Peter Katsihtis: Με 60 έργα του στο Κέντρο της Unesco

Ενας Ελληνας καλλιτέχνης σπάνια θα δείξει τη δουλειά του στο Κέντρο της UNESCO στο Παρίσι. Ο Πήτερ Κατσίχτης όχι μόνο τα κατάφερε, αλλά και εγκαινιάζει την ατομική του έκθεση με τίτλο «Σύνθεση και Πολυμορφία.

Η Αέναη Κίνηση των Χρωμάτων» στις 27 Οκτωβρίου, μια ημέρα συμβολική, καθώς συμπίπτει με την παραμονή της εθνικής μας εορτής. Σαράντα έργα της πρόσφατης δουλειάς του μαζί με είκοσι παλαιότερα θα αποκαλύψουν το πάθος του οραματικού κόσμου ενός μεγάλου δημιουργού.

Επιφανής επιχειρηματίας των ΗΠΑ, με αλυσίδα επιχειρήσεων στη Νέα Υόρκη και εμβληματική δραστηριότητα στον χώρο του real estate και τα χρηματιστηριακά, ο Πήτερ Κατσίχτης αποτυπώνει αξιολογικά με την πορεία του, τον αυτοδημιούργητο Ελληνα που διαπρέπει με αφετηρία το εξωτερικό. Γεννημένος στην Αναβρυτή Λακωνίας, στις ανατολικές πλαγιές του Ταΰγετου, ο Κατσίχτης κατά τα νεανικά του χρόνια μεταναστεύει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Τις δεκαετίες του ’60, ’70 και ’80 oι επιχειρήσεις του εξαπλώνονται στο κέντρο της Νέας Υόρκης περιστοιχισμένες από τα μουσεία Metropolitan, Guggenheim και Whitney, τον οίκο Sotheby’s κ.λπ. Μαζί με τη σύζυγό του, Στέλλα Μελαχροινού-Κατσίχτη, με σπουδές Ιστορίας της Τέχνης, αποκτούν τη δική τους γκαλερί, την περίφημη Metropolis Art Gallery.

«Εκεί αντιλήφθηκα για πρώτη φορά ότι η τέχνη με αφορά σε προσωπικό επίπεδο», ομολογεί. «Αρχισα να συλλέγω έργα αλλά και να ζωγραφίζω. Εχτισα παράλληλα φιλίες με πολλούς καλλιτέχνες: τον Μυταρά, τον Στάμο, τη Chryssa… Η δουλειά της με είχε συνεπάρει, έπαιρνα συχνά τον δρόμο για το εργαστήριό της προκειμένου να τη δω και να προμηθευτώ κάποιο έργο της. Αλλά κι εκείνη ερχόταν συχνά στα εστιατόριά μου. Πάντα μόνη, αφού ήταν εσωστρεφής και απολάμβανε τη μοναχικότητα».

Η μελέτη έργων μεγάλων καλλιτεχνών στα μουσεία της Νέας Υόρκης αποτελεί σημαντικό background στην κουλτούρα του Πήτερ Κατσίχτη, καθώς και στην προσωπική του διασύνδεση με την τέχνη και τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό. Είναι βέβαιο ότι όταν ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 να ζωγραφίζει στο νεοϋορκέζικο ατελιέ του σε έναν ουρανοξύστη του Μανχάταν, η ισχυρή διεθνική μητρόπολη αποτέλεσε το αρχικό περιβάλλον επιρροής κι έμπνευσης: μια καταιγιστικά πολύχρωμη κοινωνία, με πολυπολιτισμική ταυτότητα και ανθρώπους σε διαρκή κίνηση.

«Οταν βλέπεις αναρίθμητους ανθρώπους να περπατούν διαρκώς στη μεγαλούπολη, νομίζεις ότι όλος αυτός ο κόσμος δεν έχει δεσμευσεις, αλλά κατά βάση είναι καταπιεσμένος, γεγονός στο οποίο αντιπαρατέθηκα στη ζωή μου: ουδέποτε άντεξα την καταπίεση. Στην πραγματικότητα, η προοπτική να χτίσω μια καριέρα σε μια χώρα που έδινε πολλές ευκαιρίες ήταν αυτό που με έκανε να βρίσκομαι στην Αμερική. Αλλιώς, λοιπόν, παρατηρούσα τη Νέα Υόρκη καθημερινά με πολλή κίνηση κι αλλιώς την Κυριακή στο Σέντραλ Παρκ, όπου όλα έδειχναν πιο ανθρώπινα», εξηγεί.

Το ταξίδι του στη ζωγραφική έγινε τρόπος ζωής. «Η τέχνη είναι διαφυγή και μέρος της ελευθερίας που αναζητώ. Στην τέχνη μιλάς μόνο με αυτό που δημιουργείς, με κανέναν άλλον», υπογραμμίζει. Οι εικόνες των έργων του άλλοτε μοιάζουν με αστραπές και άλλοτε με στρόβιλους. Ο Κατσίχτης ζωγραφίζει χωρίς αφηγηματική διάθεση, με ακρυλικά χρώματα επάνω στη λευκή επιφάνεια του μουσαμά, χωρίς προσχέδια, χωρίς μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος.

Οι εικόνες αποκαλύπτουν χρωματικές εκρήξεις, διαφορετικές κάθε φορά, εκπλήσσοντας και τον πιο αποστασιοποιημένο θεατή. Αυτή η καλλιτεχνική του δράση τον εκτονώνει και τον ανακουφίζει ψυχολογικά, αφού συνειδητά γνωρίζει ότι για εκείνον η ζωγραφική δεν είναι η ακριβής απόδοση της οπτικής πραγματικότητας, αλλά μια μυστηριακή περιπέτεια που τον απασχολεί αδιάλειπτα.

