Ταξίδια στη νέα εποχή: Οι σύγχρονοι travellers αναζητούν εμπειρίες

Ταξιδεύουμε περισσότερο από ποτέ. Από μια εμπειρία που απαιτούσε χρόνο και προγραμματισμό, έγινε πιο συχνό και πιο προσβάσιμο. Μαζί άλλαξε και ο τρόπος που επιλέγουμε προορισμούς, αλλά και αυτό που αναζητούμε σε ένα ταξίδι. Εχοντας γυρίσει όλον τον κόσμο, η Κατερίνα Κατώπη μάς μίλησε για προορισμούς και τη νέα νοοτροπία του Ελληνα, για το τι κερδίσαμε και τι χάσαμε, αλλά και για το ασύγκριτο ελληνικό καλοκαίρι.

Κάποτε το ταξίδι ξεκινούσε από έναν οδηγό, έναν χάρτη και πολλή φαντασία. Σήμερα, ξεκινά από μια εικόνα στο Instagram. Μέσα σε 20 χρόνια η εμπειρία του ταξιδιού έχει μεταμορφωθεί, μας λέει η Κατερίνα Κατώπη, traveller και στη ζωή και επαγγελματικά, που έχει ζήσει αυτή τη μετάβαση από μέσα. Με πολυετή εμπειρία και αμέτρητα ταξίδια, περιγράφει τον Ελληνα ταξιδιώτη πολύ διαφορετικό από αυτόν του παρελθόντος.

«Ο Ελληνας ταξιδιώτης έχει αλλάξει πάρα πολύ. Είναι πολύ πιο συνειδητοποιημένος, έχει περισσότερη αυτοπεποίθηση, ξέρει πιο πολύ πού θέλει και τι θέλει να κάνει. Δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην Ευρώπη και σε κλασικές επιλογές όπως παλιά. Θέλει να πάει σε πιο μακρινούς προορισμούς, πιο ιδιαίτερους. Είναι πιο απαιτητικός. Και δεν ταξιδεύει μόνο για να πάει σε μια παραλία, αλλά ταξιδεύει για να δει καινούρια πράγματα, να δοκιμάσει, να γνωρίσει νέους τόπους. Επειδή ταξιδεύω πάρα πολύ, τα τελευταία χρόνια συναντώ όλο και περισσότερους Ελληνες όπου και να είμαι. Και αυτό πραγματικά με χαροποιεί γιατί βλέπεις ότι έχουν αρχίσει και είναι ανοιχτοί σε νέους προορισμούς».

Η πίεση στα νησιά έχει φτάσει σε οριακό σημείο

Την ίδια στιγμή, η πραγματικότητα μέσα στη χώρα λειτουργεί και αυτή ως μοχλός αλλαγής. «Δυστυχώς, έχει γίνει πια πολύ ακριβότερο να ταξιδεύεις μέσα στην Ελλάδα. Δεν πίστευα ποτέ ότι θα το δούμε αυτό, αλλά το βλέπουμε καθημερινά. Ειδικά στα νησιά. Αυτό στρέφει πολλούς προς το εξωτερικό. Γι’ αυτό και τα city breaks είναι πολύ πιο δημοφιλή πια. Διότι πας στο εξωτερικό για περισσότερες ημέρες και μπορείς να κάνεις περισσότερα πράγματα με τα ίδια λεφτά. Και ειδικά για οικογένειες, είναι πολύ δύσκολο να πας σε νησί το καλοκαίρι».

Τα νησιά, ιδιαίτερα οι Κυκλάδες, βρίσκονται πλέον σε ένα οριακό σημείο, λέει η Κατερίνα Κατώπη, περιγράφοντας μια πραγματικότητα που δεν αφορά μόνο το κόστος, αλλά και τον υπερτουρισμό. Η ίδια συνδέει ευθέως το φαινόμενο με τον τρόπο που ταξιδεύουμε σήμερα και με την επιρροή των social media. «Το λέω ως άνθρωπος που είναι πολύ active στα social media και μου αρέσει πολύ η φωτογραφία», διευκρινίζει. «Αλλά, δυστυχώς, πλέον πάρα πολύς κόσμος το μόνο που θέλει είναι να πάει να βγάλει μια φωτογραφία». Και οι συνέπειες είναι ορατές: «Αφήνουν σκουπίδια, χτίζονται ξενοδοχεία που καταστρέφουν το τοπίο και δίνονται άδειες χωρίς να υπάρχουν οι βασικές υποδομές. Το ταξίδι, σε αυτές τις περιπτώσεις, καταλήγει να γίνεται εμπειρία επιφανειακή - και συχνά εις βάρος των ίδιων των προορισμών».

