Athens International Music Festival: Πέντε ημέρες κλασικής μουσικής στην καρδιά της Αθήνας

Η Αθήνα δίνει για δεύτερη χρονιά το δικό της διεθνές ραντεβού με την κλασική μουσική.

Από τις 3 έως τις 7 Νοεμβρίου, το Athens International Music Festival, το μοναδικό Διεθνές Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής στην Αθήνα, επιστρέφει για να φέρει στην πόλη κορυφαίους σολίστ και μουσικούς διεθνούς εμβέλειας και να προσφέρει στο κοινό πέντε ημέρες αφιερωμένες στη μουσική δωματίου.

Υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Tosca Opdam και του Asi Matathias, το φεστιβάλ συγκεντρώνει μια εξαιρετική ομάδα διεθνώς καταξιωμένων καλλιτεχνών, παρουσιάζοντας ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στη μουσική δωματίου και στη μοναδική δύναμη της ζωντανής μουσικής εμπειρίας.

Ο Pinchas Zukerman ανοίγει την αυλαία

Το Athens International Music Festival υποδέχεται έναν από τους σημαντικότερους βιολονίστες της εποχής μας, τον θρυλικό Pinchas Zukerman, ο οποίος ανοίγει την αυλαία της φετινής διοργάνωσης και θα μας χαρίσει τέσσερις μοναδικές συναυλίες.

Μαζί του, το πρόγραμμα συγκεντρώνει μια σειρά από σημαντικές προσωπικότητες της διεθνούς κλασικής μουσικής σκηνής: τη σοπράνο Χριστίνα Πουλίτση, τους βιολονίστες Asi Matathias και Tosca Opdam, τους τσελίστες Alexander Hülshoff και Gabriel Schwabe, τον κλαρινετίστα Σπύρο Μουρίκη, τον βιoλίστα Ori Kam, καθώς και τους πιανίστες David Kadouch, Νεφέλη Μούσουρα και Victor Stanislavsky.

Η μουσική ως εμπειρία και ως εκπαίδευση

Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνει η εκπαιδευτική διάσταση του Φεστιβάλ. Στο πλαίσιό του θα πραγματοποιηθούν τρία Masterclasses βιολιού, με τη συμμετοχή των Pinchas Zukerman, Tosca Opdam και Asi Matathias, για πέντε διακεκριμένους νέους μουσικούς.

Το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει ζωντανά αυτή τη μοναδική εκπαιδευτική εμπειρία, βλέποντας από κοντά τη διαδικασία μέσα από την οποία η γνώση και η καλλιτεχνική εμπειρία κορυφαίων μουσικών μεταδίδονται στη νέα γενιά.

Παράλληλα, το Φεστιβάλ διευρύνει τον κοινωνικό και εκπαιδευτικό του χαρακτήρα μέσα από ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο απευθύνεται σε μαθητές, στους μουσικούς της νεανικής ορχήστρας El Sistema Greece, καθώς και στους μαθητές του ωδείου του Καλογεροπούλειου Ιδρύματος Τεχνών και Πολιτισμού στην Κόρινθο.

Πέντε ημέρες μουσικής στην καρδιά της Αθήνας

Το Athens International Music Festival σε προσκαλεί να ακούσεις την κλασική μουσική αλλιώς: όχι μόνο ως ένα είδος που ανήκει στις μεγάλες αίθουσες συναυλιών, αλλά ως μια ζωντανή εμπειρία μέσα στην ίδια την πόλη.

Και η εμπειρία δεν περιορίζεται μόνο σε όσα θα ακουστούν. Για πέντε ημέρες, ο ιστορικός Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός ανοίγει τις πόρτες του και υποδέχεται μουσικούς που έρχονται στην Αθήνα από διαφορετικές χώρες και μουσικές παραδόσεις σε ένα κτίριο που έχει συνδεθεί με σημαντικές στιγμές της καλλιτεχνικής και πνευματικής ζωής της πόλης. Αυτό το εμβληματικό μέγαρο του 1891 στο κέντρο της Αθήνας, γίνεται ξανά χώρος ζωντανής μουσικής σε μια αίθουσα όπου, σχεδόν έναν αιώνα πριν, τον Απρίλιο του 1938, είχε κάνει την πρώτη δημόσια εμφάνισή της η 14χρονη Μαρία-Άννα Καλογεροπούλου, η μετέπειτα Μαρίας Κάλλας.