Μια ιστορία χωρίς τέλος, όπως εκείνη με το λύγισμα της πράσινης, κόκκινης ή κυανής γραμμής σε μονοχρωματικό βάθος φαιό, κυανό ή πράσινο, όπου μια ευθεία ή ένα σχήμα ορίζουν μια άλλη αισθητική αποτύπωση. Η φράση του αγαπημένου του Καντίσκι «Το έργο τέχνης είναι η εξωτερική έκφραση μιας εσωτερικής ανάγκης» τον οδηγεί.

Η ζωγραφική του Κατσίχτη γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη -στο ιδιαίτερο περιβάλλον αυτής της φαντασμαγορικής πόλης, που στηρίζει τον σύγχρονο κόσμο- για να συνεχίσει με το ίδιο πάθος τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις και κατακτήσεις του στην Αθήνα. Τώρα, τα νέα του έργα, μαζί με ορισμένα παλαιότερα, θα παρουσιαστούν στην αίθουσα Miró της UNESCO στο Παρίσι, όπου εκτίθενται μόνιμα τα δύο κεραμικά επιτοίχια «Ο τοίχος του Ηλιου» και «Ο τοίχος της Σελήνης» που σχεδίασε ο μεγάλος Ισπανός ζωγράφος και υλοποίησε ο κεραμίστας Ζουζέπ Λιουρένς Αρτίγας. Τα έργα αυτά χάρισαν στον Μιρό το διεθνές βραβείο Γκουγκενχάιμ, το 1958.

Με κυρίαρχη τη σχέση ελληνικού και γαλλικού πολιτισμού, που για αιώνες συμβάλλουν εμφατικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης ευρωπαïκής ταυτότητας, το καλλιτεχνικό γεγονός της έκθεσης του Πήτερ Κατσίχτη στην UNESCO, σε ένα απαιτητικό πολιτισμικό περιβάλλον, όπως το Παρίσι, αποκτά διεθνή σημασία. «Πάνε σαράντα πέντε χρόνια που ζωγραφίζω», θα πει, «και στην ποικιλότροπη ζωή μου πάντοτε αναζητούσα την ελευθερία. Οι επιχειρηματικές υποχρεώσεις δεν μου άφηναν περιθώριο χρόνου.

Αργότερα, όμως, είχα τη δυνατότητα να επικεντρωθώ στη δημιουργία με αφοσίωση στην τέχνη. Και χωρίς το πάθος των αριθμών, αλλά με το πάθος του χρώματος έφτασα έως εδώ, σήμερα. Να συνειδητοποιώ ότι το μεγαλείο του ανθρώπου είναι η απλότητα. Εμφαση στην τέχνη, χαμηλοί τόνοι στην προσωπική ζωή».

Τα έργα του ξεχειλίζουν χρώμα. «Οι διάλογοι με το χρώμα εκφράζουν την αισιοδοξία μου ως άνθρωπο. Ακόμη, το ότι είμαι σίγουρος για τον εαυτό μου και πως ό,τι κάνω, το ζυγίζω καλά. Με τα χρώματα είχα πάντα δημιουργική σχέση που την καλλιέργησα διαχρονικά».

Δεν κρύβει ότι το χαρακτηριστικό βαθύ πορτοκαλί των έργων του είναι βιωματικό, από μια εικόνα της νεότητάς του: οι απέραντοι πορτοκαλεώνες του τόπου του να εκτείνονται μέχρι έναν δικό τους ορίζοντα: «Δεν ξέφευγε το βλέμμα σου. Από τους πορτοκαλεώνες αυτούς, στη Λακωνία, υπάρχει μια έντονη, συναρπαστική εντύπωση μέσα μου».

Ο Τάκης Μαυρωτάς, επιμελητής της έκθεσης του Πήτερ Κατσίχτη στην UNESCO, μιλά με ενθουσιασμό για το έργο του διακεκριμένου Ελληνα: «Οι πίνακές του διακρίνονται από τον παλμό και το φως τους, από ένα αίσθημα πλήρους αυθορμητισμού και ορμητικότητας. Με έντονα χρώματα, τα οποία χρησιμοποιούνται στην πληρότητά τους, όπως έλεγε ο Σεζάν, χωρίς αναμείξεις στην καθαρότητά τους, ολοκληρώνει το ζωγραφικό του αποτύπωμα, στην κατεύθυνση των αφηρημένων τάσεων, με τον δυναμισμό του χρωστήρα του και τον στροβιλισμό του χρώματος. Εκείνο που τον απασχολεί είναι η κίνηση και η ισορροπία μέσα από την ένταση της χειρονομίας.

Ο καλλιτέχνης πρέπει να εκπαιδεύσει όχι μόνο το μάτι αλλά και την ψυχή του, ώστε να μπορεί να ζυγίζει τα χρώματα στη δική τους κλίμακα το καθένα, προκειμένου αυτά να μετατρέπονται σε καθοριστικό παράγοντα της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Ο Κατσίχτης γνωρίζει καλά ότι στη ζωή το γέλιο συνυπάρχει με το κλάμα, η γέννηση με τον θάνατο, και ότι η τέχνη γι’ αυτόν αποτελεί ένα συναρπαστικό ταξίδι. Ετσι, μέχρι σήμερα συνεχίζει να ζωγραφίζει, αποκαλύπτοντας στιγμιαία συναισθήματα ή πτυχές της προσωπικότητάς του, με αιφνίδιες εικόνες, σαν τις απρόσμενες αστραπές» ◆