Φλώρινα: Προστασία με κλειστό κέλυφος για τη ρωμαίική έπαυλη και νέo μουσείο στο Αμύνταιο

H συντήρηση και προστασία της ρωμαϊκής έπαυλης στο Αμύνταιο και η ανέγερση, σε κοντινή απόσταση, ενός νέου Διαχρονικού Αρχαιολογικού Μουσείου συγκαταλέγονται στα έργα που υλοποιεί το υπουργείο Πολιτισμού στην Περιφερειακή Ενότητα Φλώρινας. Το ευρύ πρόγραμμα για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, συνολικού προϋπολογισμού 15.000.000 ευρώ, ολοκληρώνεται με την αποκατάσταση και την αξιοποίηση σημαντικών νεότερων και οθωμανικών μνημείων.

«Η Φλώρινα και το Αμύνταιο διαθέτουν ένα εξαιρετικά πλούσιο και πολυστρωματικό πολιτιστικό απόθεμα, από την προϊστορική και τη ρωμαϊκή αρχαιότητα έως τα οθωμανικά και τα νεότερα χρόνια. Στόχος μας είναι να προστατεύσουμε, να αποκαταστήσουμε και να αναδείξουμε αυτόν τον πλούτο, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις, ώστε να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα γνώσης και πολιτιστικής ανάπτυξης της περιοχής» επισήμανε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη κατά την περιοδεία της στην περιοχή και πρόσθεσε: « Η ρωμαϊκή έπαυλη, στο Αμύνταιο, αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό και σπάνιο αρχαιολογικό εύρημα για τον ελλαδικό χώρο. Το έργο που προωθείται για χρηματοδότηση από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, με εκτιμώμενο προϋπολογισμό 12.000.000 ευρώ περίπου, περιλαμβάνει τη στερέωση, αναστήλωση και συντήρηση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων, καθώς και την κατασκευή ενός σύγχρονου, κλειστού προστατευτικού κελύφους, με σαφή γεωμετρική και αρχιτεκτονική σχέση με το αρχαίο μνημείο, για την εξασφάλιση των κατάλληλων συνθηκών προστασίας και ανάδειξής του. Παράλληλα, προβλέπεται η διαμόρφωση διαδρομών περιήγησης και, σε μικρή απόσταση από την έπαυλη, η δημιουργία μουσειακής εγκατάστασης, επιφάνειας περίπου 2.200 τ.μ., η οποία θα στεγάσει το Διαχρονικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αμυνταίου και χώρους υποστηρικτικών λειτουργιών. Το Μουσείο θα φιλοξενήσει τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της ευρύτερης περιοχής, από την προϊστορική και νεολιθική περίοδο έως τους ρωμαϊκούς χρόνους. Ταυτόχρονα, αναδιοργανώνουμε τις υποδομές τεκμηρίωσης και συντήρησης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φλώρινας, στον Άγιο Παντελεήμονα, όπου συγκεντρώνεται ο ιδιαίτερα σημαντικός αρχαιολογικός πλούτος από τις σωστικές ανασκαφές της ΔΕΗ και τις ανασκαφικές έρευνες της Εφορείας, με στόχο τη δημιουργία ενός οργανωμένου πυρήνα έρευνας, συντήρησης και φύλαξης, αλλά και την πρόσβαση ειδικών ομάδων κοινού σε επιλεγμένους χώρους, των εγκαταστάσεων ώστε η αρχαιολογική εργασία να αποκτήσει μεγαλύτερη εξωστρέφεια.»

Τα έργα στη Φλώρινα περιλαμβάνουν για την αποκατάσταση και αξιοποίηση σημαντικών νεότερων και οθωμανικών μνημείων, όπως το ξενοδοχείο «Διεθνές», τα σωζόμενα τμήματα του Κουλέ και του μιναρέ του Ταρσί Τζαμιού και το Χαμάμ: «Πρόκειται για παρεμβάσεις που υπηρετούν έναν ενιαίο στόχο: Να διασώσουμε την πολιτιστική κληρονομιά, να την καταστήσουμε προσβάσιμη και κατανοητή και να την εντάξουμε δημιουργικά στη σύγχρονη ζωή της Φλώρινας και του Αμυνταίου, προς όφελος των τοπικών κοινωνιών και της αναπτυξιακής προοπτικής της περιοχής» υπογράμμισε η Λίνα Μενδώνη.

