότι ο εθνικός πληθωρισμός εφέτος δεν θα ξεπεράσει το 4%, ενώ το 2027 θα αυξάνεται με μειωωμένουςς ρυθμούς, περίπου 2,5%.

Αυτομάτως αυτά σημαίνουν «αυξήσεις πάνω σε αυξήσεις». Απέναντι σε αυτές, με το προσχέδιο του Προϋπολογισμού η κυβέρνηση ρίχνει αναχώματα, όπως:

1. Ενεργειακές «εφεδρείες» 400 εκατ. ευρώ: περίπου 200 εκατ. ευρώ βρίσκονται σε ετοιμότητα για να δοθούν άμεσα, μέσα στο τρίμηνο Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου 2026. Και άλλα 200 εκατ. ευρώ, θα μπουν σε «κουμπαρά» ως έξτρα αποθεματικό για το 2027, για να καλύψουν τις ανάγκες από Ιανουάριο έως Απρίλιο που σταματά ο χειμώνας –ή και ο πόλεμος ίσως όπως ελπίζουν στην κυβέρνηση.

Αυτό φαίνεται και από τις προβλέψεις για τις τιμές στο πετρέλαιο: από 91,2 δολάρια μέση τιμή έτους το 2026, ο προϋπολογισμός υποθέτει ότι θα πέσει στα 78,2 δολάρια το 2027. Αυτό είναι τουλάχιστον το τελευταίο σενάριο της Κομισιόν (Αύγουστος 2026) και σημαίνει χονδρικά ότι το πετρέλαιο brent στην Ευρώπη παραμένει στα 100+ δολάρια/βαρέλι όπως σήμερα μέχρι να τελειώσει ο χειμώνας, αλλά από τα μέσα της χρονιάς πέφτει σταθερά κάτω από 70 δολάρια.

Η πρόβλεψη αυτή, αν δεν αναθεωρηθεί από την Κομισιόν τον Νοέμβριο, ισοδυναμεί με πρόβλεψη για Ειρήνη -αφού πετρέλαιο στα 60+ δολάρια προέβλεπε και για εφέτος η Κομισιόν αν δεν είχε ξεσπάσει πόλεμος στο Ιράν.

Αν αναθεωρηθεί όμως, αλλάζει (ξανά) όλη η άσκηση, ο πληθωρισμός ανεβαίνει αλλά ο λογαριασμός «δε βγαίνει» γιατί, πέραν από τα 200+200 εκατ. ευρώ, δεν υπάρχουν άλλα «μαξιλάρια» και περιθώρια για έξτρα παροχές, επιδοτήσεις και έκτακτα μέτρα στήριξης στον προϋπολογισμό: ο λογαριασμός ελέγχου (control account) τον οποίο έχει επιβάλει η ΕΕ έχει «αδειάσει» αφού και για το 2026 και 2027 αναγράφει ήδη … 0,0 ευρώ!

Σε κάθε περίπτωση, τα 400 εκατ. ευρώ αποτελούν κονδύλι, όχι ακόμα όμως μέτρα. Τελούν «δαπάνες υπό κατανομή», δηλαδή θα χρησιμοποιηθούν αν, εφόσον και όπως κριθεί αναγκαίο, με αποφάσεις που θα λαμβάνονται ανά δεκαπενθήμερο πλέον –αναλόγως πορείας τιμών και πολέμου.

Μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου 2026, τα έκτακτα μέτρα για το ενεργειακό κόστος είχαν ήδη κοστίσει 669 εκατ. ευρώ, ενώ συνολικά οι παρεμβάσεις για την ενεργειακή κρίση και τις μόνιμες ενισχύσεις ανήλθαν σε 1,21 δισ. ευρώ –σχεδόν διπλάσια ενδεχομένως και από τα έσοδα τα οποία απέφεραν στο δημόσιο οι αυξήσεις στα καύσιμα όπως ανέφεραν στο newmoney.gr πηγές του υπουργείου Οικονομικών.

2. Χρήμα για συντάξεις, μισθούς και ενέργεια: Το βασικό μήνυμα του προϋπολογισμού είναι οι αυξήσεις αποδοχών και εισοδημάτων. Στις τακτικές αυξήσεις μισθών και συντάξεων , η κυβέρνηση ρίχνει επιπλέον και μόνιμες –όχι έκτακτες- παροχές που εισφέρουν 1,9 δισ. ευρώ «καθαρά» σε οικογένειες (τρίτεκνες πολύτεκνες), δουλειές, μισθούς, συντάξεις.

