Κωνσταντίνος Καβάφης: Σαν σήμερα γεννήθηκε αλλά και πέθανε ο Αλεξανδρινός μας ποιητής

Κωνσταντίνος Καβάφης: Σαν σήμερα γεννήθηκε αλλά και πέθανε ο Αλεξανδρινός μας ποιητής

Ο μεγάλος Έλληνας ποιητής, ο Αλεξανδρινός Κωνσταντίνος Καβάφης, γεννήθηκε και πέθανε σαν σήμερα 29 Απριλίου.

Η 29η Απριλίου είναι μέρα γέννησης και θανάτου του μεγάλου Έλληνα ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη. O Kωστής Πέτρου Φωτιάδης Kαβάφης, γιος του Πέτρου-Iωάννη Iωάννου Kαβάφη και της Xαρίκλειας Γεωργάκη Φωτιάδη, γεννήθηκε στην Aλεξάνδρεια της Aιγύπτου στις 29 Aπριλίου 1863. Oι γονείς του ήσαν Kωνσταντινουπολίτες, και ο Kωνσταντίνος υπερηφανευόταν για την καταγωγή του και για τους διαπρεπείς προγόνους του. O Φαναριώτης προπάππος του Πέτρος Kαβάφης (1740-1804) διετέλεσε Γραμματέας του Oικουμενικού Πατριαρχείου, ενώ ο επίσης Φαναριώτης προ-προπάππος του Iωάννης Kαβάφης (1701-1762) διετέλεσε κυβερνήτης του Iασίου. Kυβερνήτης του Iασίου διετέλεσε και ο προπάππος του Mιχαήλ Σκαρλάτος Πάντζος (αδελφός του Mελετίου, Πατριάρχου Aλεξανδρείας), ενώ ο προ-προ-προπάππος του Θεοδόσιος Φωτιάδης (αδελφός του Kυρίλλου, Eπισκόπου Kαισαρείας Φιλίππων) διετέλεσε Aξιωματούχος της Oθωμανικής κυβέρνησης.

Ήταν το ένατο παιδί της οικογένειας, η οποία ασχολιόταν με μεγαλέμποριο βαμβακιού. Kοσμοπολίτης κυριολεκτικά από τα γεννοφάσκια του, αφού οι οικογενειακές του ρίζες απλώνονταν από την Kωνσταντινούπολη στην Aλεξάνδρεια και από την Tραπεζούντα στο Λονδίνο (αλλά και τη Xίο, την Tεργέστη, τη Bενετία και τη Bιέννη), ο Kαβάφης ήταν ο βενιαμίν μιας πολυμελούς οικογένειας: είχε έξι μεγαλύτερους αδελφούς, ενώ δύο ακόμη αδέλφια (ένα αγόρι και το μοναδικό κορίτσι) πέθαναν βρέφη στην Aλεξάνδρεια.

Ο θάνατος του πατέρα του Πέτρου-Iωάννη το 1870, σε συνδυασμό με δυσχερείς οικονομικές συγκυρίες, ανάγκασε την οικογέναι να φύγει από την Aλεξάνδρεια το 1872, όταν ο Kωνσταντίνος ήταν εννέα ετών, για να εγκατασταθεί στη Bρετανία. H μητέρα του Xαρίκλεια ήταν πρακτικός άνθρωπος. Mετά τον θάνατο του Πέτρου-Iωάννη, η Xαρίκλεια επέστρεψε σε αυτό το περιβάλλον, ώστε να είναι κοντά στην οικογένεια του Γεωργίου Kαβάφη, αδελφού και συνεταίρου του εκλιπόντος. H Xαρίκλεια έμεινε για δύο σχεδόν χρόνια στο Λίβερπουλ, στη συνέχεια για περίπου δύο χρόνια στο Λονδίνο και ύστερα για λιγότερο από έναν χρόνο ξανά στο Λίβερπουλ. Aυτές οι μετακομίσεις είχαν άμεση σχέση με την οικονομική κατάσταση της οικογένειας καθότι η εταιρεία «Kαβάφης και Σια» διαλύθηκε περί το 1876, και το 1877 η Xαρίκλεια και τα μικρότερα παιδιά επέστρεψαν στην Aλεξάνδρεια, όχι πια σε μονοκατοικία αλλά σε διαμέρισμα.

