Οι φάροι του Δημήτρη

Με αφορμή τη νέα, ιδιαίτερη έκθεσή του με τίτλο «Αναζητώντας φωνές...» ή «Οι δικοί μου φάροι», ο Δημήτρης Λάμπρου μάς συστήνεται και μας μιλά για τη νέα του εικαστική εισβολή σε ένα από τα πιο δημοφιλή βιβλιοπωλεία στο κέντρο της Αθήνας, το Free Thinking Zone. Έχοντας τελειώσει το μεταπτυχιακό Εικαστικών Τεχνών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, ο Δημήτρης συμμετέχει ενεργά στον χώρο των νέων Ελλήνων καλλιτεχνών. Το βάπτισμα του πυρός ήρθε με τη συμμετοχή του στην Μπιενάλε Ευρώπης και Μεσογείου το 2011 με τον τίτλο “Symbiosis”, ενώ δύο χρόνια αργότερα συμμετέχει με ανεξάρτητη επιμέλεια σε ατομική παρουσίαση του έργου του στη Διεθνή Συνάντηση σύγχρονης τέχνης Remap 4 με τίτλο “Story as a dream”. 

Την ίδια χρονιά, συμμετέχει στην ιστορική έκθεση της γκαλερί Λόλας Νικολάου με έργα του Βλάσση Κανιάρη με τίτλο «1+3». Το 2014 εκθέτει μαζί με τον δάσκαλό του, Γιώργο Λαζόγκα, στην ίδια γκαλερί με τίτλο «Δυο γενιές-Τρεις γενιές». Τη διετία 2015-2016 γύρισε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Λαμία, όπου διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής των εικαστικών εργαστηρίων του δήμου, δίνοντας το στίγμα της μοντέρνας τέχνης με ριζοσπαστικές αλλαγές στο καταστατικό και στη λειτουργία των εργαστηρίων. 

Ο Δημήτρης έχει ιδρύσει επίσης την ομάδα Lustpiel, με την οποία συμμετείχε σε διάφορες εικαστικές δράσεις στην Art Athina και αποτελεί συνιδρυτή της ομάδας Δίπολα μαζί με τον θεωρητικό της τέχνης και επιμελητή εκθέσεων, Ευθύμη Λαζόγκα, με τον οποίο πραγματοποίησαν την έκθεση «Δίπολα» στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων. Επιπλέον, αρκετές είναι και οι συμμετοχές του ατομικά και ομαδικά σε πολλές διοργανώσεις της Art Athina, ενώ έχει συμμετάσχει στην έκθεση «Χειραγώγηση» στην γκαλερί Depo Darm. Πέρυσι, συμμετείχε στη Διεθνή Συνάντηση σύγχρονης τέχνης Back to Athens 4.



Ο ίδιος είναι μελετητής των ιστορικών πρωτοποριών της τέχνης, ενώ από το 2011 μελετά συστηματικά το συνολικό θεωρητικό και ποιητικό έργο του υπερρεαλιστή ποιητή και θεωρητικού της τέχνης Νικόλαου Κάλα, επαναφέροντας το πνεύμα του στην τέχνη του σήμερα και συνδέοντας τη σκέψη του με πλήθος έργων του και διοργανώσεις θεματικών εκθέσεων όπως τα «Δίπολα» και το «Κρυπτόν».

Τον Νοέμβριο μαζί με τον Ευθύμη Λαζόγκα ετοιμάζουν μια μεγάλη συνάντηση νέων και σημαντικών παλαιότερων εικαστικών καλλιτεχνών με θέμα το «Κρυπτόν». Μέσα από τη μελέτη του θεωρητικού έργου του Κάλα, ο Δημήτρης προσπαθεί σε μια εποχή αποϋλοποίησης της τέχνης να επαναφέρει το αντικείμενο απενοχοποιώντας το και συνδέοντάς το με δημοκρατικές αξίες και κοινωνικό περιεχόμενο. Στο καλλιτεχνικό του έργο συνδυάζει τη θεωρητική σκέψη του Νικόλαου Κάλα. Στα κολλάζ/μοντάζ που παρουσιάζει βρίσκει την απόλυτη εφαρμογή στη δουλειά του με την υπερρεαλιστική σκέψη του ποιητή, δημιουργώντας ουσιαστικά με κείμενα-φωτογραφικές, διαφάνειες και πενάκια ένα είδος μετα-σχεδίου με απελευθερωτικές τάσεις κι εγκαθιδρύοντας εντός του έργου του την έννοια του τυχαίου και του παιγνίου στην τέχνη.

