Ακρόπολη: Νέα εποχή για το Παλαιό Μουσείο της - Η εκ βάθρων ανακαίνιση και οι τέσσερις διαφορετικές εκθέσεις
21.11.202617:03
Αναστασία Κουκά
Εγκαινιάζεται την Δευτέρα από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη - Η ιστορία του πρώτου κτηρίου στο νεοελληνικό κράτος που κατασκευάστηκε ειδικά για μουσείο
Ένα σημαντικό κεφάλαιο στην πολιτιστική ζωή της Αθήνας, με διεθνή εμβέλεια, ανοίγει τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου με τα εγκαίνια, από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, της νέας εποχής του Παλαιού Μουσείου της Ακρόπολης. Το ιστορικό πρώτο κτήριο στο νεοελληνικό κράτος που κατασκευάστηκε ειδικά για μουσείο, το οποίο στέκει διακριτικά και «αθόρυβα» στα νοτιοανατολικά του Παρθενώνα, και παρέμενε κλειστό από το 2008, όταν τα πολύτιμα εκθέματά του μεταφέρθηκαν στο γειτονικό νέο μουσείο, επαναλειτουργεί μετά από σχεδόν 19 χρόνια, σημαντικά αναβαθμισμένο και έτοιμο να διαδραματίσει έναν ουσιαστικό ρόλο ενισχύοντας τον διάλογο του χθες με το σήμερα.
Η ιστορία του
Το Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης ξεκίνησε να χτίζεται σε μια κόγχη της ανατολικής άκρης του Ιερού Βράχου το 1865, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Παναγή Κάλκου και ολοκληρώθηκε το 1874. Η άμεση γειτνίασή του με τον εμβληματικό Παρθενώνα απαιτούσε μια διακριτική αρχιτεκτονική προσέγγιση που να μην αποσπά το βλέμμα του επισκέπτη από το σπουδαίο μνημείο. Γι΄ αυτό ακριβώς και οι γραμμές του κτιρίου ήταν λιτές κι απέριττες ενώ το μεγαλύτερο μέρος του θεμελιώθηκε κάτω από το επίπεδο του λόφου παραμένοντας αόρατο.
Αρχαιότητες στο Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης
Η πρώτη αυτή εκδοχή του μουσείου αποδείχτηκε πολύ μικρή για να στεγάσει τους αρχαιολογικούς θησαυρούς που έφερνε διαρκώς στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Γι΄ αυτό και επεκτάθηκε κατά την δεκαετία του ‘50 με βάση ένα σύγχρονο σχέδιο του μοντερνιστή αρχιτέκτονα Πάτροκλου Καραντινού.
Στο λιθόκτιστο αυτό κτίσμα, που ήταν απολύτως υποταγμένο αρχιτεκτονικά στα λαμπρά γειτονικά μνημεία, φιλοξενούνταν, επί σχεδόν ενάμιση αιώνα, τα περίφημα Γλυπτά του Φειδία από τη ζωφόρο του Παρθενώνα, οι εντυπωσιακές Καρυάτιδες και όλα τα άλλα σπουδαία κομμάτια της λαμπρότερης εποχής που γνώρισε ποτέ ο αρχαίος πολιτισμός.
Οι Καρυάτιδες στο Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης
Αυτή ακριβώς η σπουδαιότητα των εκθεμάτων και η ανάγκη να μπορούν να τα θαυμάσουν, σε ένα κατάλληλο περιβάλλον, επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο, οδήγησε, το 1974, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στη πρόταση για την ανέγερση ενός νέου μουσείου. Από τότε χρειάστηκε να περάσουν 35 ολόκληρα χρόνια μέχρι τον Ιούνιο του 2009 που το εντυπωσιακό, ολοκαίνουργιο Μουσείο της Ακρόπολης άνοιξε πανηγυρικά τις πύλες του.
Αίθουσα του Παλαιού Μουσείου της Ακρόπολης
Το Παλαιό Μουσείο παρέμενε κλειστό από το Ιούλιο του 2007, μετά την ολοκλήρωση της απαιτητικής αποστολής αποσυναρμολόγησης, συσκευασίας και μεταφοράς των πολύτιμων εκθεμάτων του. Από τότε και μέχρι πριν κάποια χρόνια που ξεκίνησαν οι εργασίες αναβάθμισής του αποθηκεύονταν στους χώρους του αρχαιότητες που έρχονταν στο φως από ανασκαφές στην πόλη των Αθηνών.