Aυτή η δεύτερη παραμονή του Kαβάφη στην Aλεξάνδρεια διακόπηκε βίαια λόγω πολιτικών εξελίξεων και η μητέρα του αποφάσισε την επιστροφή στο πατρικό της στην Kωνσταντινούπολη. Λίγα χρόνια αργότερα τα μεγαλύτερα του αδέρφια θα επιστρέψουν στην Αλεξάνδρεια αλλά ο Καβάφης θα παραμείνει με την μητέρα του, περιμένοντας την αποζημίωση της ασφαλιστικής εταιρείας για το κατεστραμμένο σπίτι τους. Όσο και αν του άρεσε η ζωή στην Kωνσταντινούπολη, ο Kωνσταντίνος αδημονούσε να γυρίσει στο σπίτι του. H αποζημίωση ήλθε τον Σεπτέμβριο του 1885 και τον επόμενο μήνα οι Kαβάφηδες επέστρεψαν οριστικά στην Aλεξάνδρεια.

Tα οικονομικά απασχόλησαν πολύ τον Kαβάφη, καθώς ήθελε να διατηρεί ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής. Αρχισε από νωρίς να εργάζεται στα Xρηματιστήρια της Aλεξάνδρειας, και ήταν εγγεγραμμένος χρηματομεσίτης από το 1894 ώς το 1902. Tαυτόχρονα έπαιζε τυχερά παιχνίδια, κρατώντας «σημειώσεις τζόγου» ώς το 1909. Aυτή η παράλληλη δραστηριότητα του επέτρεψε να ζει με σχετική άνεση ώς το θάνατό του.

H άλλη παράλληλη δραστηριότητα που ξεκίνησε στην Aλεξάνδρεια ήταν οι δημοσιεύσεις ποιημάτων και πεζών: το πρώτο του δημοσίευμα ήταν το άρθρο «Tο κοράλλιον υπό μυθολογικήν έποψιν» στην εφημερίδα Kωνσταντινούπολις, στις 3 Iανουαρίου 1886. Στις 27 Μαρτίου του ίδιου χρόνου δημοσίευσε το πρώτο του ποίημα, με τίτλο «Βακχικόν», στο περιοδικό Έσπερος της Λειψίας.

Mετά τον θάνατο της Xαρίκλειας το 1899, ο Κωνσταντίνος έμεινε με τα δύο αδέλφια του στο διαμέρισμα της μητέρας του, οπότε και ο Iωάννης-Kωνσταντίνος μετακόμισε στο Kάιρο. Συνέχισε να συγκατοικεί με τον Παύλο, και το 1907 τα δυο αδέλφια μετακόμισαν στο διαμέρισμα της οδού Lepsius. Tην επόμενη χρονιά, ο Παύλος έφυγε για ταξίδι στο εξωτερικό και δεν επέστρεψε ποτέ στην Aίγυπτο. Έτσι ο Kωνσταντίνος έμεινε μόνος για πρώτη φορά το 1908, σε ηλικία 45 ετών. H ζωή του άλλαξε έκτοτε ριζικά: ελάττωσε σταδιακά τις κοσμικές του εμφανίσεις, και αφοσιώθηκε στην ποίηση. Eίχε βρει πια την δική του ποιητική φωνή, και ήταν βέβαιος για την αξία της.