Με οδηγό το Instagram αντί για το «Lonely Planet»

«Ημουν από τη γενιά που άνοιγε τα περιοδικά, έπαιρνε το “Lonely Planet”, διάβαζε και σχεδίαζε. Προσπαθούσαμε να μάθουμε προτού πάμε». Σήμερα αυτή η διαδικασία έχει αντικατασταθεί από την αμεσότητα των social media. «Πλέον μπαίνεις online και μπορείς να εμπνευστείς από μια εικόνα ή ένα βίντεο. Αυτό δίνει μια ελευθερία, αλλά υπάρχει και κάτι άλλο: υπάρχει τόσο πολλή πληροφορία που πρέπει να τη φιλτράρεις». Κι αυτό δεν είναι αυτονόητο. «Βλέπω ανθρώπους που μου λένε “θέλουμε να πάμε Ζάκυνθο, Σαντορίνη, Μήλο και Κρήτη σε πέντε ημέρες”. Δεν γίνεται! Απλώς έχουν δει φωτογραφίες και θέλουν να πάνε να τις αναπαραγάγουν». 

Απέναντι σε αυτή την πιο επιφανειακή πλευρά του ταξιδιού, η Κατερίνα Κατώπη βλέπει να αναδύεται και μια αντίθετη τάση, πιο ουσιαστική, πιο συνειδητή. «Σίγουρα υπάρχει πολύ μεγάλη στροφή στην αυθεντική εμπειρία. Υπάρχει κόσμος που δεν θέλει πια σκηνοθετημένα ταξίδια. Θέλει να νιώσει έναν τόπο, να τον βιώσει, να δει τις τοπικές κοινωνίες και τις κουλτούρες». Δεν πρόκειται απλώς για μια τάση, αλλά για μια αλλαγή κριτηρίων. «Πολλές φορές επιλέγει να κάνει ένα ταξίδι με αυτό το κριτήριο παρά με κάτι άλλο», σημειώνει, τονίζοντας ότι αυτή η στροφή μπορεί να έχει και θετικά αποτελέσματα: «Μπορεί πραγματικά να βοηθήσει τις τοπικές κοινωνίες». Σε αυτή τη νέα προσέγγιση, το ταξίδι δεν είναι εικόνα, αλλά αυθεντική εμπειρία.

Με αυτή την επιλογή συνδέεται και η περιβαλλοντική συνείδηση. «Ναι, έχει να κάνει 100% με τη βιωσιμότητα. Βλέπεις ότι ο κόσμος αρχίζει να δείχνει περισσότερο σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες, ακόμη και στον τρόπο που ταξιδεύει. Πλέον και οι αεροπορικές εταιρείες έχουν κάνει μια προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση», εξηγεί για το γεγονός ότι ταξιδεύουμε πιο «ελαφριά», συγκριτικά με τις

Η πολυτέλεια αλλάζει νόημα

Αυτή η μετατόπιση αντικατοπτρίζεται και στην έννοια της πολυτέλειας. «Παλιά η πολυτέλεια ήταν τα μεγάλα δωμάτια και οι παροχές. Τώρα είναι ο χρόνος, η ησυχία, η ιδιωτικότητα. Είναι η αίσθηση να πηγαίνεις κάπου και να αισθάνεσαι ότι είσαι στο σπίτι σου. Να υπάρχει πραγματική εξυπηρέτηση, χωρίς να σου το επιβάλλουν».