Πώς προέκυψε αυτός ο τίτλος της έκθεσης;
Ένιωσα την ανάγκη πως για να συνεχίσω την πορεία μου στον χώρο της τέχνης έπρεπε να ψάξω ξανά μέσα μου. Στη συνέχιση της βαθιάς διαρθρωτικής οικονομικής και πολιτισμικής κρίσης που όλοι βιώνουμε, στην απογοήτευση και τον φραγμό στο προσωπικό και συλλογικό όνειρο. ως μέλη μιας κοινωνίας και ενός λαού, για να προσδιοριστούμε και πάλι χρειάζεται πολλές φορές να βρούμε από την αρχή ποια είναι για εμάς τα σημεία αναφοράς ως ιδέες και στάση ζωής. Έτσι, για εμένα αυτοί οι άνθρωποι, οι ποιητές, οι ήρωες της τέχνης αποτέλεσαν φάρους, φωτεινές πυγολαμπίδες, οι οποίες φωτίζουν τα σκοτεινά μονοπάτια της μεταβατικής ιστορικής περιόδου που διανύουμε.

Γιατί μια έκθεση σε ένα βιβλιοπωλείο και όχι σε μια αίθουσα τέχνης;
Ζούμε σε μια εποχή όπου η τέχνη βγαίνει από τα στεγανά της αίθουσας. Γίνεται πεδίο ανοιχτής συζήτησης, παντρεύεται με άλλες τέχνες, συνομιλεί, συνδιαλέγεται με μορφές κοινωνικής δράσης, κατακτά νέους χώρους για να αποκτήσει βήμα. Από τη μια πλευρά το θέμα που επιλέγω ταιριάζει απόλυτα με έναν χώρο ελεύθερης σκέψης, ανοιχτής συζήτησης, αλλά και διείσδυσης και συσχέτισης με άλλα πεδία. Ένας χώρος βιβλίου ήταν για μένα συνδεδεμένος με τις φωνές που αναζητούσα, όπως και ένα βιβλίο στη ζωή μας γενικότερα μπορεί να αποτελέσει σταθμό για να αλλάξουμε πρώτα από όλα τον ίδιο μας τον εαυτό.

Ποιο είναι το κύριο μήνυμα που θέλεις να περάσεις από την εικαστική σου δραστηριότητα;
Πρώτα από όλα να μην απογοητευόμαστε από την πολιτική ως ιδέα, διότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό ον, και η συνέχεια μιας δημοκρατικής κοινωνίας, ελεύθερης σκέψης και βούλησης είναι συνυφασμένη με το αναφαίρετο κι επιτακτικής ανάγκης δικαίωμα της βούλησης του κάθε πολίτη, αλλά και της ευθύνης που του αναλογεί.

Ως προς τη διατύπωση αυτού του μηνύματος διαλέγω μέσω της πρωταρχικής έκφρασης της τέχνης του σχεδίου να παραστήσω αγαπημένες για μένα μορφές, ήρωες ξεχασμένους, που πάλεψαν και πολλοί από αυτούς πλήρωσαν για τις ιδέες τους όπως ο Παζολίνι που αποτελεί την κεντρική, αλλά και τραγική ιδέα του Ήρωα-Προμηθέα.

Τι θεωρείς εσύ προσωπικά «δύσκολο» στην τέχνη;
Φυσικά την επιβίωση. Δυστυχώς η οικονομική κρίση δεν επέφερε μια δυσλειτουργία μόνο στην αγορά της τέχνης, αλλά και στην απορρόφηση εικαστικών στο εθνικό σύστημα εκπαίδευσης. Το να ζεις με αξιοπρέπεια με βάση τις μακρόχρονες σπουδές σου δεν είναι απλά δικαίωμα, αλλά απαίτηση.