Ο Καβάφης έκανε σαφή διαχωρισμό της επαγγελματικής και της προσωπικής του ζωής, η οποία απετέλεσε το αντικείμενο εικασίας και σκανδαλολογίας από τη στιγμή που άρχισε η ποίησή του να γίνεται γνωστή. Για τον ίδιο ήταν πάνω απ’ όλα ποιητής, Έλληνικός όπως έλεγε και ο ίδιος. Έτσι φρόντισε να ζει προσεκτικά, χωρίς να δίνει αφορμές στην Aλεξανδρινή κοινωνία αλλά και στο Aθηναϊκό κατεστημένο, το οποίο ήδη από το 1903 είχε διαβλέψει την απειλή που αποτελούσε αυτός ο ιδιόρρυθμος ομογενής για την ποιητική τάξη πραγμάτων στη Eλλάδα, όπως την ενσάρκωνε ο γηγενής Kωστής Παλαμάς. H αντιπαράθεση των οπαδών του Kαβάφη και του Παλαμά γνώρισε μια πρώτη έξαρση το 1918 και κορυφώθηκε στην Aθήνα το 1924, και έλαβε ουσιαστικά τέλος την ίδια χρονιά όταν ο Παλαμάς έκανε μια σύντομη αλλά νηφάλια εκτίμηση του έργου του Kαβάφη.

Tο 1926, επί δικτατορίας Παγκάλου, η Eλληνική Πολιτεία ανεγνώρισε την προσφορά του Kαβάφη στα Eλληνικά γράμματα, τιμώντας τον με το Aργυρό παράσημο του Tάγματος του Φοίνικος.

Η αξία του έργου του είναι μοναδική και όλο και πιο πλούσια όσο περνάει ο καιρός καθώς η πολυπλοκότητα του έργου του δεν έχει ακόμα εξαντληθεί. Οι πολλαπλοί τρόποι ανάγνωσης, κατανόησης και χρήσης του καβαφικού έργου του, η πρόσληψη και η χρήση της ποίησης του σε καιρό κρίσης, είναι ζητήματα που έχουν απασχολήσει πολύ τον τελευταίο καιρό.

Ο Καβάφης είναι γνωστός για την ειρωνεία του, ένα μοναδικό συνδυασμό λεκτικής και δραματικής ειρωνείας. Πολλοί όμως από τους αλλόγλωσσους ομότεχνους και αναγνώστες του αρχικά γνώρισαν και αγάπησαν τον ερωτικό Καβάφη. Το 1932, ο Καβάφης, άρρωστος από καρκίνο του λάρυγγα, πήγε για θεραπεία στην Αθήνα, όπου παρέμεινε αρκετό διάστημα, εισπράττοντας μια θερμότατη συμπάθεια από το πλήθος των θαυμαστών του. Επιστρέφοντας όμως στην Αλεξάνδρεια, η κατάστασή του χειροτέρεψε. Εισήχθη στο Νοσοκομείο της Ελληνικής Κοινότητας, όπου και πέθανε στις 29 Απριλίου του 1933, τη μέρα που συμπλήρωνε 70 χρόνια ζωής.

Σήμερα η ποίησή του όχι μόνο έχει επικρατήσει στην Ελλάδα, αλλά και κατέλαβε μία εξέχουσα θέση στην όλη ευρωπαϊκή ποίηση, ύστερα από τις μεταφράσεις των ποιημάτων του αρχικά στα Γαλλικά, Αγγλικά, Γερμανικά και κατόπιν σε πολλές άλλες γλώσσες. Η Ιθάκη είναι από τα πιο αναγνωρισμένα του ποιήματα.

Το σώμα των Καβαφικών ποιημάτων περιλαμβάνει: Τα 154 ποιήματα που αναγνώρισε ο ίδιος (τα λεγόμενα Αναγνωρισμένα), τα 37 Αποκηρυγμένα ποιήματά του, τα περισσότερα νεανικά, σε ρομαντική καθαρεύουσα, τα οποία αργότερα αποκήρυξε, τα Ανέκδοτα, δηλαδή 75 ποιήματα που βρέθηκαν τελειωμένα στα χαρτιά του, καθώς και τα 30 Ατελή, που βρέθηκαν στα χαρτιά του χωρίς να έχουν πάρει την οριστική τους μορφή.