Για όσους αγαπούν ήδη την κλασική μουσική, είναι η ευκαιρία να ακούσουν σημαντικούς διεθνείς καλλιτέχνες στην Αθήνα. Για όσους θέλουν να τη γνωρίσουν καλύτερα, είναι μια αφορμή να μπουν σε έναν κόσμο που μπορεί να γίνει πολύ πιο άμεσος και συναρπαστικός όταν τον ακούσεις ζωντανά.

Για δεύτερη χρονιά το Διεθνές Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής Αθηνών φιλοδοξεί να κάνει ακριβώς αυτό: να φέρει την κλασική μουσική πιο κοντά στην πόλη και στους ανθρώπους της, να καθιερώσει την Αθήνα ως έναν ακόμη προορισμό για σημαντικές διεθνείς μουσικές συναντήσεις και να αναδείξει τη διαχρονική σχέση της πόλης με τον πολιτισμό, τη δημιουργία και τον διάλογο.

Αναλυτικά το πρόγραμμα:

3/11

Τίτλος Συναυλίας: Ανάμεσα σε Δύο Κόσμους

Η συναυλία έναρξης θέτει σε κίνηση το κεντρικό θέμα του φετινού φεστιβάλ: τη μουσική ως διάλογο ανάμεσα σε τόπους, γενιές και ανθρώπους. Το Ντουέτο του Mozart για Βιολί και Βιόλα, K. 424, γράφτηκε το 1783 ως χείρα βοηθείας προς τον Michael Haydn, ο οποίος αδυνατούσε να παραδώσει εγκαίρως μια παραγγελία έξι ντουέτων στον Αρχιεπίσκοπο του Salzburg, ο Mozart συνέθεσε ανώνυμα δύο από αυτά, σώζοντας τον συνάδελφό του.

Ακολουθεί το νεανικό τρίο "Lovisa" του Sibelius, γραμμένο το 1888, σε ηλικία 23 ετών, πήρε το όνομα του από την πόλη όπου η οικογένειά του περνούσε τα καλοκαίρια — ένα έργο που έμεινε ανέκδοτο για πάνω από έναν αιώνα.

Η βραδιά κορυφώνεται με το Δεύτερο κουιντέτο εγχόρδων του Brahms, Έργο 111: το συνέθεσε το 1890 ως οριστικό αποχαιρετισμό στη σύνθεση — απόφαση που τελικά δεν τήρησε – και η πρεμιέρα του στη Βιέννη αποδείχθηκε θρίαμβος. Από τη φιλική χειρονομία του Mozart έως τον μη τηρηθέντα αποχαιρετισμό του Brahms, η βραδιά αποκαλύπτει με έναν εντυπωσιακό τρόπο, το πόσο στενά συνδέονται, εντέλει, φαινομενικά μακρινοί μουσικοί κόσμοι.

Mozart – Ντουέτο σε Σι ύφεση μείζονα για Βιολί και Βιόλα, K. 424

Pinchas Zukerman (βιόλα) & Asi Matathias (βιολί)

I. Adagio — Allegro
II. Andante con variazioni
III. Menuetto: Allegretto
IV. Rondeau: Allegro

Sibelius – Τρίο Πιάνου σε Ντο μείζονα, "Lovisa"

Tosca Opdam (βιολί) & Gabriel Schwabe (τσέλο) & Victor Stanislavsky (πιάνο)

I. Allegro
II. Andantino
III. Vivacissimo

Brahms – Κουιντέτο Εγχόρδων αρ. 2 σε Σολ μείζονα, Έργο 111

Asi Matathias (βιολί) & Tosca Opdam (βιολί) & Ori Kam (βιόλα) & Alexander Hülshoff (τσέλο) & Pinchas Zukerman (βιόλα)

Allegro non troppo, ma con brio
II. Adagio
III. Un poco Allegretto
IV. Vivace, ma non troppo

4/11
Τίτλος Συναυλίας: Ο Ποιητής και η Μούσα

Η συναυλία αυτή εξερευνά το σημείο συνάντησης ανάμεσα στη μουσική, το θέατρο και την ποίηση. Η μουσική του Poulenc για το θεατρικό έργο του Anouilh, L’Invitation au château, μεταφέρει στην αίθουσα συναυλιών το πνεύμα του γαλλικού θεάτρου, με ένα tango με γαλλική φινέτσα ανάμεσα στις πιο γνωστές του σελίδες.