Έχεις κάνει ποτέ στρατευμένη τέχνη; Θα ήθελα την άποψή σου για αυτό.
Κάποτε είπε ο Ζολά στον αναρχικό Προυντόν: «Αγωνίζεται να με κάνει σωστό πολίτη, ενώ εγώ θέλω να τον κάνω καλλιτέχνη. Αν ήταν να θυσιάσω την ανθρωπότητα για χάρη της τέχνης, θα το έκανα ευχαρίστως». Μπορεί όμως να υπάρξει τέχνη χωρίς την ανθρωπότητα;

Στρατευμένη τέχνη δεν κάνω ούτε έκανα ποτέ. Η τέχνη πρέπει να είναι ελεύθερη και απέναντι από κάθε εξουσία, με κριτική στάση ως προς αυτήν. Είμαι στρατευμένος, όμως, ως άνθρωπος και ως στάση ζωής, πρώτον, απέναντι στην αδικία, έπειτα απέναντι στη φτώχεια και την ανέχεια. Στρατευμένος εναντίον των πολέμων που προκαλούν οι δυνατοί του κόσμου. Στρατευμένος ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης, από όπου κι αν αυτή προέρχεται. Στρατευμένα υπέρμαχος της ποίησης και της τέχνης, υπερασπιστής του δημιουργικού πνεύματος αυτού του κόσμου.

Τι σε εμπνέει σήμερα;
Σήμερα με εμπνέει ο καθημερινός απλός άνθρωπος που θα μπορούσε συμβολικά να υπάρχει δίπλα στους Ήρωες που δημιούργησα γι' αυτή την έκθεση. Ο άνθρωπος που αγωνίζεται καθημερινά με την αξία και τον κόπο του είναι τελικά ο πιο μεγάλος ήρωας, το δημιουργικό πνεύμα - υποκείμενο που δεν το βάζει κάτω και λέει: Δεν υπάρχει άλλος δρόμος, θα επιβιώσω. Αυτοί οι άνθρωποι μου δίνουν δύναμη για τη συνέχεια.

Ο Εντγκάρ Ντεγκά έχει πει ότι «η τέχνη δεν είναι αυτό που βλέπεις, αλλά αυτό που κάνεις τους άλλους να δουν». Εσύ τι θα έλεγες για αυτό;
Για μένα το λέει αλλιώς ο Νικόλαος Κάλας: «Η ποίηση πρέπει να βλέπεται, η ζωγραφική να σκέφτεται, η μουσική να είναι σκληρή σαν κόκαλο».

Και για το τέλος θέλω να μου πεις την άποψή σου για την εικαστική Αθήνα σήμερα.
Η Αθήνα είναι μια σύγχρονη πόλη με τα καλά και τα άσχημά της. Γίνονται διάφορα γεγονότα προς προβληματισμό, αλλά και με μια ελπίδα. Ένα μουσείο σύγχρονης τέχνης άνοιξε, η Documenta κάνει την έναρξή της σε λίγες ημέρες. Εγώ ανήκω σε μια μερίδα καλλιτεχνών που κινούνται και εντός και εκτός θεσμικών φορέων με τις δικές τους δυνάμεις. Προσπαθώ να δω πού υπάρχει και πού όχι ουσία σε καθετί που κάνω και σύμφωνα με επιλογές που με κάνουν να αισθάνομαι καλά μέσα μου. Δυστυχώς, όμως, οι ευκαιρίες για αυτές τις επιλογές εντός των ορίων της Αθήνας είναι περιορισμένες, όπως και οι δυνατότητες που προκύπτουν από αυτές τις επιλογές. Πάντα για έναν νέο καλλιτέχνη το βλέμμα στο εξωτερικό θα είναι ένα όνειρο που θα ήθελε να πραγματοποιήσει κάποια στιγμή συντεταγμένα. Η αναζήτηση ενός πραγματικού κέντρου και όχι ενός ιδεατού, όπως είναι η Ελλάδα και η Αθήνα.

Info
«Αναζητώντας φωνές...» ή «Οι δικοί μου φάροι»
Free Thinking Zone, Σκουφά 64, Κολωνάκι
Εγκαίνια: Πέμπτη 6 Απριλίου στις 19:00