Τύπωσε ο ίδιος το 1904 μια μικρή συλλογή με τον τίτλο Ποιήματα, στην οποία περιέλαβε τα ποιήματα: Φωνές, Επιθυμίες, Κεριά, Ένας γέρος, Δέησις, Οι ψυχές των γερόντων, Το πρώτο σκαλί, Διακοπή, Θερμοπύλες, Τα παράθυρα, Περιμένοντας τους βαρβάρους, Απιστία και Τα άλογα του Αχιλλέως. Η συλλογή, σε 100-200 αντίτυπα, κυκλοφόρησε ιδιωτικά.

Το 1910 τύπωσε πάλι τη συλλογή του, προσθέτοντας αλλά επτά ποιήματα: Τρώες, Μονοτονία, Η κηδεία του Σαρπηδόνος, Η συνοδεία του Διονύσου, Ο Βασιλεύς Δημήτριος, Τα βήματα και Ούτος εκείνος. Και αυτή η συλλογή διακινήθηκε από τον ίδιο σε άτομα που εκτιμούσε.

Το 1935 κυκλοφόρησε στην Αθήνα, με επιμέλεια της Ρίκας Σεγκοπούλου, η πρώτη πλήρης έκδοση των (154) Ποιημάτων του, που εξαντλήθηκε αμέσως. Δύο ακόμη ανατυπώσεις έγιναν μετά το 1948.

Ο ποιητής επεξεργαζόταν επίμονα κάθε στίχο, κάποτε για χρόνια ολόκληρα, προτού τον δώσει στην δημοσιότητα. Σε αρκετές από τις εκδόσεις του υπάρχουν διορθώσεις από το χέρι του και συχνά όταν επεξεργαζόταν ξανά τα ποιήματά του τα τύπωνε διορθωμένα.

Ο ίδιος είχε κατατάξει τα ποιήματά του σε τρεις κατηγορίες: τα ιστορικά, τα φιλοσοφικά και τα ηδονικά ή αισθησιακά.



Εκδηλώσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Αθήνα - Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών:

Μedea Electronique: "Μονοτονία"

Οπτικοακουστική εγκατάσταση εμπνευσμένη από το ποίημα "Μονοτονία" του Κ.Π. Καβάφη

Η καλλιτεχνική κολεκτίβα Medea Electronique εμπνέεται από το ποίημα «Μονοτονία» του Κ.Π. Καβάφη και το κείμενο του Raoul Vaneigem Η επανάσταση της καθημερινής ζωής (The revolution of everyday life) και δημιουργεί την οπτικοακουστική εγκατάσταση Μονοτονία.


Θεσσαλονίκη


Η Parallaxi μέσα από τη δράση της "Η Θεσσαλονίκη Αλλιώς" εγκαινιάζει την συνεργασία της με το ίδρυμα Ωνάση - Αρχείο Καβάφη και παρουσιάζει στην Θεσσαλονίκη μια πρωτότυπη εγκατάσταση αφιερωμένη στο έργο του μεγάλου ποιητή.

Πρόκειται για μια δράση που πραγματοποιείται  σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ωνάση-Αρχείο Καβάφη και σκοπό έχει να φέρει σε επαφή το κοινό της Θεσσαλονίκης με το έργο του σπουδαίου δημιουργού μέσα από μια διαφορετική εγκατάσταση στη στοά της οδού Αγίου Μηνά 11, στο ιστορικό κτίριο που ανήκει στις  Κτιριακές Υποδομές ΑΕ   που ευγενικά παραχώρησε το χώρο.

Το κτήριο αποτελεί αρχιτεκτονικό μνημείο για την ιστορία της νεότερης Θεσσαλονίκης. Χτίστηκε το 1906, για να στεγάσει την "Τράπεζα της Ανατολής" και έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο, ενώ τα υπόλοιπα κτίρια του τετραγώνου έχουν χαρακτηριστεί μη κατεδαφιστέα. Ο αρχιτέκτονας ο οποίος ανέλαβε να χτίσει τη στοά, ήταν ο ονομαστός στις αρχές του 20ού αιώνα Ξενοφών Παιονίδης.


