Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει στον Πολιτισμό: Οι δυνατότητες που προσφέρει και οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν

Η πιο αποδοτική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, η ενοποίηση του τεράστιου εγχώριου πολιτιστικού αποθέματος και η βελτίωση της προσβασιμότητας του κοινού σε αυτά, με την ταυτόχρονη όμως προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων που καθίστανται ευάλωτα, αποτελούν τους βασικούς στόχους της στρατηγικής του υπουργείου Πολιτισμού για την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον τομέα του Πολιτισμού οι βασικές πτυχές της οποίας παρουσιάστηκαν σήμερα.

Όπως εξήγησε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη οι στοχευμένες δράσεις που θα υλοποιηθούν θα καλύπτουν τόσο την πολιτιστική κληρονομιά, όσο και τον σύγχρονο πολιτισμό και βασίστηκαν σε δύο διαφορετικές μελέτες που διεξήχθησαν από εταιρεία συμβούλων (Ernst & Young) και από τον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ) αντίστοιχα.

«Η πρώτη μελέτη διαρθρώνεται σε οκτώ κεντρικούς πυλώνες καλύπτοντας όλο το φάσμα της πολιτιστικής δραστηριότητας: Την ενοποίηση και σημασιολογική ανάλυση πολιτιστικών δεδομένων για την έρευνα, τη συντήρηση και την προστασία μνημείων από την κλιματική αλλαγή μέσω δημιουργίας ψηφιακών διδύμων (digital twins), καθώς και την ενίσχυση της διεθνούς εξωστρέφειας και της πολιτιστικής διπλωματίας για τον επαναπατρισμό πολιτιστικών αγαθών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις εμβυθιστικές και συμπεριληπτικές εμπειρίες για το κοινό, μέσω τεχνολογιών εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας (VR/AR), ενώ προβλέπεται η συστηματική ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού του Υπουργείου και των εποπτευόμενων φορέων » επισήμανε η ίδια και πρόσθεσε: «Η δεύτερη μελέτη, στον τομέα του Σύγχρονου Πολιτισμού και της δημιουργικής βιομηχανίας, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα ζητήματα της προστασίας των δημιουργών, των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων από το εθνικό και ενωσιακό δίκαιο, στο νέο περιβάλλον της ΤΝ, στην θωράκιση της δημιουργικότητας και του πρωτότυπου περιεχομένου, στις εργασιακές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Η έγκαιρη διαμόρφωση του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου για την εξισορρόπηση καινοτομίας και προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας θεωρείται παράγοντας καίριας σημασίας».

Ανάμεσα στις σχετικές δράσεις που προγραμματίζει το υπουργείο Πολιτισμού και θα συντονίζει διατομεακή και διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή, συμπεριλαμβάνονται η δημιουργία Ελληνικών Χώρων Δεδομένων για τη Γλώσσα και την Πολιτιστική Κληρονομιά, η δημιουργία και εκπαίδευση του Ελληνικού Μεγάλου Γλωσσικού Μοντέλου (LLM) βασισμένου σε έγκυρα και τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα και η ανάπτυξη εργαλειοθήκης με σύνολα δεδομένων, υπηρεσίες και μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης, για χρήση από δημόσιους φορείς, εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα. πολιτιστικούς οργανισμούς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου.

«Με δεδομένο ότι ο Πολιτισμός είναι ζωντανός οργανισμός που απαιτεί συνεχή φροντίδα και προσαρμογή, ο επαναπροσδιορισμός της θέσης και του ρόλου του ανθρώπου σε αυτό το νέο, ακόμη αχαρτογράφητο περιβάλλον που δημιουργεί στη σχέση του με τον Πολιτισμό η Τεχνητή Νοημοσύνη συνιστά καίρια πρόκληση και ταυτόχρονα σημαντική εθνική ευθύνη, η οποία απαιτεί ανοιχτή, δυναμική και εκσυγχρονιστική στρατηγική» σημείωσε ο Ιωάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Ελληνικής Κυβέρνησης, μέλος του ΔΣ της "ΦΑΡΟΣ AI FACTORY" που θα αναπτύξει υπηρεσίας Τεχνητής Νοημοσύνης για τη Γλώσσα και τον Πολιτισμό, και της Ειδικής Επιτροπής Τεχνητής Νοημοσύνης του ΥΠΠΟ.

Από την πλευρά του ο εταίρος της Ernst &Young Ελλάδος Δρ. Κωστής Χλουβεράκης εξήγησε πως «τελικό ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης πλατφόρμας Τεχνητής Νοημοσύνης για την Πολιτιστική Κληρονομιά, που θα λειτουργήσει ως ο ψηφιακός κόμβος διασύνδεσης όλης της πολιτιστικής πληροφορίας».

Στους κινδύνους που ελλοχεύει η Τεχνητή Νοημοσύνη για τα πνευματικά δικαιώματα έδωσε έμφαση η Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου υπογραμμίζοντας πως «η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί σύνθετες προκλήσεις για την πνευματική ιδιοκτησία εξαιτίας του παράδοξου της ισχυρής εξάρτησής της από την ανθρώπινη δημιουργία, την οποία ταυτόχρονα υπονομεύει μέσω μη αδειοδοτημένης χρήσης έργων και παραγωγής ανταγωνιστικού περιεχομένου».