Ακολουθεί μια παγκόσμια πρώτη εκτέλεση: το Delphi and Dionysus του Αμερικανού συνθέτη Todd Mason. Εμπνευσμένο από την αιώνια πάλη ανάμεσα στην τάξη και το χάος —τον Απόλλωνα, θεό της αρμονίας, και τον Διόνυσο, θεό της έκστασης, που κατά την ελληνική μυθολογία διαδέχονται ο ένας τον άλλον στο ιερό των Δελφών κάθε χειμώνα.

Το Τρίο του Saint-Saëns, La Muse et le Poète (Η Μούσα και ο Ποιητής), Έργο 132, γράφτηκε το 1909 για βιολί, τσέλο και πιάνο και πρωτοπαρουσιάστηκε από τον ίδιο τον συνθέτη στο πιάνο, πλάι στους θρυλικούς Eugène Ysaÿe και Joseph Hollmann.

Η βραδιά κλείνει με το Πρώτο Κουαρτέτο Πιάνου του Brahms σε Σολ ελάσσονα, Έργο 25, που παρουσιάστηκε το 1861 στο Αμβούργο με την Clara Schumann στο πιάνο· το φινάλε του, "Rondo alla zingarese", παραμένει ένα από τα πιο απαιτητικά τεχνικά σημεία σε όλο το ρεπερτόριο μουσικής δωματίου του συνθέτη.

Από τον θεατρικό στίχο του Anouilh έως τον δελφικό μύθο, η βραδιά δείχνει πόσο βαθιά η μουσική δωματίου μπορεί να συνομιλήσει με την ποίηση και την αφήγηση.

Poulenc – L’Invitation au château

Tosca Opdam (βιολί) & Σπύρος Μουρίκης (κλαρινέτο) & Victor Stanislavsky (πιάνο)

Mason – Παγκόσμια Πρώτη Εκτέλεση

Victor Stanislavsky (πιάνο) & Σπύρος Μουρίκης (κλαρινέτο) & Gabriel Schwabe (τσέλο)

Saint-Saëns – Le Poète et la Muse, Τρίο Πιάνου, Έργο 132

Asi Matathias (βιολί) & Gabriel Schwabe (τσέλο) & David Kadouch (πιάνο)

Brahms – Κουαρτέτο Πιάνου αρ. 1 σε Σολ ελάσσονα, Έργο 25
I. Allegro
II. Intermezzo: Allegro ma non troppo
III. Andante con moto
IV. Rondo alla zingarese: Presto

Pinchas Zukerman (βιολί) & Ori Kam (βιόλα) & Alexander Hülshoff (τσέλο) & David Kadouch (πιάνο)

5/11
Τίτλος Συναυλίας: Ανάμεσα σε Γη και Ουρανό

Το Κουιντέτο Κλαρινέτου του Mozart, K. 581, γράφτηκε το 1789 για τον στενό του φίλο, τον κλαρινετίστα Anton Stadler, στον οποίο ο συνθέτης είχε ήδη αφιερώσει το Τρίο "Kegelstatt" το 1786· γραμμένο αρχικά για το βαθύτερο "basset" κλαρινέτο του Stadler, ανοίγει τη βραδιά με έναν φωτεινό, σχεδόν ανάλαφρο ηχητικό κόσμο.

Ακολουθεί το ημιτελές Τρίο Εγχόρδων του Schubert, D. 471: γραμμένο τον Σεπτέμβριο του 1816, όταν ο συνθέτης ήταν μόλις 19 ετών.