Κατά ένα μέρος τους οι αυξήσεις εξανεμίζονται μεν «από την τσέπη που βγαίνουν», δίνουν πολύτιμες ανάσες όμως «στην τσέπη που μπαίνουν» -από το να μην υπήρχαν τουλάχιστον. Στην παρούσα κρίση άλλωστε, όπως ανέφερε κοινοτικός παράγοντας, «ούτε όλοι οι προϋπολογισμοί των κρατών της Ευρώπης μαζί δεν μπορούν ίσως να καλύψουν τις απώλειες εισοδήματος των πολιτών τους», αφού «αν όλα τα κράτη επιδοτούν την κατανάλωση καυσίμων, η επιδότηση θα ανεβάζει αντίστοιχα την τιμή, την απορροφά ο πωλητής και δε μένει τίποτα στον καταναλωτή».

Από πού έρχονται 2,1 δισ. στα κρατικά ταμεία

Για να μπορεί να μοιράζει αλλά και να έχει πλεονάσματα, ο προϋπολογισμός έχει και έσοδα από φόρους: Τα φορολογικά έσοδα προβλέπονται να αυξηθούν κατά 2,149 δισ. ευρώ το 2027 και να φτάσουν τα 77,878 δισ. ευρώ. Η αύξηση αποδίδεται κυρίως στη μεγέθυνση της οικονομίας, στην ενίσχυση των μισθών, στη μείωση της ανεργίας και στη συνέχιση των μέτρων κατά της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής.

Στον φόρο εισοδήματος προβλέπονται έσοδα 29,376 δισ. ευρώ, έναντι 27,338 δισ. ευρώ το 2026. Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων εκτιμώνται σε 16,995 δισ. ευρώ και από τον φόρο εισοδήματος εταιρειών σε 9,844 δισ. ευρώ.

Τα έσοδα από ΦΠΑ προβλέπονται σε 30,581 δισ. ευρώ και από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης σε 7,312 δισ. ευρώ. Το προσχέδιο συνδέει την αύξηση των εσόδων με την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, την αναμόρφωση της φορολόγησης των διαδικτυακών τυχερών παιγνίων, την αναπροσαρμογή των τελών ταξινόμησης στα υβριδικά οχήματα και την αναπροσαρμογή της φορολόγησης στελεχών με αμοιβές άνω των 60.000 ευρώ από συμμετοχή στα κέρδη.

Τα ενεργητικά μέτρα εσόδων αναμένεται να ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα κατά 182 εκατ. ευρώ το 2026 και 468 εκατ. ευρώ το 2027. Η μεγαλύτερη συνεισφορά προέρχεται από την ανάπτυξη, την αύξηση των αμοιβών και τη μείωση της ανεργίας.

Πού κατευθύνονται τα 1,9 δισ.

Οι μεταβιβάσεις του κρατικού προϋπολογισμού προβλέπονται να αυξηθούν κατά 715 εκατ. ευρώ το 2027 και να φτάσουν τα 37,088 δισ. ευρώ. Οι κοινωνικές παροχές αυξάνονται κατά 148 εκατ. ευρώ και διαμορφώνονται σε 756 εκατ. ευρώ.

Στην κατηγορία των παροχών σε εργαζομένους προβλέπεται αύξηση 1,094 δισ. ευρώ, με το σύνολο της δαπάνης να ανέρχεται σε 16,061 δισ. ευρώ. Η αύξηση συνδέεται με το επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ για περίπου 720.000 δημόσιους υπαλλήλους και λειτουργούς, με ετήσιο κόστος 433 εκατ. ευρώ, καθώς και με τις αναπροσαρμογές μισθών.

Στο σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, οι κοινωνικές παροχές προβλέπονται σε 45,028 δισ. ευρώ το 2027, από 44,408 δισ. ευρώ το 2026. Οι συντάξεις αυξάνονται στα 36,768 δισ. ευρώ, από 35,718 δισ. ευρώ.

Οι αυξήσεις περιλαμβάνουν την ετήσια ενίσχυση 400 ευρώ για συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες από τον Νοέμβριο του 2026, την οριζόντια αύξηση συντάξεων κατά 2,8% από την 1η Ιανουαρίου 2027, την τιμαριθμοποίηση αναπηρικών επιδομάτων και τη μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα στον ιδιωτικό τομέα.