Η ουσία κάθε ταξιδιού παραμένει πάντως μια υπόθεση προσωπική. Τι σημαίνει ένα καλό ταξίδι για την Κατερίνα Κατώπη; «Για μένα, ένα καλό ταξίδι είναι αυτό που σου αφήνει κάτι. Μια νέα οπτική, μια ανάμνηση. Οχι τόσο τι είδες, αλλά πώς ένιωσες». Και ίσως γι’ αυτό, προσθέτει, τα πιο σημαντικά πράγματα δεν αποτυπώνονται. «Πολλές φορές αυτό δεν το βλέπεις σε μια φωτογραφία. Είναι το συναίσθημα που μένει μαζί σου».

Αν υπάρχει κάτι που έχει χαθεί πλέον στην ταξιδιωτική εμπειρία, αυτό είναι μάλλον το στοιχείο της έκπληξης, παρατηρεί. «Αυτό που λείπει είναι η αίσθηση της ανακάλυψης. Το να χαθείς σε έναν τόπο, να υπάρχει το απρόοπτο. Αυτό είχε μια γοητεία που είναι πολύ δύσκολο να τη βρεις σήμερα. Τώρα έχουμε το κινητό, τον χάρτη, τα πάντα. Δεν ρωτάμε καν τους ντόπιους πού να πάμε».

Θα σχεδιάζει τα ταξίδια μας το ΑΙ;

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα του σχεδιασμού, η Τεχνητή Νοημοσύνη αρχίζει να αποκτά όλο και πιο ενεργό ρόλο. Η ίδια μάλιστα το έχει ήδη δοκιμάσει. «Το έχω κάνει και ήταν σοκαριστικό», αναφέρει, περιγράφοντας την ικανότητα των ΑΙ εργαλείων να προτείνουν ολοκληρωμένα ταξίδια μέσα σε λίγα λεπτά, και μάλιστα που να μπορούν να ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντα του χρήστη. Ωστόσο, δεν δείχνει διατεθειμένη να παραδώσει τον έλεγχο. «Για μένα η μισή χαρά ενός ταξιδιού είναι ο σχεδιασμός», τονίζει, αναγνωρίζοντας ότι αυτό μπορεί να μην ισχύει για όλους, αλλά για πολλούς παραμένει κομμάτι της εμπειρίας. Και όπως παρατηρεί, ακόμη και όσοι χρησιμοποιούν το AI δεν αρκούνται σε αυτό. «Τελικά θέλουν να κάνουν και κάτι διαφορετικό από αυτό που τους προτείνει», σημειώνει. Η τεχνολογία, λοιπόν, μπορεί να κάνει τα πράγματα πιο εύκολα, αλλά δεν αντικαθιστά την προσωπική επιθυμία. «Νομίζω ότι ιδανικά θα είναι ένας συνδυασμός», καταλήγει - με το AI ως εργαλείο, αλλά τον ταξιδιώτη να κρατά την τελική επιλογή.

Σαν την Ελλάδα δεν έχει

Εχει γυρίσει όλο τον κόσμο, περισσότερες από μία φορές -ακόμη και η συνέντευξή μας έγινε σε αεροδρόμιο- και φυσικά συνεχίζει να ονειρεύεται ταξίδια εκεί που δεν έχει πάει: στην Ανταρκτική, αλλά και στην Αιθιοπία, «για να δω τις βυθισμένες εκκλησίες», όπως λέει. Από την άλλη, υπάρχουν τόποι στους οποίους θα επέστρεφε χωρίς δεύτερη σκέψη: στη Νορβηγία, στη Βολιβία, την οποία χαρακτηρίζει «χώρα-αποκάλυψη», στην Ιαπωνία, όπου έχει ζήσει επί χρόνια, αλλά και στη Ναμίμπια, έναν προορισμό στον οποίο έχει ταξιδέψει επανειλημμένα, αλλά και στα Φίτζι και την Μπόρα Μπόρα, «που είναι βγαλμένα από όνειρο». Κι όμως, μέσα σε όλες αυτές τις διαδρομές, η Ελλάδα παραμένει το σημείο αναφοράς της. «Σαν την Ελλάδα δεν υπάρχει, δεν υπάρχει πιο ωραίος τόπος», λέει με πάθος. «Τα καλοκαίρια στην Ελλάδα δεν τα αλλάζω με τίποτα. Ακόμα και με τον υπερτουρισμό… Εμείς ξέρουμε πού να πάμε...».