Η βραδιά ολοκληρώνεται με το Πιάνο τρίο του Tchaikovsky, Έργο 50. Ο ίδιος ο συνθέτης είχε κάποτε δηλώσει ότι δεν άντεχε "τον συνδυασμό του πιάνου με το βιολί ή το τσέλο"· παρ’ όλα αυτά, το 1882, στη μνήμη του φίλου του Nikolai Rubinstein, υπερέβη τη δική του αντίσταση γράφοντας ένα από τα πιο συγκινητικά έργα του ρεπερτορίου, που κινείται ανάμεσα στη λυρική ανάμνηση, την παραλλαγή και το πένθος.

Μαζί, τα τρία έργα εξερευνούν τον χώρο ανάμεσα στην επίγεια εμπειρία και σε κάτι πέρα από αυτήν.

Mozart — Κουιντέτο Κλαρινέτου σε Λα μείζονα, K. 581
I. Allegro
II. Larghetto
III. Menuetto — Trio I — Trio II
IV. Allegretto con variazioni

Tosca Opdam (βιολί) & Asi Matathias (βιολί) & Ori Kam (βιόλα) & Gabriel Schwabe (τσέλο) & Σπύρος Μουρίκης (κλαρινέτο)

Schubert — Τρίο Εγχόρδων σε Σι ύφεση μείζονα, D. 471
I. Allegro

Pinchas Zukerman (βιολί) & Ori Kam (βιόλα) & Alexander Hülshoff (τσέλο)

Tchaikovsky – Πιάνο τρίο σε Λα ελάσσονα, Έργο 50
I. Pezzo elegiaco: Moderato assai – Allegro giusto
II. Tema con variazioni

Asi Matathias (βιολί) & Victor Stanislavsky (πιάνο) & Alexander Hülshoff (τσέλο)

6/11
Ομιλία: Θα ανακοινωθεί

Τίτλος Συναυλίας: Γαλλικές Εντυπώσεις

Η βραδιά είναι αφιερωμένη στην ιδιαίτερη κομψότητα, το χρώμα και την οικειότητα της γαλλικής μουσικής.

Η Σουίτα Dolly του Fauré, Έργο 56, γράφτηκε σταδιακά μεταξύ 1894 και 1897 ως σειρά γενεθλίων δώρων για την Hélène "Dolly" Bardac, κόρη της Emma Bardac, με την οποία ο συνθέτης διατηρούσε μακρόχρονο δεσμό· αποκαλύπτεται μια σπάνια, τρυφερή πλευρά του συνθέτη.

Στη συνέχεια, τρεις εμβληματικές σκηνές της γαλλικής όπερας: το "Depuis le jour" από τη Louise του Charpentier, όπου η ηρωίδα υμνεί την ευτυχία της νέας της ζωής στη Μονμάρτη· τη σκηνή τρέλας της Οφηλίας, "À vos jeux, mes amis", από τον Hamlet του Ambroise Thomas, λίγο πριν τον πνιγμό της στο νερό· και την άρια του δηλητηρίου, "Amour, ranime mon courage", από τη Roméo et Juliette του Gounod, όπου η Ιουλιέτα βρίσκει το θάρρος να πιει το φίλτρο που θα τη σώσει — τρεις γυναικείες φωνές, τρεις στιγμές έκστασης, τρέλας και τόλμης.

Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με το Πρώτο Κουαρτέτο Πιάνου του Fauré σε Ντο ελάσσονα, Έργο 15: ξεκίνησε το 1876, εν μέσω του αρραβώνα του με τη Marianne Viardot που διαλύθηκε λίγους μήνες αργότερα, ολοκληρώθηκε το 1879 και πρωτοπαρουσιάστηκε το 1880· ο συνθέτης το αναθεώρησε ριζικά το 1883, γράφοντας εξαρχής το φινάλε. Παρά τη μελαγχολική αφετηρία του, το έργο διατηρεί μια ευγενική, συγκρατημένη διάθεση, χωρίς ίχνος αυτοθρηνητισμού. Από τη μινιατούρα της παιδικής χαράς στη δραματική όπερα και από εκεί στο αριστούργημα μουσικής δωματίου, η βραδιά γιορτάζει το εύρος και την ένταση που μπορεί να χωρέσει η γαλλική μουσική παράδοση.