Ρωμαϊκή έπαυλη
Η ρωμαϊκή έπαυλη Αμυνταίου αποκαλύφθηκε το 2017, και αποτελεί ένα εξαιρετικά μεγάλο και σύνθετο συγκρότημα περίπου 5.100 τ.μ., το οποίο χρονολογείται από τον 2ο έως τον 5ο αιώνα μ.Χ. Η έπαυλη, στρατηγικά τοποθετημένη κοντά στην Εγνατία Οδό, αναπτύσσεται σε πέντε πτέρυγες γύρω από αυλές και περιλαμβάνει περίπου 175 χώρους, μεταξύ των οποίων πολυτελείς αίθουσες, λουτρικά συγκροτήματα, εργαστήρια και αποθηκευτικούς χώρους. Ο πλούσιος διάκοσμος, με περίπου 610 τ.μ. ψηφιδωτών και τοιχογραφιών, αναδεικνύει τη σημασία και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική αξία του μνημείου, το οποίο συνδεόταν με την οικονομική και παραγωγική οργάνωση της ευρύτερης περιοχής. Η σημαντική φθορά και η απώλεια δομικού υλικού καθιστούν αναγκαία τη στερέωση, αποκατάσταση και αποτελεσματική προστασία του μνημείου. Βασική αρχή της επέμβασης είναι η δημιουργία ενός προστατευτικού κελύφους γύρω από την έπαυλη, το οποίο θα εξασφαλίζει ελεγχόμενο μικροκλίμα και θα προστατεύει το μνημείο από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Παράλληλα, ο χώρος θα οργανωθεί έτσι, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να περιηγείται και να αντιλαμβάνεται το μνημείο, την αρχιτεκτονική και την ιστορική σημασία του, ενώ θα ενσωματώνει μουσειακές χρήσεις και χώρους έκθεσης, όπου τα ευρήματα από την ανασκαφή θα παρουσιάζονται σε άμεση συνάρτηση με το ίδιο το μνημείο.

Αρχαιολογικές Αποθήκες Εφορείας Αρχαιοτήτων Φλώρινας
Στον Άγιο Παντελεήμονα, η Υπουργός Πολιτισμού περιηγήθηκε στις εγκαταστάσεις της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φλώρινας, στις οποίες περιλαμβάνονται εργαστήρια μελέτης και συντήρησης και αποθηκευτικοί χώροι, που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της συνεργασίας με τη ΔΕΗ για τις σωστικές ανασκαφές της περιοχής. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου πυρήνα αρχαιολογικής έρευνας, συντήρησης και φύλαξης, με συγκέντρωση των διάσπαρτων αποθηκευτικών χώρων και απαλλοτρίωση του ακινήτου, και συγχρόνως η αξιοποίηση μέρους των εγκαταστάσεων ως επισκέψιμου χώρου για σχολεία, ερευνητές και το ευρύτερο κοινό.

Ξενοδοχείο «Διεθνές»
Το ιστορικό ξενοδοχείο στο κέντρο της Φλώρινας, ανεγέρθηκε την περίοδο 1924–1927 και αποτελεί κηρυγμένο μνημείο, με ιδιαίτερη πολιτιστική σημασία, καθώς το ομώνυμο καφενείο συνδέεται με τον σκηνοθέτη Θεόδωρο Αγγελόπουλο και τις ταινίες που γυρίστηκαν στην περιοχή. Κατά την αυτοψία της Υπουργού Πολιτισμού αποφασίστηκε να προχωρήσει η διαδικασία απαλλοτρίωσης ή απ΄ευθείας αγοράς του ακινήτου, με σκοπό την αποκατάσταση του κτηρίου για την αξιοποίησή του ως πολιτιστικού πόλου.

Οθωμανικά μνημεία

Κατά την επίσκεψή της στη Φλώρινα, η Υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε τα τρία σωζόμενα οθωμανικά μνημεία στο ιστορικό κέντρο της πόλης, για τα οποία δρομολόγησε τις απαραίτητες ενέργειες για την προστασία, αποκατάσταση και αρμονική ένταξή τους στον σύγχρονο αστικό ιστό. Για το σωζόμενο τμήμα του Κουλέ, μετά την ολοκλήρωση της διερεύνησης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, θα προχωρήσουν οι απαιτούμενες μελέτες και οι εργασίες αποκατάστασης. Για τον σωζόμενο μιναρέ του Ταρσί Τζαμιού, που βρίσκεται σε ακίνητο ιδιοκτησίας των ΕΛΤΑ, θα επιδιωχθεί η παραχώρηση του ακινήτου στο Υπουργείο Πολιτισμού, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποκατάσταση και η επιστημονική διερεύνηση του μνημείου και των προγενέστερων οικοδομικών φάσεων του χώρου, στον οποίον τεκμηριώνεται η ύπαρξη χριστιανικού ναού. Για το οθωμανικό λουτρό, μνημείο της πρώιμης οθωμανικής περιόδου (14ος αι.), δρομολογείται άμεσα η ένταξη του έργου στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού, ώστε οι εργασίες αποκατάστασης να ξεκινήσουν εντός του 2026, καθώς το μνημείο παρουσιάζει εκτεταμένες βλάβες.