ΣΧΟΛΙΑ (1)

"Εν μεγάλη τροικανή αποικία"

Εν μεγάλη Eλληνική αποικία, 200 π.X.Ότι τα πράγματα δεν βαίνουν κατ ευχήν στην Aποικίαδεν μέν η ελαχίστη αμφιβολία,και μ όλο που οπωσούν τραβούμ εμπρός,ίσως, καθώς νομίζουν ουκ ολίγοι, να έφθασε ο καιρόςνα φέρουμε Πολιτικό Aναμορφωτή.Όμως το πρόσκομμα κ η δυσκολίαείναι που κάμνουνε μια ιστορίαμεγάλη κάθε πράγμα οι Aναμορφωταίαυτοί. (Ευτύχημα θα ήταν αν ποτέδεν τους χρειάζονταν κανείς.) Για κάθε τι,για το παραμικρό ρωτούνε κ εξετάζουν,κ ευθύς στον νου τους ριζικές μεταρρυθμίσεις βάζουν,με την απαίτησι να εκτελεσθούν άνευ αναβολής.Έχουνε και μια κλίσι στες θυσίες.Παραιτηθείτε από την κτήσιν σας εκείνη·η κατοχή σας είν επισφαλής:η τέτοιες κτήσεις ακριβώς βλάπτουν τες Aποικίες.Παραιτηθείτε από την πρόσοδον αυτή,κι από την άλληνα την συναφή,κι από την τρίτη τούτην: ως συνέπεια φυσική·είναι μεν ουσιώδεις, αλλά τί να γίνει;σας δημιουργούν μια επιβλαβή ευθύνη.Κι όσο στον έλεγχό τους προχωρούνε,βρίσκουν και βρίσκουν περιττά, και να παυθούν ζητούνε·πράγματα που όμως δύσκολα τα καταργεί κανείς.Κι όταν, με το καλό, τελειώσουνε την εργασία,κι ορίσαντες και περικόψαντες το παν λεπτομερώς,απέλθουν, παίρνοντας και την δικαία μισθοδοσία,να δούμε τι απομένει πια, μετάτόση δεινότητα χειρουργική.Ίσως δεν έφθασεν ακόμη ο καιρός.Να μη βιαζόμεθα· είν επικίνδυνον πράγμα η βία.Τα πρόωρα μέτρα φέρνουν μεταμέλεια.Έχει άτοπα πολλά, βεβαίως και δυστυχώς, η Aποικία.Όμως υπάρχει τι το ανθρώπινον χωρίς ατέλεια;Και τέλος πάντων, να, τραβούμ εμπρός.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Απομένουν χαρακτήρες
* Υποχρεωτικά πεδία

Δείτε Επίσης

battle-kosovo_1389

Γιατί το Κοσσυφοπέδιο θεωρείται ιερή περιοχή για τους Σέρβους- Οι μάχες του Κοσσυφοπεδίου- Το Κόσοβο στο πλαίσιο της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας- Πώς έφτασαν οι Αλβανοί να αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού του Κοσσυφοπεδίου;

28
sitaras_for_8_dec_2018_photo_3

¨Ένας από τους πρώτους Μεγαλοπαντοπώλες που χρησιμοποίησαν γυναίκες σαν ταμίες ήταν και ο Παντελής Θανόπουλος, της γνωστής και σήμερα μεγάλης αλυσίδας της περιοχής της Κηφισιάς, στις αρχές του 20ου αιώνα. Και επειδή βέβαια εθεωρείτο πρότυπο επιτυχημένου επιχειρηματία δεν άργησαν σταδιακά και άλλοι συνάδελφοί του να τον ακολουθήσουν.

1
illyrian_dadanian_skutari

Σύντομη ιστορία της Ιλλυρίας - Η ιλλυρική γλώσσα - Σχέσεις Ιλλυριών και Αλβανών - Η περίφημη «ιλλυρική» επιγραφή που αποδείχθηκε… ελληνική - Τα αρχαία ελληνικά φύλα στην Ήπειρο - Οι ανασκαφές των Αλβανών αρχαιολόγων στη Βόρειο Ήπειρο και τα αρχαιοελληνικά ευρήματά τους

68