Fauré – Σουίτα Dolly, Έργο 56

David Kadouch (πιάνο) & Νεφέλη Μούσουρα (πιάνο)

Επιλογή Γαλλικών Τραγουδιών

Χριστίνα Πουλίτση (σοπράνο) & Νεφέλη Μούσουρα (πιάνο)

Fauré – Κουαρτέτο Πιάνου αρ. 1 σε Ντο ελάσσονα, Έργο 15
I. Allegro molto moderato
II. Scherzo: Allegro vivo
III. Adagio
IV. Allegro molto

Tosca Opdam (βιολί) & David Kadouch (πιάνο) & Ori Kam (βιόλα) & Gabriel Schwabe (τσέλο)

7/11
Ομιλία: Γεωπολιτική και Σύγχρονη Τέχνη

Τίτλος Συναυλίας: Μεταμόρφωση

Το φεστιβάλ κλείνει με ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στη μεταμόρφωση.

Η Σονάτα σε Σι ελάσσονα για Βιολί και Πιάνο της Amanda Maier φέρνει τη φωνή μιας συνθέτιδας που, το 1873, έγινε η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με τον τίτλο του Musikdirektör από τη Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Μουσικής· η λαμπρή της πορεία ως βιολονίστρια και συνθέτρια περιορίστηκε μετά τον γάμο της το 1880, κι έτσι η μουσική της άρχισε να αποκτά την αναγνώριση που της αξίζει μόλις τις τελευταίες δεκαετίες.

Ακολουθεί το Verklärte Nacht ("Μεταμορφωμένη Νύχτα"), Έργο 4, που ο 25χρονος τότε Schönberg έγραψε το 1899, εμπνευσμένος από το ποίημα του Richard Dehmel για δύο εραστές που περπατούν σε ένα φεγγαρόλουστο δάσος· το έργο απορρίφθηκε αρχικά από τη Μουσική Εταιρεία της Βιέννης, εν μέρει λόγω μιας "ανορθόδοξης" συγχορδίας και εν μέρει λόγω του τολμηρού περιεχομένου του ποιήματος, και στέκεται σήμερα στο κατώφλι ανάμεσα στον ύστερο ρομαντισμό και τον μοντερνισμό.

Η βραδιά — και το φεστιβάλ — ολοκληρώνεται με το Κουιντέτο Εγχόρδων σε Ντο μείζονα του Schubert, D. 956, γραμμένο λίγους μόλις μήνες πριν τον θάνατό του, το 1828. Η ασυνήθιστη επιλογή δύο τσέλων αντί δεύτερης βιόλας προσδίδει στο έργο ένα βαθύτερο, πιο σκοτεινό χρώμα· θεωρείται σήμερα ένα από τα κορυφαία έργα μουσικής δωματίου που γράφτηκαν ποτέ — τόσο αγαπητό ώστε ο Arthur Rubinstein ζήτησε να ακουστεί στην κηδεία του.

Μαζί, οι Maier, Schönberg και Schubert δημιουργούν έναν τελικό απόηχο ανάμεσα σε γενιές: μουσική που κληρονομείται, μεταμορφώνεται και, εντέλει, ανανεώνεται.

Amanda Maier – Σονάτα σε Σι ελάσσονα για Βιολί και Πιάνο
I. Allegro
II. Andante
III. Allegro

Tosca Opdam (βιολί) & Victor Stanislavsky (πιάνο)

Schönberg – Verklärte Nacht, Έργο 4

Asi Matathias (βιολί) & Gabriel Schwabe (τσέλο) & Victor Stanislavsky (πιάνο)

Schubert — Κουιντέτο Εγχόρδων σε Ντο μείζονα, D. 956
I. Allegro ma non troppo
II. Adagio
III. Scherzo: Presto — Trio: Andante sostenuto
IV. Allegretto

Pinchas Zukerman (βιολί) & Tosca Opdam (βιολί) & Ori Kam (βιόλα) & Gabriel Schwabe (τσέλο) & Ισίδωρος Σιδέρης (τσέλο)