Εικόνα από τη μεταφορά εκθεμάτων από το Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης στο νέο
Οι τέσσερις εκθέσεις
Στόχος της επαναλειτουργίας του Παλαιού Μουσείου της Ακρόπολης δεν αποτελεί απλώς η επανάχρηση ενός εμβληματικού κτιρίου που βρίσκεται πάνω στον λόφο της Ακρόπολης αλλά η διαμόρφωση ενός νέου εκθεσιακού προγράμματος που να αξιοποιεί την ιστορική ταυτότητα του μουσείου και αναδεικνύει τη δυνατότητά του να φιλοξενεί διαφορετικές, συμπληρωματικές προσεγγίσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Με αυτό το σκεπτικό λοιπόν σχεδιάστηκαν οι τέσσερις διαφορετικές εκθέσεις που θα φιλοξενεί στην έναρξη της νέας εποχής του οι οποίες δεν αποτελούν απλά παράλληλες παρουσιάσεις αλλά ένα πρόγραμμα που συνδέει τα υλικά το αρχαιολογικό εύρημα με την ιστορική αφήγηση, το μνημείο με την ψηφιακή αναπαράσταση και την εμπειρία της μνήμης με τη σύγχρονη τέχνη.
Η πρώτη έχει τίτλο «Αθήναι Πόλις Ιδέα» και περιλαμβάνει εντυπωσιακά ανασκαφικά ευρήματα της Αθήνας τα περισσότερα από τα οποία μάλιστα εκτίθενται για πρώτη φορά. Μέσα από την έκθεση ο επισκέπτης θα παρακολουθεί τη διαμόρφωση της Αθήνας, του φυσικού και οικιστικού της περιβάλλοντος, των θεσμών, των λατρειών και της κοινωνικής και πνευματικής ζωής της.
Η δεύτερη έκθεση, που θα είναι μόνιμη, περιέχει λίθινα αρχιτεκτονικά μέλη και επιγραφές προερχόμενες από την Ακρόπολη αναδεικνύοντας πτυχές της αρχιτεκτονικής ιστορίας του ιερού, καθώς και τη δημόσια και ιδιωτική ζωή της αρχαίας Αθήνας. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν κείµενα δημοσίου χαρακτήρα, ψηφίσµατα της βουλής και του δήµου, συνθήκες µε άλλες πόλεις, επιγραφές οικονομικού και νοµικού περιεχομένου, κατάλογοι αρχόντων, αναθέσεις αρχών, τιµητικά βάθρα, αλλά και ιδιωτικού χαρακτήρα επιγραφές κ.α.
Η τεχνολογική εξέλιξη πρωταγωνιστεί στην τρίτη έκθεση με τίτλο «Parthenon Alive» η οποία στήθηκε με τη συμβολή του Πολυτεχνείου Κρήτης και αξιοποιεί τις σύγχρονες τεχνολογίες για την προσέγγιση και ερμηνεία του Παρθενώνα.
Το έργο Lamassu of Nineveh που εκτέθηκε στον εξωτερικό χώρο του Μουσείου της Ακρόπολης αποτελεί το δεύτερο μέρος της τριλογίας «Αρχαίοι Πολιτισμοί και Σύγχρονη Τέχνη» του Αμερικανο-ιρακινού καλλιτέχνη» του Michael Rakowitz
Το πρώτο αυτό εκθεσιακό πρόγραμμα ολοκληρώνεται με μια έκθεση σύγχρονης τέχνης, που διοργανώνεται σε συνεργασία με τον οργανισμό ΝΕΟΝ του Δημήτρη Δασκαλόπουλου, το τελευταίο μέρος της τριλογίας «Αρχαίοι Πολιτισμοί και Σύγχρονη Τέχνη» του Αμερικανο-ιρακινού καλλιτέχνη Michael Rakowitz που εισάγει έναν διαφορετικό τρόπο ανάγνωσης της ιστορίας μέσα από τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Κεντρικούς άξονες της έκθεσης αποτελούν οι ιστορίες διασποράς και το πώς αντικείμενα από διαφορετικά ιστορικά, γεωγραφικά και αρχαιολογικά συμφραζόμενα διαμορφώνουν αφηγήσεις, που δεν προέρχονται μόνο από γεωγραφικές οντότητες, αλλά και από ιστορικές. Στο επίκεντρό της βρίσκονται η αρχαία πλίνθος ή αλλιώς το τούβλο και ο πηλός, ως δομικά υλικά οικοδόμησης, ιστοριών και αναμνήσεων.
O Michael Rakowitz μπροστά από έργο του στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Η έκθεση απλώνεται σε τρεις διαφορετικές αίθουσες του μουσείου και περιλαμβάνει, οπτικοακουστικό υλικό, ένα γλυπτό μεγάλης κλίμακας από οπτόπλινθους αλλά και μια μακέτα του βράχου της Ακρόπολης από την 4η χιλιετία π.Χ την οποία θα περιβάλουν γραπτές μαρτυρίες ανθρώπων απ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και βρέθηκαν στην Ελλάδα.